To νόημα της φράσης «μολών λαβέ».



Η αρχαία ρηματική Ελληνική φράση «μολών λαβέ» είναι η πασίγνωστη φράση του Λεωνίδα, του βασιλέως των Σπαρτιατών, η οποία ως  απάντηση εδόθη στους κήρυκες του Πέρση βασιλέως Ξέρξη, όταν αυτός εζήτησε την παράδοση των όπλων των αμυνομένων Ελλήνων στο στενό των Θερμοπυλών.  Σε καθαρά φιλολογικά πλαίσια κινούμενοι έχουμε να πούμε ότι το μολών είναι μετοχή β΄αορίστου του ρ.βλώσκω(  έρχομαι). χθές. Ο Λεωνίδας προστακτικά απήντησε  στους πέρσες απεσταλμένους ελάτε να  πάρετε όσα θέλετε και πάλι τα ίδια θα λάβετε, τη γενναία αρνητική απάντησή μας και την μέχρι θανάτου αντίστασή μας, χάριν της υπεράσπισης των βωμών και εστιών. Εάν έλεγε  «βλώσκων λάμβανε» όλα θα γίνονταν σε ένα διαρκές παρών. Όμως  ο Λεωνίδας μέσα από την πλήρη αφοσίωσή του στους θεούς και στην Πατρίδα είχε ήδη την γνώση του τι θα συνέβαινε, διότι όλα είχαν περάσει από το μυαλό του, ήξερε ότι δεν υπήρχε περίπτωση κάτι να αλλάξει, θα πέθαιναν για την Πατρίδα.
Το λαβέ προστακτική του ιδίου χρόνου του ρ.λαμβάνω. Άρα ουσιαστικά ο Βασιλέας θέτει σε χρόνο αόριστο τα υψηλά νοήματά του. Όχι σε ενεστώτα διότι τίποτε δεν συνέβαινε εκείνη τη στιγμή. Ο αόριστος ως χρόνος σε νοηματική βάση διαφέρει από τον ενεστώτα διότι στο μυαλό του Λεωνίδα όλα πέρασαν σαν μία ολοκληρωμένη ανάμνηση η οποία συνέβη και είχε γνωστό αποτέλεσμα. Τίποτε δεν συνέβαινε εκείνη τη ζωντανή στιγμή. Ο Βασιλεύς των Σπαρτιατών έφτιαξε στο μυαλό του πλήρη τη σκηνή λές και έγινε χθές. Ο Ξέρξης χθές ήλθε και ζήτησε τα ιερά και τα όσια των Ελλήνων και εκείνοι του είπαν τη φράση αυτή σαν να ήταν χθές.
Ήξερε ότι τίποτε δεν θα λάμβαναν οι Πέρσες, ήδη όλα είχαν εκτυλιχθεί ως χθές στο μυαλό του και μετά στην πράξη θα ελάμβαναν χώρα ως παρών. Σαν να έλεγε: «το ξέρω, ήλθες και πάλι και δεν κατάφερες τίποτε, έλα όσες φορές θέλεις τίποτε δεν θα καταφέρεις». Ο Αόριστος δηλώνει το τετελεσμένο της ιστορικότητας. Σαν επανάληψη της ίδιας σκηνής ο Λεωνίδας μέσα από την τέλεια Εθνική ανατροφή του ήδη ήξερε τι να πεί διότι ο αόριστος δηλώνει ότι σαν χθές η σκηνή είχε ήδη επισυμβεί, οι Σπαρτιάτες ήξεραν ότι όποτε τους ζητήσουν τα ιερά και τα όσια όχι θα πούν. Στο τώρα έμενε  μόνο η πράξη η ηρωϊκή της αντίστασης προς τους Πέρσες.Εκείνη τη στιγμή στον ενεστώτα μόνο μία προστακτική υπήρχε : «αγωνισθείτε υπέρ βωμών και εστιών».
O Πλούταρχος μας δίδει το σύνολο των λόγων και σκέψεων του Σπαρτιάτη βασιλέως προκειμένου να  καταλάβουμε ότι εν πλήρει συνειδήσει είπε την περίφημη φράση άρνησης αλλά και κατάφασης «μολών λαβέ». Άρνησης σε εχθρούς(δεν παραδίδω τα ιερά και τα όσια) κατάφασης ( υπερασπίζομαι τους βωμούς και τις εστίες, δημιουργώ παράδοση για τα παιδιά μου και τα εγγόνια μου).Αναφέρει λοιπόν ο Πλούταρχος ότι όταν του είπαν ότι οι βάρβαροι είναι κοντά αυτός απήντησε: «γρήγορα, μη χρονοτριβούμε». Επίσης όταν του είπαν ότι οι βάρβαροι είναι τόσοι πολλοί ώστε με τα βέλη τους θα σκεπάσουν τον ήλιο , ο Λεωνίδας σκωπτικάς σχολίασε ότι ευτυχώς  θα πολεμήσουν στη σκιά. Επίσης όταν του είπαν ότι οι πολυπληθείς Πέρσαι είναι κοντά τους αυτός απήντησε ότι και αυτός με τους Σπαρτιάτες είναι κοντά τους. Όταν  του ανέφεραν ότι είναι ολίγοι μπροστά στους Πέρσες αυτός απήντησε ότι μετράνε οι περισσότερες αρετές. Ώστε από όλα αυτά εξάγεται το συμπέρασμα ότι το  «Μολών λαβέ» ήταν απόρροια μιας ώριμης πνευματικά και ψυχικά ύπαρξης, η οποία ήταν πλήρως έτοιμη για τη στιγμή της θυσίας, έχοντας υιοθετήσει την ανάγκη της συνέπειας παρά την απαξία της τύχης και της πονηρίας. Το «Μολών λαβέ» είναι προϊόν βαθέος νοός, βγαλμένο μέσα από τη σοφία του συνδυασμού της γνώσης των αρετών και της εφαρμογής των. Ο Λεωνίδας είχε συνδέσει το νού του με τον προηγούμενο και τον επόμενο κόσμο και είχε ήδη ζωοποιήσει όσα ο Πλάτων ανέφερε. Ο Νούς του ήταν στα μέρη των θεών, άρα η ψυχή του ήξερε τις οδούς της αναχώρησης , το σώμα απλά υπήκουσε τα πιο υψηλά προστάγματα των αρετών.Πολύ πιο πρίν από τον Πλατωνικό Λάχητα ο Βασιλεύς της Σπάρτης απέδειξε ότι η ανδρεία είναι γνώση των δεινών και των θαραλλέων, εφαρμογή των πλέον υψηλών σκέψεων. Πολύ πιο πρίν από τον Περικλή το Μολών Λαβέ προλόγισε το Σωκράτη και την ιδανική Αθηναϊκή Πολιτεία. Τα πάντα είναι γνώση. Όπως ήδη σημειώσαμε ο Αόριστος δηλώνει ότι ο Λεωνίδας ήδη γνώριζε τι θα πεί, τι θα πράξει. Όλα τα είχε διατυπώσει στο δικό του χθές στο μυαλό του. Από εκεί και πέρα το Μολών Λαβέ αποτελεί το θεμέλιο του Ελληνικού Ανθρωποκεντρισμού. Ο Άνθρωπος γνωρίζει την πορεία προς τον κόσμο του Είναι και  δεν φοβείται. Γνωρίζει την οδό προς τη Σωκρατική ερίβωλον Φθία έχοντας αποκωδικοποιήσει ότι η Γή είναι δύναμη η οποία όταν αναλυθεί σωστά επιστρέφει στα στοιχεία του Είναι. Ο άνθρωπος είναι δυνάμεις οι  οποίες όταν θυσιασθούν στο βωμό των Εστιών φέρουν και πάλι τις ανθρώπινες δυνάμεις στην εσωτερική οντολογική ακολουθία. Η γνώση αυτή όπλισε το νού και τα χείλη του Μεγάλου Λεωνίδα.
Σε κάθε περίπτωση είχε δίκαιο ο Μπένγιαμιν όταν έλεγε ότι η γλώσσα είναι κυρίως πνευματική ουσία και  όχι γλωσσολογικό τόσο όργανο.O Λεωνίδας μέσα από το «Μολών Λαβέ» αποδεικνύει ότι η γλώσσα είναι ένα με την ανθρώπινη εσωτερικότητα, πέρα από τη διακοπή των ψεύτικων συμβόλων και στιγμών. Όταν ό άνθρωπος λέει όσα εσωτερικά εκ του Είναι φέρει η γλώσσα είναι συνέχεια της ηθικής και πνευματικής κατάστασης  του ανθρώπου άρα ενάντια στη θεωρία του Βίτκενστάιν, είναι κάτι το απροσδιόριστο. Ο Λεωνίδας αποτελεί   όριο για τους σημερινούς φιλοσόφους της γλώσσας. Η γλώσσα στο Σπαρτιάτη ήρωα είναι ελευθέρα συνέχεια της δυνάμεως του Είναι , ο Λεωνίδας ελέγχοντας πλήρως τα κύματα του αέρα μέσα από το φωνητικό του σύστημα απέδειξε ότι όλα στον άνθρωπο –άρα και η γλώσσα- είναι δύναμη πνευματική. Η Γλώσσα του Μολών Λαβέ οδηγεί απ΄ευθείας στα ρείθρα του Είναι, το Μολών Λαβέ είναι η υψηλοτέρα στιγμή ταύτισης της λέξης με το πράγμα, του θέλω και του μπορώ, της βούλησης και της πίστης, των λόγων και των έργων. Δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε το Βασιλέα της Σπάρτης από το Θεάνθρωπο ο οποίος επάνω στο Σταυρό ταύτισε ακριβώς αυτές τις παραμέτρους.
Το «Μολών  Λαβέ» επίσης προλόγισε και την υπαρξιακή φιλοσοφία από τον Νίτσε έως το Χάϊντεγγερ. Η ύπαρξη δεν σκέφτεται αλλά βιώνει. Η ύπαρξη δεν σκέφτεται –αυτό το έχει ήδη κάνει- ελευθέρα πλέον προχωρεί προς το ελεύθερο βίωμα.Εν χρόνω, η αγωνία υπερβαίνεται από την αμεσότητα του βιώματος, η ελευθερία είναι η συνέχεια   του χρόνου, η μετατροπή του χρόνου σε αιωνιότητα. Όλα γύρω μας υπάρχουν –από τους Πέρσες μέχρι τους λοιπούς ανθρώπους, από τα όπλα μέχρι τους ριψάσπιδες – προκειμένου οι δυνάμεις να μοιράζονται, οι κατώτερες να χάνονται στο χρόνο και οι ανώτερες να αποκτούν  βιωματική διάρκεια. Το Μολών Λαβέ όμως  αποτελεί νίκη εν χρόνω ως μέριμνα βωμών και εστιών με φόντο την πορεία προς το Είναι. Είναι η ενσυνείδητη έκφραση η οποία ως κλειδί μυστικό γίνεται φανερό και οδηγεί τον άνθρωπο στο Όν. Το Μολών Λαβέ είναι  φωναχτή επίκληση προσευχή του Εγώ προς το Άλλο διά του οποίου θα πορευθεί. Το Άλλο δεν υπάρχει διότι αναιρείται μέσα από την απόφαση της αναχώρησης. Ίσως τελικά ο Ντεριντά ένοιωθε ικανοποιημένος με την οντολογική αποδόμηση του ΜολώνΛαβέ. Ο άνθρωπος ως σύνολο δυνάμεων αυτοελευθερώνεται, εξαϋλώνεται, δεν αντιμετωπίζεται ως δομή  αλλά ως ενέργειες οι οποίες πρέπει να επιστρέψουν στο Είναι. Η Γή  , οι άνθρωποι δεν είναι Ύλη  είναι Πνεύμα το οποίο και θα πρέπει να επιστρέφει στην πηγή του. Ο Λεωνίδας αποτελεί αυτό που ο Έγελος θα έλεγε αιώνιο πνεύμα που αυτοναλύεται ξεφεύγοντας από την κατάσταση της στερεοποιηθείσης Ύλης. Η Ύπαρξη –σε αυτό ο Λεωνίδας νικά τον Μέγα Χάϊντεγγερ- δεν μαθαίνει το Όν διά του θανάτου των άλλων. Δεν κοιτά τους Άλλους. Ο Λεωνίδας μέσα από το Μολών Λαβέ παραμένει  ο πιο βαθύς αυτοαναλυτής του εαυτού του. Μαθαίνει το μονοπατάκι προς το Είναι όχι παρατηρώντας το θάνατο των Άλλων-όπως θα έλεγε ο Χάϊντεγγερ- αλλά παρατηρώντας το δικό του θάνατο. Το Μολών Λαβέ είναι το σύνθημα που ανοίγει την πόρτα του Είναι, ο μυστικός  κωδικός που οδηγεί την ύπαρξη  πέρα από τη θεωρία και το βίωμα στο βύθισμα στους κόλπους του αιωνίου. Είναι η φράση κλειδί των  μυστών οι  οποίοι δεν προσεύχονται , απλά πολεμούν.
Ιδιαιτέρα μνεία θα πρέπει να κάνουμε και στον  ενικό που χρησιμοποιεί ο Βασιλεύς της Σπάρτης. Δεν λέει «Μολόντες λάβετε» αλλά «Μολών Λαβέ». Ο Λεωνίδας έχει τη νοητική ικανότητα να σπείρει τον προσωποκεντρισμό , ο οποίος θα αποθεωθεί τόσο από τους χριστιανούς. Ο Ηρακλής αντιμετωπίζει το συγκεκριμένο λιοντάρι και όχι όλα τα λιοντάρια. Ο Αναξαγόρας συζήτησε για το Νού και όχι για τους Νόες. Ο Σωκκράτης ομίλησε για τον άνθρωπο και όχι τους ανθρώπους. Οι χριστιανοί πολεμούν το διάβολο και  όχι τους σατανάδες, ωριμότητα θεωρήθηκε όταν ο ένας Δίας έγινε Βασιλεύς των Θεών και ο Θεός των χριστιανών επίσης έγινε Ένας. Ο Πλωτίνος κατέστησε αρχή του καθαρά οντολογικού του συστήματος το   Έν. Άρα ο Λεωνίδας είναι ο Ένας ο οποίος μέσα στην παρούσα διάσταση μπορεί και βλέπει το αντίπαλο Έν. Μόνο το Έν μπορεί να ίδει το Έν. Το Πνεύμα βλέπει ως  αντίπαλο την Ύλη,ο Ένας Λεωνίδας μπόρεσε επειδή ξέρει την ποιότητα του Ενός να διακρίνει  το αντίπαλο Έν του Πέρση Βασιλέως. Το Μολών Λαβέ είναι η ικανότητα του Ενός  Καλού να αντιμάχεται το Έν  Κακό και να νικά, οδηγώντας το   Έν ωραίο στους συμπαντικούς κόσμους.
Mας προκαλεί έντονο ενδιαφέρον η χρήση του ρήματος λαμβάνω ακριβώς στο β΄Αόριστο και από τον Ιησού κατά τη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου. «Λάβετε  φάγετε τούτο εστί το σώμα μου». Άρα ο Λεωνίδας αποθέωσε το δείπνο προσφοράς ζωής και σώματος πολύ πρίν τον Ιησού. Διότι αυτό που ουσιαστικά είπε στον Πέρση Βασιλέα ήταν «Λάβε το σώμα μου προκειμένου το πνεύμα μου ελεύθερο να πετάξει στον ουρανό των θεών και των ουρανίων δυνάμεων». Οι απίστευτες αρετές οι οποίες κοσμούσαν την ψυχή  των Σπαρτιατών προσφέρθηκαν προς μετάληψη στους βαρβάρους μήπως και μπορέσουν να ωριμάσουν σύμφωνα με το φρόνημα και το ανώτερο Είναι των Ελλήνων.Διότι ο Λεωνίδας ουσιαστικά μέσα από το Μολών Λαβέ έστρωσε το δικό του φανερό δείπνο, προσφέροντας όλα τα χαρίσματα του νοός και της ψυχής, του σώματος και  του ανθρωπίνου Είναι, τα οποία όταν κανείς τα κοινωνήσει οδηγείται σε οδό φώτισης και υπέρβασης.
Εν τέλει το Μολών Λαβέ είναι η  διαδικασία αποθεοποίησης όσων έχουμε θεοποιήσει και έχουμε τοποθετήσει υπεράνω ημών. Είναι η αποθέωση της ανθρώπινης στιγμής, της ανθρώπινης ευθύνης, της δύναμης να αυτοστηριζόμαστε στους εαυτούς μας και  όχι σε ψεύτικους θεούς. Η φράση αυτή σηματοδοτεί το γεγονός ότι μόνον η  έκφραση που οδηγεί στην πράξη μπορεί να ταυτίσει το Είναι με το Έχειν, το θέλω με το Είμαι και να απελευθερώσει οντολογικά τον άνθρωπο. Το Μολών Λαβέ σηματοδοτεί τη συνέπεια λόγου και έργου, λόγου που δίδει άμεση  πράξη οντολογικής απελευθέρωσης πέρα από την επιφανειακή ρητορικότητα της έκφρασης. Είναι έκφραση βαθύτατα εσωτερική η οποία ενώνει όλα τα κομμάτια της διαρραγείσης ψυχής και την καθιστά ικανή να προχωρήσει ενιαία σε μεγάλα έργα.
Η πρόκληση είναι διηνεκής. Το όλο θέμα-για να θυμηθούμε και το Γιάσπερς – δεν είναι να βλέπουμε θεωρητικά το Μολών Λαβέ ως ερώτημα προς σκέψη αλλά πρακτικά ως μυστήριο προς βίωση. Ο Λεωνίδας μας καλεί να λέμε στους φόβους, στα άγχη στις αδυναμίες σε  ό,τι μας αφαιρεί τα ιδανικά μας και τις εστίες μας «Μολών Λαβέ». Το Μολών Λαβέ είναι το εισιτήριο προς την αιωνιότητα.
Βασίλειος Μακρυπούλιας, δρ. φιλοσοφίας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

H πρόσφατη ανάρτηση.

Ποιά ήταν η θρυλική Μ.Ο.Μ.Α;  Πατήσθε στο σύνδεσμο.

Δημοφιλείς αναρτήσεις.