Μανώλης Ανδρόνικος ,ο Πλάτων και η τέχνη.


Τέλος, δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο το ση­μείο μιας προκαταρκτικής κατάφασης, που μόνο δια­φαίνεται βέβαια, και δεν τη συζητάει εδώ καθόλου αναλυτικά ο Πλάτων, αποτελεί όμως τον πυρήνα της Πλατωνικής σκέψης και το αρχικό σημείο εκκίνησης στην πορεία της διαλεχτικής του ανάβασης. Δυο φο­ρές  ο Πλάτων απορρίπτει την αρχική του κρίση για καθορισμό του ωραίου, από το γεγονός ότι αυτή οδη­γεί στο χωρισμό της Ομορφιάς από το Αγαθό, κι αυτό επιμένει με σταθερότητα να μη το παραδέχεται. «Μπο­ρεί να είμαστε ικανοποιημένοι και θέλουμε να παραδε­ χτούμε πως το "Καλό" δεν είναι "Αγαθό" και το "Αγαθό" "Καλό";

Για μένα ένα τέτοιο συμπέρασμα εί­ναι λιγότερο ικανοποιητικό από κάθε άλλο προηγούμενο». Τούτη ακριβώς η σκέψη, που έχει τις ρίζες της βαθιά, στη γενική τοποθέτηση του Πλάτωνα απέναντι στον κόσμο και τα προβλήματα του, θα τον ακολουθή­ σει σε ολάκαιρη τη ζωή του  και θα αποτελέσει δυνα­μικό στοιχείο στη σύνθεση της ιδεολογικής του θεωρίας και στα πολιτειακά του συμπεράσματα. Το «Καλό», που για τον Πλάτωνα γεννάει μια πραγματική λα­ τρεία,  είναι αδύνατο να βρίσκεται χωρισμένο από το Αγαθό, που αποτελεί την αρχική αιτία του κόσμου όλου, που είναι το «μέγιστο μάθημα» και η «αιτία της επιστήμης και της αλήθειας». 

Αυτή είναι η κατάφαση του Πλάτωνα στον Ιππία Μ., που τη δυναμώνουν από:ην πλευρά τους οι αρνητικές καταλήξεις που παρακο­λουθήσαμε πρωτύτερα. Επιμείναμε στο διάλογο αυτό, γιατί αποτελεί τη μο­ναδική περίπτωση συγκεκριμένης κάι συστηματικής αντιμετώπισης του προβλήματος της Ομορφιάς από τον Πλάτωνα και κλείνει, καθώς είδαμε, τα σπέρματα των απόψεων που θα ωριμάσουν αργότερα μέσα στο σύνο­δο της ιδεολογικής του προσπάθειας.  Και η αρνητική χυτή θέση, που βλέπουμε στον Ιππία Μ., καθώς και στους άλλους νεανικούς διάλογους, θα πρέπει να κα- ανοήσουμε πως είναι η αναγκαία αφετηρία του Πλατωνικού στοχασμού, που ανατρέπει πρώτα ό,τι του φράζει το δρόμο, για να μπορέσει μετά να οικοδομήσει επίμοχθα και μεθοδικά. Είδαμε πώς απορρίφθηκε στον Ιππία Μ. ο ορισμός της Ομορφιάς, που την ταύτιζε με το ωφέλιμο στην αρχή και την έδενε με την ηδονή παρακάτω. Κι όμως ο Γοργίας φαίνεται πως έρχεται να θέσει για μιαν ακόμα φορά το πρόβλημα εκεί απ' όπου το είχε ξεσηκώσει αμετάτρεπτα, καθώς θα πίστευε κανείς, ο προηγούμενος διάλογος. «Δεν ονομάζεις κάθε φορά όμορφα» λέει ο Σωκράτης στον Πώλο, «όλα τα όμορφα, και τα σώματα π.χ. και τα χρώματα και τα σχήματα και τους ήχους και τις ανθρώπινες ασχολίες, αποβλέποντας σε κάτι;
Απλούστερα: δεν ονομάζεις όμορφο ένα σώμα προσέχοντας στη χρησιμότητα του ή στην ηδονή που προξενεί σε κείνους που το θεάζονται; Έτσι λοιπόν και  για όλα τα άλλα, και τα σχήματα και τα χρώματα, τους δίνεις την ονομασία του όμορφου ή για κάποια ηδονή που χαρίζουν ή για κάποιαν ωφέλεια ή και για τα δυο μαζί».  Και αμέσως παρακάτω η ενθουσιαστική κατάφαση του Πώλου: «Όμορφα, βέβαια, τώρα δί­νεις τον ορισμό, Σωκράτη, ορίζοντας την Ομορφιά με την ηδονή και το αγαθό».  Θα ήταν πολύ εύκολο να ανακαλύψουμε εδώ κάποια Πλατωνική παλινωδία ή και μιαν αντίφαση με τα προηγούμενα. Όμως δε θα μας ωφελούσε σε τίποτα μία τέτοια βιασύνη, γιατί δε θα μας άφηνε να δούμε πως βρισκόμαστε μπροστά σε δυο διαφορετικά προ­βλήματα τη μια και την άλλη φορά. Στο Γοργία δεν μπαίνει διόλου το πρόβλημα του «καλού» στην ουσία του, όπως ακριβώς είδαμε προσεχτικά να το. τοποθετεί ο Σωκράτης στον Ιππία.(Μανώλης Ανδρόνικος ,ο Πλάτων και η τέχνη).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

H πρόσφατη ανάρτηση.

Οι θέσεις του Μάρξ και λοιπών εκπροσώπων του κομμουνισμού περί της ομοφυλοφιλίας.

Μεταφέρουμε την περίφημη επιστολή του Ένγκελς στο Μάρξ (22 Ιουνίου, 1869). Μάντσεστερ,   22, Ιουνίου, 1869. Αγαπητέ Μαυριτανέ. ...

Δημοφιλείς αναρτήσεις.