Ο Θεοσοφικός Διαφωτιστής Θεόφιλος Καΐρης.




Περίπου τον Οκτώβριο του 1839 , πενήντα πέντε ετών περίπου, ο διδάσκαλος του Γένους Θεόφιλος Καΐρης, γνωρίζει την καταδίκη από την εν Ελλάδι Ορθόδοξο εκκλησία  όσον αφορά το θέμα της «Θεοσέβειας». Ο Θεόφιλος Καϊρης πέρασε στην ιστορία ως αιρετικός κληρικός και φιλόσοφος.  Μάλιστα στη νήσο Άνδρο υπάρχει ένας ανδριάντας αφιερωμένος στη μνήμη του ο οποίος τοποθετήθηκε το 1896. Ο Καίρης ήταν ένας πολύ μορφωμένος κληρικός, απόγονος ισχυρής οικογένειας από την Άνδρο ,  ήταν  μάλιστα αυτός ο οποίος σήκωσε πρώτος το λάβαρο της Επανάστασης στο νησί , το 1821. Όταν ο πόλεμος τελείωσε και ιδρύθηκε το πρώτο Ελληνικό κράτος ο Καϊρης στη γενέτειρά του Άνδρο ίδρυσε ένα πρότυπο ορφανοτροφείο για τα ορφανά της Επανάστασης. Πρίν όμως ιδρύσει το ορφανοτροφείο ταξίδεψε στην Ευρώπη προκειμένου να διευρύνει τις γνώσεις του. Ο Καΐρης  καταδεικνύει έναν καθαρά μεταβυζαντινό Έλληνα άνθρωπο ο οποίος θέλει μέσα από το ανοιχτό Ηρακλείτειο μυαλό του να συλλάβει ένα Ελληνικό κράτος ελεύθερο από δυνάστες θεούς και ανθρώπους.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στο Λονδίνο ίδρυσε ένα σύλλογο Θεοσοφίας. Είναι γνωστό ότι πέρα από την επίσημη θρησκεία του χριστιανισμού η Ευρώπη προσπάθησε να συγκεράσει τις πίστεις από τον Πλατωνισμό έως το Νεοπλατωνισμό, οδηγουμένη σε μία συμπαντική και ενική θέαση των πραγμάτων.  Ας σημειώσουμε και μόνο ότι ο Καΐρης είναι τόσο πρωτοπόρος ώστε ίδρυσε τη θεοσοφικη εταιρεία τριάντα χρόνια πρίν την επίσημη ιδρύτρια της Θεοσοφίας, την Μαντάμ Μπλαβάσκυ.Είχε τέτοιο πνευματικό υπόβαθρο και εκτόπισμα ώστε πάμπολλοι πλούσιοι φίλοι του ήταν έτοιμοι να χρηματοδοτήσουν κάθε του προσπάθεια είτε εκπαιδευτική είτε πολιτιστική. Το σχολείο το οποίο ίδρυσε μετέπειτα του ορφανοτροφείου είχε λαμπρή δράση και άψογο επίπεδο, φοιτούσαν μάλιστα σε αυτό άνθρωποι όλων  των Βαλκανίων.

Ο Καϊρης μέσα από τη θεοσέβειά του ανεγνώριζε το θεό ως το μόνο αυθύπαρκτο Όντως Όν γυρίζοντας τη σχέση στις εσχατιές της , έως τις προσωκρατικές  και τις πρωτοφυσικές ρίζες της. Ο Θεός είναι η αυθύπαρκτος αιτία του παντός, ο Λόγος του εαυτού του, ουσιαστικά επιστρέφει ο Ξενοφάνειος Θεός ο οποίος είναι τα πάντα χωρίς να αναμιγνύεται στα του κόσμου μας. Αλλά και ο Αναξαγόρειος Νούς ο οποίος είναι Έν και Πάντα ιστάμενος Ενικά πάνω από τη Φύση και τον Άνθρωπο. Ο Πλωτίνος επίσης έχει μερίδιο στη Θεοσέβεια μέσα από την Ενική φιλοσοφία του. Ο Θεός του Καϊρη είναι ο απειροτέλειος Νούς ο οποίος δημιούργησε τα πάντα. Ο Νεοέλληνας διαφωτιστής  δίδασκε την υποχρέωση που έχουμε όλοι μας να μάθουμε το Έν και το Θεό και τα  Πάντα μέσα από τη Φύση και τον εαυτό μας.Υπεστήριζε ότι όταν ο άνθρωπος ζεί σε αρμονία  με τη φύση έχοντας τις αρετές και την αγάπη προς το Όλον , τότε γνωρίζει βαθιά μέσα του το θεό και γεύεται και απολαμβάνει την μακαριότητά του. Ως εκ τούτου μέσα στο Όν των απείρων μορφών ο θάνατος δεν είναι τίποτε άλλο παρά μετάβαση από μία μορφή σε μία άλλη, κατά αυτόν τον τρόπο εδέχθη την αθανασία της ψυχής , σε βαθμό κατά τον οποίο η ψυχή ταξιδεύοντας μέσα στο Όλον μπορεί να γνωρίσει διαδοχικώς το θεό.
Πίστευε στην αιώνια δικαιοσύνη, αν και αυτό δεν τον βοήθησε τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα (σίγουρα δικαιώθηκε μακροπρόθεσμα διότι εάν η Ελλάδα ανέπτυσσε και πάλι δικό της πολιτισμό (αρχής γενομένης από τη θρησκεία και τη φιλοσοφία της) μόνο σε αυτή την περίπτωση θα γινόταν οικονομικά, πολιτειακά και πολιτιστικά ανεξάρτητη).Κατηγορήθηκε όπως ήταν εξάλλου φυσικό με την εύκολη κατηγορία του αιρετικού λόγω της σχέσης του  με το θεοσοφισμό και εδιώχθη μανιωδώς για παραπάνω από δεκατέσσαρα χρόνια. Οδηγούμενος τελικά στο θάνατο.
Όταν πλέον τον κατεδίκασε η Ιερά Σύνοδος ο Καίρης ετέθη υπό περιορισμό αρχικά στη Θήρα  και έπειτα στη Σκιάθο. Το χειμώνα  του 1842 και μέχρι το 1844 ο Καίρης βρέθηκε στο εξωτερικό, προκειμένου και τη ζωή του να προφυλάξει αλλά και να βρεθεί με ανθρώπους οι οποίοι τον καταλάβαιναν και του συμπαραστέκονταν. Το Ελληνικό Σύνταγμα κατοχύρωσε την ανεξιθρησκεία και ο φιλόσοφος επέστρεψε στην Άνδρο. Ασχολήθηκε  και πάλι με το Ορφανοτροφείο και τη διάδοση της Θεοσοφιστικής του Θεοσέβειας , προκαλώντας όμως οξύτατες αντιδράσεις. Η νέα του δίκη έγινε στη Σύρο το 1852, ο Καίρης καταδικάσθηκε σε δύο χρόνια φυλάκισης, κατά τη διάρκεια της οποίας δεν άντεξε και κατέληξε.
Είναι χαρακτηριστική μία στροφή του Κ.Παλαμά για τον Έλληνα σοφό ο οποίος απετέλεσε ένα κρίκο στην μακραίωνη αλυσίδα των Ελλήνων σοφών. Σε μία αλυσίδα η  οποία εάν είχε περιτυλίξει το νέο Ελληνικό κράτος θα του έδινε ταυτότητα, θέση , άποψη , τρόπο ανεξάρτητο ζωής και σκέψης, στάσης έναντι του σύμπαντος και θα του είχε επιφυλάξει την ελεύθερη θέση και ανάπτυξη. Η πίστη στο Έν, στο ανοικτό Σύμπαν, απελευθερώνει τον άνθρωπο και τον καθιστά ικανό να αντιμετωπίσει διαφορετικά τον εαυτό του, τους Άλλους και τον κόσμο. Αναφέρει  λοιπόν ο Παλαμάς: «Η φυλακή σου γίνεται βωμός/στεφάνι αχτιδωτό/και ο αφορεσμός/ αγνότερη μία πίστη σε ανυψώνει/όπου ασκλάβωτη η Σκέψη αποθεώνει».
Ο Καΐρης ήταν καθαρός αρχαιολάτρης, φυσιολάτρης, λάτρης της φιλοσοφίας και του αρχαίου κόσμου. Η φύση ήταν εκτύλιξη του προαιωνίου πνεύματος το οποίο μεαυτόν  τον τρόπο έκανε καθαρή και εύλογη την εμφάνισή του στον άνθρωπο. Όλα γύρω μας Είναι και ο άνθρωπος μπορεί να καταλάβει όλους τους  τρόπους εκτύλιξης και εξέλιξης του προαιωνίου πνεύματος χωρίς να εγκλωβισθεί σε ένα και μόνο θεϊκό τρόπο και πρόσωπο. Στη σχολή του διδασκόταν η μεταφυσική , η λογική η θεολογία και η γνωστική, άλγεβρα, διοπτρική , ορυκτολογία , αστρονομία κ.α. Υπήρξαν  θαυμαστές του φιλοσόφου οι οποίοι τον αποκαλούσαν «υιό του Απόλλωνος,του Σωκράτους και του Πλάτωνος». Ο ίδιος ζούσε μία ιδιαιτέρως λιτή ζωή. Ξυπνούσε ξημερώματα, κοιμόταν  μόλις τέσσαρες ώρες, εργαζόταν  ασταμάτητα, και μέσα στην έξαρσή του δημιούργησε τη Θεοσεβιστική νέα Θρησκεία του.
Η νέα του θρησκεία ήταν η Θεοσέβεια. Κατηγορήθηκε ότι αρνήθηκε τη θεότητα του Ιησού, την Αγία τριάδα, τις γραφές , τα μυστήρια και τις ιερές τελετές της Εκκλησίας. Δίδασκε ότι όταν κάποιος πεθαίνει η ψυχή του ταξιδεύει διαπλανητικά σε άλλους κόσμους, όλα πηγάζουν και καθορίζονται από το Άπειρο και Αόριστο Όν.Η πολιτεία σε κάθε περίπτωση είναι ενάντια στην ισότητα και αδελφότητα των ανθρώπων. Θέλησε να καταργήσει την εβδομάδα και να οργανώσει δεκαήμερα, τους ιερείς της θρησκείας του τους ονόμασε «θειαγούς».Αναφέρθηκε ότι στα ιδρύματα που ίδρυσε κατήργησε το χριστιανικό τυπικό και επιτελούσε τελετές και ακολουθίες δικής του εμπνεύσεως. Ο Καΐρης πίστευε στον Ένα και Μοναδικό Θεό όλου του Σύμπαντος, ο οποίος μάλλον προσομοίαζε με το Πλωτινικό Έν. Οι επιτελάρχες των  ακολουθιών του, ήταν και άνδρες και γυναίκες και χωρίζονταν σε Κοσμήτορες, Αναγνώστες, Υμνωδούς, θεοκήρυκες και Λειτουργούς.
Ο Καΐρης πίστευε ότι μέσα από μία θρησκεία η οποία έδιδε έναν καθολικό και τέλειο προσδιορισμό στους ανθρώπους ο Ελληνισμός θα μπορούσε να αναγεννηθεί. Όλα εξάλλου αρχίζουν από το  πνεύμα. Η πίστη σε έναν υπερτέλειο και πλήρως υπερβατικό θεό θα οδηγούσε σε μία άλλη συναδέλφωση τους Έλληνες του Νέου Ελληνικού κράτους, και θα τους προσέδιδε μία αίσθηση φυσικής ολοκλήρωσης, απελευθέρωσης και εξέλιξης.  Η θρησκεία του ονομάσθηκε Θεοσέβεια διότι αυτή η λέξη στην Αρχαία Ελληνική γλώσσα σήμαινε θρησκεία.  Ο  άνθρωπος έλκεται από τον  υπερτέλειο Θεό και εξελίσσεται μέσα από τη φυσική αλλά και μεταφυσική προσέγγισή του. Εξάλλου ο φιλόσοφος διέκρινε δύο δυνάμεις οι οποίες κινούν τον άνθρωπο: «το απειροτατικόν και το θεοσοφικόν».
Αξίζει να σημειωθεί ότι οκτώ ημέρες μετά το θάνατό του ο Άρειος Πάγος τον απήλλαξε από όλες τις κατηγορίες. Το 1896 οι κάτοικοι της Άνδρου ετίμησαν το μεγάλο τέκνο των στήνοντας ανδριάντα στο κέντρο της πρωτεύουσάς τους, ιδρύοντας μάλιστα την Καίρειο βιβλιοθήκη η οποία εμπεριέχει 35.000 τόμους βιβλίων.
Βασίλειος Μακρυπούλιας, δρ.φιλοσοφίας.

H πρόσφατη ανάρτηση.

Η πλατωνική Θεωρία των Ιδεών

Για τον Πλάτωνα υπάρχουν τα διάφορα αντικείμενα, οι διάφορες έννοιες όπως φαίνονται σε μας μέσα από τις αισθήσεις. Αυτό που αντιλα...

Δημοφιλείς αναρτήσεις.