Πηγή: Εκήβολος.

 Το αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του Β. Κάλφα
«ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ»

Ι


Η συγγραφική δραστηριότητα του Πλάτωνα καλύπτει τα πρώτα 50 χρόνια του 4ου αιώνα. Στη διάρκεια αυτής της μεγάλης περιόδου η στάση του απέναντι στις επιστήμες μεταβάλλεται συνεχώς. Στους πρώιμους διαλόγους ο πλατωνικός Σωκράτης παρουσιάζεται αδιάφορος, ή ακόμη και καχύποπτος, για τη φυσιοκρατική και μαθηματική παράδοση των συγχρόνων και των προγενεστέρων του. Το δικό του ενδιαφέρον περιορίζεται στα ηθικά προβλήματα, ενώ η επιστημονική δεξιότητα συχνά αποτελεί καύχημα των σοφιστών αντιπάλων του. Στη μέση περίοδο, με ορόσημο τον Μένω να και τον Φαίδωνα, διαπιστώνουμε μια εντυπωσιακή αναβάθμιση της σημασίας των μαθηματικών. Η μαθηματική γνώση θεωρείται υπόδειγμα ακρίβειας και εγκυρότητας. προ- στάδιο της αληθινής φιλοσοφίας, σε αντίθεση με τη φυσική έρευνα που παραμένει στο περιθώριο. Τέλος στους ύστερους διαλόγους τα επιστημονικά ενδιαφέροντα του Πλάτωνα διευρύνονται σημαντικά τόσο προς την κατεύθυνση των κοινωνικών τεχνικών (ρητορική, νομοθετική, ιατρική) όσο και προς όλο το φάσμα των φυσικών επιστημών.
Στόχος μου είναι να διερευνήσω τους Λόγους απτής της αλλαγής, εξετάζοντας την εσωτερική σχέση της πλατωνικής φιλοσοφίας με τις επιστήμες της ίδιας εποχής.
Πριν προχωρήσουμε ωστόσο στην ανάλυση του προβλήματος. είναι αναγκαίες δύο επισημάνσεις.
II πρώτη είναι μεθοδολογική. Στη σκιαγράφηση που προηγήθηκε κάναμε λόγο για «μαθηματική γνώση». για «φυσικές επιστήμες» και για «κοινωνικές τεχνικές» υιοθετώντας ως ένα βαθμό αναχρονιστική οπτική, αφού οι όροι αυτοί αντανακλούν σημερινές διακρίσεις και όχι αρχαιοελληνικές. Το να αποφύγει ωστόσο κανείς κάθε αναχρονισμό σε ένα κείμενο περί αρχαίας επιστήμης είναι ιδιαίτερα δύσκολο. αν θέλει να γίνει κατανοητός σε σύγχρονους αναγνώστες. Ελπίζω απλώς ότι. γνωρίζοντας τους κινδύνους, θα φθάσουμε στη συνέχεια του κειμένου σε μια ισορροπημένη οπτική καθώς θα προχωρούμε στην ανάλυση των ίδιων των πλατωνικών χωρίων. Το ευτύχημα στην περίπτωσή μας είναι ότι οι φιλόσοφοι του 4ου αιώνα καθόρισαν στην ουσία αυτό που ονομάζουμε επιστήμη. Έτσι ακόμη και αν εμείς σήμερα διαφωνούμε σε επιμέρους σημεία, εξακολουθούμε να αποδεχόμαστε τη βασική πλατωνική και αριστοτελική θέση ότι κύριο χαρακτηριστικό της επιστημονικής γνώσης είναι η ύπαρξη συνεπούς θεωρίας: η επιστημονική γνώση είναι κατ’ ανάγκην θεωρητική γνώση.

Aπόσπασμα από το νέο μου βιβλίο : η οντολογική ιστορία της φιλοσοφίας.


Οι Προσωκρατικοί φιλόσοφοι πρώτα παρατηρούσαν και μετά εσκέπτοντο προκειμένου να ταξιθετήσουν τις κοσμολογικές παρατηρήσεις τους. Γι αυτό εξάλλου ταξιθέτησαν τον Κόσμο ως ευρύτατο σύνολο δημιουργώντας την Αρχή, τα Στοιχεία, την Πορεία, τον Τρόπο. Ποτέ μα ποτέ οι προσωκρατικοί δεν ανέμιξαν το μάτι με το συναίσθημα και τη λογική με το φαντασιακό. Η αποστολή τους ήταν δυσκολοτάτη. Έπρεπε το μύθο και το δωδεκάθεο να τα παρατηρήσουν στον Κόσμο και να τους δώσουν την πιο περίεργη μορφή ύπαρξης.Εν τω κόσμω. Τα κατάφεραν άριστα, απο το ύδωρ του Θαλού μέχρι το Όλον του Παρμενίδου ο κόσμος χώρεσε στην παρατήρηση και στη σκέψη του ανθρώπου για πρώτη φορά ως εξωτερική παρατήρηση και όχι ως εσωτερικός διαλογισμός. Γιατί ο Πλάτων είναι τεράστιος φιλόσοφος; Διότι αντέστρεψε τους προσωκρατικούς φιλοσόφους, οι οποίοι δεν είναι μόνο προ-σωκρατικοί αλλά είναι και αντι-σωκρατικοί (γι αυτό και ο Νίτσε δεν τα βρήκε απόλυτα με το Σωκράτη). Ο Πλάτων πρώτα σκεπτόταν και μετά παρατηρούσε προκειμένου να προσαρμόσει στις παρατηρήσεις τις ιδέες. Όχι τυχαία οι ιδέες ετυμολογικά παράγονται από το είδον. Ο Αθηναίος σοφός προσπάθησε να ίδη τις αόρατες αρχές (ιδέες) που κινούν και προκαλούν και σκοποθετούν τα πάντα χωρίς να παρατηρεί,(μετά τις προσάρμοσε στα φαινόμενα) διότι ποτέ δεν παρατήρησε τον κόσμο των ιδεών( ο οποίος στους προσωκρατικούς ήταν ένα με τον κόσμο των παρατηρητικών ματιών μας). Παρά μόνο τον σκέφθηκε. Έχουμε το περίφημο πέρασμα από τη σκέψη στη γνώση.Από την παρατήρηση (σκοπέω) στη γένεση των ιδεών (γνώση).Ηαπόσπασμα τραγικότητα του Πλάτωνος έγκειται στο δυαλισμό του (γι αυτό και στην εποχή του αναπτύχθηκε η δραματική ποίηση). Επειδή έφτιαξε ένα κόσμο στο μυαλό του και ένα άλλο για τα μάτια του (στους προσωκρατικούς αυτοί οι δύο κόσμοι ταυτίζονταν) οδήγησε την Αντιγόνη έναντι του Κρέοντος. Τον κόσμο των αγράφων νόμων έναντι του κόσμου των γραπτών νόμων. Σήμερα επιβάλλεται να θυμηθούμε τον οντολογικό κόσμο των προσωκρατικών διότι η αλήθεια είναι η παρατήρηση και είναι τόσο δίπλα μας, η ιδέα μέσα στα μάτια μας, διότι και τα μάτια μας δεν βλέπουν αυτά αλλά ο εγκέφαλος βλέπει. Οι προσωκρατικοί το ήξεραν. Δεν έβλεπαν αυτοί, αλλά ο μεγάλος νούς διά των οφθαλμών ανέλυε όσα παρατηρούσαν. Βέβαια η εγκυμονούσα (κόσμος) πρέπει να γεννήσει το τέκνον( ιδέα)(ο Σωκράτης ήταν μαιευτικός).Όμως το παιδί αυτό τώρα πιά πρέπει να κοιμηθεί, το αύριο του τελείου κόσμου είναι ο κόσμος χωρίς ιδέες,ο Θεός της γένεσης ποτέ δεν σκέφθηκε παρά μόνο παρατήρησε τη δημιουργία του. Οι ιδέες πρέπει να πεθάνουν και στη θέση τους να γεννηθεί το απόλυτο μάτι του ανθρώπου που μπορεί να ίδη το πράγμα και το πρόσωπο ως Τέτοιο..

Γιατί πέθανε ο Σωκράτης;




Η κατηγορία κατά του Σωκράτους είναι με σαφήνεια διατυπωμένη ως ακολούθως: «ο Σωκράτης παραβαίνει τους νόμους επειδή διαφθείρει τους νέους και δεν πιστεύει στους θεούς της πόλης αλλά σε άλλες θεότητες καινούργιες» (Απολογία,24b-c). Οι κατήγοροι του Σωκράτους επίσης και αυτοί  είναι γνωστοί:  Ο Μέλητος ήταν νεαρός και τελείως άσημος ποιητής.Τον λόγο της κατηγορίας του κατά του Σωκράτους (και αυτό έχει σημασία μεγάλη) τον έγραψε ο διάσημος Αθηναίος και δεινός ρήτορας και λογογράφος Πολυκράτης. Ο Άνυτος ήταν υιός του Ανθεμίωνος, έλαβε αρίστη παιδεία, έγινε στρατηγός και μάλιστα εστάλη στην Πύλο όταν αυτή επολιορκείτο από τους Λακεδαιμονίους. Η θαλασσοταραχή δεν του επέτρεψε να φθάσει εγκαίρως και όταν επέστρεψε στην Αθήνα εδικάσθη για προδοσία, δωροδόκησε τους δικαστές και  εσώθη. Στην ιδιαιτέρως αυξημένη πολιτική του επιρροή οφείλεται κατά πάσα πιθανότητα η καταδίκη του Σωκράτους. Διότι όπως φευγαλέα διαπιστώνεται από την κατηγορία δεν υπάρχει κανένα γεγονός απλά και μόνο θεωρητικές διατυπωθείσες έωλες κατηγορίες.
Ο Λύκων ήταν δεινός ρήτορας και υπό αυτή του την ιδιότητα κατηγόρησε το Σωκράτη.Παρατηρούμε λοιπόν ότι ουσιαστικά ένα ολόκληρο ισχυρό παρακράτος στράφηκε κατά του Σωκράτους.

Aπόσπασμα από το νέο μου βιβλίο: "η οντολογική ιστορία της φιλοσοφίας".



To σημαντικό όμως είναι ότι ο Βούδας επειδή ακριβώς είναι βυθισμένος στο Όν και απορροφά σταγόνα με σταγόνα την προσφερομένη εξ΄αυτού γνώση δεν είναι θεός, δεν συζητεί ότι είναι θεός, ή επίγεια εμψύχωση ενός θεού, αλλά ένας άνθρωπος ο οποίος υφίσταται ακριβώς όπως κάθε άλλος άνθρωπος, τα γεράματα, τις ασθένειες,επίσης η ύπαρξή του υφίσταται την αλλοίωση του θανάτου.Αυτό συμβαίνει διότι ο άνθρωπος ο οποίος βυθίζεται στο όν σταματά να χρειάζεται το δυαλιστικό πρότυπο θεού και ανθρώπου το οποίο τελικά γεννά και το ζεύγος δασκάλου και μαθητού.To βουδιστικό όμως εδώ κριτήριο είναι καθαρά ποιοτικό. Λίγοι άνθρωποι δεν χρειάζονται δάσκαλο επειδή πραγματικά είναι βυθισμένοι στο όν και στην πορεία του Είναι. Η σχέση αυτών με τους πολλούς γεννά την έννοια του διδασκάλου. Το ζεύγος του δασκάλου – μαθητού έχει ποσοτική δυναμική, απευθύνεται από τους λίγους προς τους πολλούς. Ουσιαστικά ο Βούδας παρέδωσε την διπλή του παρακαταθήκή στους ανθρώπους( ακριβώς την ίδια βρήκαμε και στην πλατωνική πολιτεία). Από τη μία πλευρά λοιπόν πάντα υπάρχουν οι λίγοι πεφωτισμένοι οι οποίοι γεννούν τη Δευτέρα παρακαταθήκη. Είτε αυτοί θα αναχωρήσουν προς το Είναι, μακριά από την κοινωνία των αγνοούντων. (Αυτό μας θυμίζει έντονα τους μισανθρώπους σοφούς, ας συζητήσουμε για τέτοιον τον Ηράκλειτο).

Για το μάθημα των θρησκευτικών.



Αυτό το οποίο θα πρέπει να συνειδητοποιηθεί  είναι το ότι η ποικίλη απαξίωση του μαθήματος των θρησκευτικών δεν είναι η αιτία της αποπνευματικοποίησης του κόσμου μας αλλά το αποτέλεσμα της. Η Πόλις εάλω εδώ και πολύ καιρό και τα συμπτώματα διαδέχονται το ένα το άλλο.  Ένα από αυτά είναι και η πολεμική εναντίον του μαθήματος των θρησκευτικών.
Ως εκ τούτου οι ταγοί της Ορθοδοξίας αλλά και οι ενοικούντες στις διάφορες οργανώσεις  και σωματεία τα οποία σκοπό έχουν  την μεταλαμπάδευση της Ορθοδοξίας από γενεά σε γενεά θα πρέπει να βάλουν το πνευματικό χέρι τους επί τον τύπον τον ήλον, διότι δεν  φταίνε μόνο οι εχθροί  για την ήττα αλλά και αυτοί οι οποίοι ηττώνται.
Ας αρχίσουμε από το αυτονόητο. Ρητά η βίβλος αναφέρει ότι «δει τον επίσκοπον μιας γυναικός άνδρα είναι». Ο επίσκοπος θα πρέπει να νυμφεύεται, ούτως  ή άλλως οι πρώτοι επίσκοποι ήταν  νυμφευμένοι. Ας αναφέρουμε το Γρηγόριο Νύσσης.H αγαμία του κλήρου ίσχυσε από τον 6ο αι. από την πενθέκτη σύνοδο και τον Ιβ κανόνα της. Δεν εξυπηρετεί όμως πλέον κανένα σκοπό. Είναι σαφές ότι ο οικογενειάρχης κληρικός, αυτός ο οποίος συνεχίζει την αποστολική παράδοση, αυτός ο οποίος μάχεται μέσα στην καθημερινότητα της ζωής έχει αρίστη άποψη για τα κοινωνικά και άλλα προβλήματα συμμετέχοντας ενεργά στην επίλυσή τους.

Aπόσπασμα από το νέο μου βιβλίο: "Η οντολογική ιστορία της φιλοσοφίας".



Όπως ήδη αναφέραμε ο Σωκράτης συνέχισε κατά νοητικό τρόπο-και όχι σύμφωνα με τον ενορατικό τρόπο- την παράδοση του Βούδα.Ο άνθρωπος Είναι εν τω όντι, γι αυτό ο μέγας Αθηναίος θεώρησε ότι όλα είναι ανάμνηση. Δεν χρειάζεται δάσκαλος απλά βύθισμα μέσα στο ήδη υπάρχον και πνευματική αυτοαφαίμαξη. Όμως μέσα στο πέρασμα των χρόνων φαίνεται ότι αυτό το σύστημα της αυτοοντικοποίησης του ανθρώπου συγκρούσθηκε με τη θεωρία της πόλεως  του Αριστοτέλους. Οι Βουδιστές δεν υπήκουσαν και ούτε γινόταν να υπακούσουν σε μία Αριστοτελική μορφή πόλης. Συνυπάρχουν στα μοναστήρια τους μόνο και μόνο ως όμοιοι συνυπάρχοντες ώστε ελεύθερα να εξασκήσουν τον ατομικό αυτοδιαλογισμό τους ο οποίος τους οδεύει στο Όν. Ο Αριστοτέλης επίτηδες θεώρησε ως λαθεμένη τη θεωρία των ιδεών του Πλάτωνος. Ήξερε ότι εάν ο άνθρωπος είχε ιδεατό προσανατολισμό δεν θα υπέκυπτε ποτέ στην πόλη των νόμων και των  εξουσιών όπως τουλάχιστον την παρέδωσε στα Πολιτικά του ο Αριστοτέλης. Ο Σωκράτης  μέσα από το μεγαλείο της μαιευτικής ανάμνησής του η οποία ως τέτοια είναι ατομική,δεν υπήρχε ποτέ περίπτωση να συμμορφωθεί με την Αριστοτελική Πόλη, διότι βυθίζοντας τον άνθρωπο στην ιδεατή πόλη της αυτογνώσης και αυτοανάμνησης  απ΄ευθείας τον ένωνε με την Πόλη του όντος. Για αυτό εξάλλου στον Πλάτωνα όλα, από το Είναι έως την Πόλη είναι προτύπωση του Αγαθού. Η δικαιοσύνη είναι εσωτερική ισορροπία όπως και οι αρετές ιδεατές εναρμονίσεις του ανθρώπου με τις ιδέες.

H Aνάσταση του Κυρίου από καθαρά φιλοσοφικό πρίσμα.




Μάλλον καλά τα είπε ο Αλκιδάμας.Ο άνθρωπος πεθαίνει διότι δεν μπορεί να ενώσει τη θεωρητική αρχή του με το βιωματικό τέλος του, όλα γίνονται εν απουσία του, γεννάται χωρίς τη θέλησή του και πεθαίνει χωρίς κανείς να τον ερωτήσει. Από τα πανάρχαια χρόνια, από τον Όσιρι έως την Ίσιδα, το Διόνυσο έως τον Ακληπιό και τον Ιπποκράτη, ο άνθρωπος προσπάθησε να σμικρύνει το χάσμα ανάμεσα στο χθές και στο αύριο, ανάμεσα σε όσα δεν  γνωρίζουμε αλλά θα πάθουμε και σε όσα θα βιώσουμε και δεν θα μπορέσουμε να ελέγξουμε. 
Η  Ανάσταση του Ιησού σηματοδοτεί την επανένωση της αρχής  και του τέλους του Ανθρώπου,  κάποιοι θα το έλεγαν τελεία αυτοσυνειδητοποίηση, κάποιοι άλλοι τέλειο βύθισμα στις δυνάμεις του Είναι και τελεία ικανότητα χρήσης τους. Ο Αναστάς Ιησούς είναι ο  Τέλειος Άνθρωπος υπό την έννοια ότι δραστηριοποίησε όλες του τις δυνάμεις και με αυτό τον τρόπο έστρωσε όλες τις γέφυρες ελέγχοντας αυτοβούλως το πέρασμα από τη ζωή διά του θανάτου στο Είναι. Αποτελεί μάλιστα λύση σε όσα ο Κάντ πρόβαλε ως θεμελιώδη ερωτήματα της φιλοσοφίας, ο Ιησούς μέσα από την τελεία αυτογνώση του αφέθηκε στο όλον, είχε τη βούλης να βαδίσει μέσα από την αθάνατο βούλησή του προς το Είναι, δεν έπεσεσε κανένα θάνατο διότι συνεχώς ήλεγξε τα πάντα των δυνάμεών του. Ο Ιησούς απαντά στους σοφιστές και στο Σωκράτη ενώνοντας την Αρχή με το Τέλος, η Αρχή που μας κινεί ενυπάρχει, εάν καθολικά την αυτογνωρίσουμε τότε την εξαντλούμε έως Τέλους πρίν την Οντολογική Αποκατάσταση.

Hegel-Platon.blogspot.com: Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (8)

Hegel-Platon.blogspot.com: Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (8): Ludwig Wittgenstein 1889–1951 Tractatus Logico-Philosophicus Η   λογική και η καθημερινή γλώσσα [ συνέχεια από αν...

To νόημα της φράσης «μολών λαβέ».



Η αρχαία ρηματική Ελληνική φράση «μολών λαβέ» είναι η πασίγνωστη φράση του Λεωνίδα, του βασιλέως των Σπαρτιατών, η οποία ως  απάντηση εδόθη στους κήρυκες του Πέρση βασιλέως Ξέρξη, όταν αυτός εζήτησε την παράδοση των όπλων των αμυνομένων Ελλήνων στο στενό των Θερμοπυλών.  Σε καθαρά φιλολογικά πλαίσια κινούμενοι έχουμε να πούμε ότι το μολών είναι μετοχή β΄αορίστου του ρ.βλώσκω(  έρχομαι). χθές. Ο Λεωνίδας προστακτικά απήντησε  στους πέρσες απεσταλμένους ελάτε να  πάρετε όσα θέλετε και πάλι τα ίδια θα λάβετε, τη γενναία αρνητική απάντησή μας και την μέχρι θανάτου αντίστασή μας, χάριν της υπεράσπισης των βωμών και εστιών. Εάν έλεγε  «βλώσκων λάμβανε» όλα θα γίνονταν σε ένα διαρκές παρών. Όμως  ο Λεωνίδας μέσα από την πλήρη αφοσίωσή του στους θεούς και στην Πατρίδα είχε ήδη την γνώση του τι θα συνέβαινε, διότι όλα είχαν περάσει από το μυαλό του, ήξερε ότι δεν υπήρχε περίπτωση κάτι να αλλάξει, θα πέθαιναν για την Πατρίδα.
Το λαβέ προστακτική του ιδίου χρόνου του ρ.λαμβάνω. Άρα ουσιαστικά ο Βασιλέας θέτει σε χρόνο αόριστο τα υψηλά νοήματά του. Όχι σε ενεστώτα διότι τίποτε δεν συνέβαινε εκείνη τη στιγμή. Ο αόριστος ως χρόνος σε νοηματική βάση διαφέρει από τον ενεστώτα διότι στο μυαλό του Λεωνίδα όλα πέρασαν σαν μία ολοκληρωμένη ανάμνηση η οποία συνέβη και είχε γνωστό αποτέλεσμα. Τίποτε δεν συνέβαινε εκείνη τη ζωντανή στιγμή. Ο Βασιλεύς των Σπαρτιατών έφτιαξε στο μυαλό του πλήρη τη σκηνή λές και έγινε χθές. Ο Ξέρξης χθές ήλθε και ζήτησε τα ιερά και τα όσια των Ελλήνων και εκείνοι του είπαν τη φράση αυτή σαν να ήταν χθές.

H πρόσφατη ανάρτηση.

Ποιος είναι διαχρονικά ο όφις;

Στο λεξικό ετυμολογίας   του Ευαγγέλου Μαντουλίδη ο όφις ετυμολογείται εκ του ρήματος οράω-ώ, με παλαιά ρίζα οπ ( όπωπα). Τι βλέπει ό...

Δημοφιλείς αναρτήσεις.