Μανώλης Ανδρόνικος ,ο Πλάτων και η τέχνη.


Τέλος, δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο το ση­μείο μιας προκαταρκτικής κατάφασης, που μόνο δια­φαίνεται βέβαια, και δεν τη συζητάει εδώ καθόλου αναλυτικά ο Πλάτων, αποτελεί όμως τον πυρήνα της Πλατωνικής σκέψης και το αρχικό σημείο εκκίνησης στην πορεία της διαλεχτικής του ανάβασης. Δυο φο­ρές  ο Πλάτων απορρίπτει την αρχική του κρίση για καθορισμό του ωραίου, από το γεγονός ότι αυτή οδη­γεί στο χωρισμό της Ομορφιάς από το Αγαθό, κι αυτό επιμένει με σταθερότητα να μη το παραδέχεται. «Μπο­ρεί να είμαστε ικανοποιημένοι και θέλουμε να παραδε­ χτούμε πως το "Καλό" δεν είναι "Αγαθό" και το "Αγαθό" "Καλό";

Για μένα ένα τέτοιο συμπέρασμα εί­ναι λιγότερο ικανοποιητικό από κάθε άλλο προηγούμενο». Τούτη ακριβώς η σκέψη, που έχει τις ρίζες της βαθιά, στη γενική τοποθέτηση του Πλάτωνα απέναντι στον κόσμο και τα προβλήματα του, θα τον ακολουθή­ σει σε ολάκαιρη τη ζωή του  και θα αποτελέσει δυνα­μικό στοιχείο στη σύνθεση της ιδεολογικής του θεωρίας και στα πολιτειακά του συμπεράσματα. Το «Καλό», που για τον Πλάτωνα γεννάει μια πραγματική λα­ τρεία,  είναι αδύνατο να βρίσκεται χωρισμένο από το Αγαθό, που αποτελεί την αρχική αιτία του κόσμου όλου, που είναι το «μέγιστο μάθημα» και η «αιτία της επιστήμης και της αλήθειας». 

Αυτή είναι η κατάφαση του Πλάτωνα στον Ιππία Μ., που τη δυναμώνουν από:ην πλευρά τους οι αρνητικές καταλήξεις που παρακο­λουθήσαμε πρωτύτερα. Επιμείναμε στο διάλογο αυτό, γιατί αποτελεί τη μο­ναδική περίπτωση συγκεκριμένης κάι συστηματικής αντιμετώπισης του προβλήματος της Ομορφιάς από τον Πλάτωνα και κλείνει, καθώς είδαμε, τα σπέρματα των απόψεων που θα ωριμάσουν αργότερα μέσα στο σύνο­δο της ιδεολογικής του προσπάθειας.  Και η αρνητική χυτή θέση, που βλέπουμε στον Ιππία Μ., καθώς και στους άλλους νεανικούς διάλογους, θα πρέπει να κα- ανοήσουμε πως είναι η αναγκαία αφετηρία του Πλατωνικού στοχασμού, που ανατρέπει πρώτα ό,τι του φράζει το δρόμο, για να μπορέσει μετά να οικοδομήσει επίμοχθα και μεθοδικά. Είδαμε πώς απορρίφθηκε στον Ιππία Μ. ο ορισμός της Ομορφιάς, που την ταύτιζε με το ωφέλιμο στην αρχή και την έδενε με την ηδονή παρακάτω. Κι όμως ο Γοργίας φαίνεται πως έρχεται να θέσει για μιαν ακόμα φορά το πρόβλημα εκεί απ' όπου το είχε ξεσηκώσει αμετάτρεπτα, καθώς θα πίστευε κανείς, ο προηγούμενος διάλογος. «Δεν ονομάζεις κάθε φορά όμορφα» λέει ο Σωκράτης στον Πώλο, «όλα τα όμορφα, και τα σώματα π.χ. και τα χρώματα και τα σχήματα και τους ήχους και τις ανθρώπινες ασχολίες, αποβλέποντας σε κάτι;
Απλούστερα: δεν ονομάζεις όμορφο ένα σώμα προσέχοντας στη χρησιμότητα του ή στην ηδονή που προξενεί σε κείνους που το θεάζονται; Έτσι λοιπόν και  για όλα τα άλλα, και τα σχήματα και τα χρώματα, τους δίνεις την ονομασία του όμορφου ή για κάποια ηδονή που χαρίζουν ή για κάποιαν ωφέλεια ή και για τα δυο μαζί».  Και αμέσως παρακάτω η ενθουσιαστική κατάφαση του Πώλου: «Όμορφα, βέβαια, τώρα δί­νεις τον ορισμό, Σωκράτη, ορίζοντας την Ομορφιά με την ηδονή και το αγαθό».  Θα ήταν πολύ εύκολο να ανακαλύψουμε εδώ κάποια Πλατωνική παλινωδία ή και μιαν αντίφαση με τα προηγούμενα. Όμως δε θα μας ωφελούσε σε τίποτα μία τέτοια βιασύνη, γιατί δε θα μας άφηνε να δούμε πως βρισκόμαστε μπροστά σε δυο διαφορετικά προ­βλήματα τη μια και την άλλη φορά. Στο Γοργία δεν μπαίνει διόλου το πρόβλημα του «καλού» στην ουσία του, όπως ακριβώς είδαμε προσεχτικά να το. τοποθετεί ο Σωκράτης στον Ιππία.(Μανώλης Ανδρόνικος ,ο Πλάτων και η τέχνη).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

H πρόσφατη ανάρτηση.

Ποιά ήταν η θρυλική Μ.Ο.Μ.Α;  Πατήσθε στο σύνδεσμο.

Δημοφιλείς αναρτήσεις.