Τα διαχρονικά ΟΧΙ των Ελλήνων.


Το ΟΧΙ το οποίο είπε στον Ιταλό πρεσβευτή ο  Ιωάννης Μεταξάς τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 δεν είναι το μοναδικό το οποίο διατυπώθηκε μέσα στην ιστορική πορεία του Ελληνικού Έθνους. Πόσες άλλες άραγε φορές Έλληνες αρνήθηκαν υπερήφανα τη σκλαβιά και την υποταγή αποδεικνύοντας ότι το  ΟΧΙ  στη δουλεία και στη σκλαβιά χαρακτηρίζει το Ελεύθερο Ελληνικό Έθνος ιστορικά και διαχρονικά. Σε κάθε περίπτωση συζητούμε για την Ελληνική συνείδηση η οποία προικισμένη  με ιδέες και συγκεκριμένες δυνάμεις κρίσης και αξίας, δεν αποφασίζει επιπόλαια ή συμφεροντολογικά, αλλά προβαίνει σε κρίσεις στηριζομένη σε διαχρονικές αξίες και ιδανικά, σεβόμενη τις οντότητες οι οποίες κινούν τον άνθρωπο, τον πολιτισμό και την ιστορία.
Το υπερήφανο ΟΧΙ των  Ελλήνων στον Ξέρξη αποτελεί μία πρωτόγνωρη ιστορική επίδειξη δύναμης και θάρρους ενός λαού ο οποίος ετόλμησε με θάρρος να αντιμετωπίσει μία πραγματική υπερδύναμη της εποχής. Ο μεγάλος Αισχύλος στην τραγωδία του «Πέρσαι» θεωρεί ότι η καταστροφή της περσικής βασιλικής δύναμης είναι αποτέλεσμα της ασέβειας και της ύβρης. Θύμα της Άτης , της θεϊκής παγίδας, ο Ξέρξης, υπερτιμά τις πραγματικές του δυνάμεις και υπερβαίνει τα όρια.Η αλλαζονεία τον τυφλώνει οδηγώντας τον στο μέγιστο για την Ελληνική θεολογία αμάρτημα , της ύβρης και της νέμεσης. Θεωρεί πώς είναι ανίκητος και κυρίαρχος όχι μόνο σε λαούς και χώρες αλλά και στα ίδια τα στοιχεία της φύσης όταν προσπαθεί να ζέψει τον Πόντο.Το όνειρο της Άτοσσας στο θεατρικό χρόνο που ξεδιπλώνεται στην τραγωδία ολοκληρώνεται με την εικόνα του μικρόσωμου και γοργόφτερου γερακιού το οποίο ορμά στον ανυπεράσπιστο αετό. Στην πραγματικότητα όλο αυτό είναι ένας οιωνός για την τιμωρία που έρχεται ως αποτέλεσμα της αλλαζονείας και  της ύβρης.Είναι μάλλον σίγουρο ότι η Ελληνική φιλοσοφία και παράδοση πλουτίζει το νού των ηγετών με συγκεκριμένες ιδέες και ιστορικές γνώσεις.Συγκεκριμένα όποιος έχει δίκαιο πάντα νικά, πάντα επικρατεί, ουσιαστικά είναι η Αλήθεια η οποία διαρυπώνει το ΟΧΙ στο ψέμα και στο άδικο, επιφυλάσσοντας την τελική  νίκη  σε αυτούς που αντιπροσωπεύουν το ιστορικά δίκαιο και ορθό. Η φιλοσοφία και η σοφία ενός ολοκλήρου Ελληνικού πολιτισμού είναι αυτή η οποία διά του στόματος συγκεκριμένων ηγετών διατυπώνει το ΟΧΙ.

Οι Θερμοπύλες πέρα από το υπερήφανο ΟΧΙ του Λεωνίδα προς τους Πέρσες έδωσαν και ένα ακόμη ΟΧΙ στους εισβολείς Γαλάτες  το έτος 280 από την κοινή χρονολόγηση  και 50 χρόνια μετά το θάνατο του Μ.Αλεξάνδρου. Ο γεωγράφος Παυσανίας και άλλοι ιστορικοί μας μίλησαν για αυτή την ιστορία. Μεγάλο μέρος εισβολέων Γαλατών με αρχηγό το Βόλγιο,κινήθηκε νότια ενάντια στο βασίλειο των Μακεδόνων, με σκοπό και τη γενικότερη εισβολή στην Ελληνική χώρα. Στη Μακεδονία  βασιλεύς ήταν τότε ο Πτολεμαίος Κεραυνός, πρωτότοκος υιός του ομωνύμου στρατηγού του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Μόλις είχε ανέβει  στο θρόνο νικώντας βίαια το βασιλέα Λυσίμαχο.Ενώ είχε λάβει ενημέρωση για την επερχομένη εισβολή  για δικούς του λόγους δεν ασφάλισε τη χώρα του ενάντια στον διαφανέντα κίνδυνο. Αμελώντας να έλθει σε συνεννόηση με τους γείτονές του Δάρδανες Θράκες εσπευσε να τους αντιμετωπίσει μόνος του. Ηττήθηκε κατά κράτος,  χάνοντας μάλιστα τη ζωή   του στην μάχη που ακολούθησε. Τότε μόνον οι Ελληνικές πόλεις συναισθάνθηκαν τον  μεγάλο κίνδυνο και συνασπίσθηκαν προκειμένου να αντιμετωπίσουν το μεγάλο κίνδυνο. Βέβαια όχι όλοι, οι ευγενείς της Θεσσαλίας δυστυχώς επέτρεψαν στους Γαλάτες να διαβούν τη χώρα τους προς τα νότια. Το βάρος της σωτηρίας της Ελλάδος έπεσε στους Αιτωλούς και στους Βοιωτούς. Όπως ήδη είπαμε ως καλύτερο σημείο οχύρωσης επιλέχθηκε για μία ακόμη φορά το στενό πέρασμα των Θερμοπυλών. Το 279 οι Βοιωτοί έστειλαν 10.000 οπλίτες , επίσης οι Φωκείς, ώστε η συνολική δύναμη των Ελλήνων μαζί με τους Μακεδόνες μισθοφόρους ανήλθε κοντά στους 13.000 άνδρες.
Καθώς οι Γαλάτες με αρχηγό το Βρέννο πλησίαζαν, Έλληνες λιποτάκτες τον ενημέρωσαν για τις Ελληνικές δυνάμεις που θα αντιμετώπιζαν στις Θερμοπύλες. Παρά την ύπαρξη της Ελληνικής στρατιάς προέλασε από την Ηράκλεια και ξεκίνησε την επίθεση την αυγή της επομένης ημέρας. Οι Έλληνες,πιστοί στα ιδανικά τους και στη σωτηρία της  Πατρίδας τους αντιτάχθηκαν σιωπηρά και με τάξη. Όταν προσέγγισαν τους Γαλάτες το ιππικό απομακρύνθηκε ελάχιστα από τον κύριο κορμό, ενώ οι ελαφρά οπλισμένοι στρατιώτες έμειναν πιο πίσω εκτοξεύοντας βέλη, ακόντια και πέτρες. Δυστυχώς σε μία τραγική επανάληψη της ιστορίας οι Θερμοπύλες και πάλι δεν άντεξαν και οι Έλληνες αποδυναμωμένοι υπερκεράσθηκαν από τους Γαλάτες του Βρέννου. Ο Βρέννος απεφάσισε να βαδίσει ενάντια στην  ιερά πόλη των  Αθηνών, χλευάζοντας τους ιερούς  Θεούς των Ελλήνων λέγοντας «εκείνοι που έχουν τα πλούτη θα πρέπει να φερθούν γενναιόδωρα στους θνητούς». Χώρισε τις δυνάμεις του και ο ίδιος  κατευθύνθηκε προς τους Δελφούς  προκειμένου να συλήσει το θησαυροφυλάκιο του Απόλλωνος. Οι Δελφιείς πάντως κατάφεραν και απέκρουσαν την επιδρομή των Γαλατών. Ο Βρέννος προσπάθησε να δυναμώσει το φρόνημα των ανδρών του λέγοντας ότι τα αγάλματα είναι γεμάτα χρυσάφι, δικό τους χρυσάφι. Οι Δελφιείς αμύνθηκαν με κάθε μέσο(πέταγαν βράχους, πέτρες και ο,τι άλλο  εύρισκαν ενάντια στους επιδρομείς). Τα στοιχεία της φύσης τα οποία ξέσπασαν (σεισμοί, κεραυνοί και ισχυρές βροχοπτώσεις) θεωρήθηκαν ως επέμβαση του Θεού ο οποίος προστάτευε το  Ναό του.
Αυτό ήταν και η  αρχή του τέλους της Γαλατικής επιδρομής. Ο Βρέννος πέθανε( οι ιστορικοί ομιλούν ότι πέθανε από «άκρατον οίνον»). Οι Έλληνες ενώνοντας τις δυνάμεις τους αντιμετώπισαν τελικά τους Γαλάτες επιδρομείς στο Σπερχειό ποταμό, όπου σύμφωνα  και πάλι με τους ιστορικούς ουδείς Γαλάτης επέζησε.
Το 168 από την κοινή χρονολόγηση οι Ρωμαίοι υπό τον στρατηγό τους Αιμίλιο Παύλο  ενίκησαν τους Μακεδόνες στη μάχη της Πύδνας.Σε εκείνες τις χρονικές στιγμές, λόγω της Ρωμαϊκής επέκτασης, κάθε μάχη ήταν κυριολεκτικά και η τελευταία για τους Έλληνες, διότι σήμαινε την άμεση Ρωμαϊκή επέκταση και σκλαβιά των Ελληνικών εδαφών. Η επομένη σημαντική μάχη της Λευκόπετρας πραγματοποιήθηκε το 146 από την κοινή χρονολόγηση στη Λευκόπετρα της Κορίνθου. Αντίπαλοι ήταν οι Έλληνες με τους Ρωμαίους, νικητές  ήταν οι δεύτεροι και η σημαντικότητα της μάχης μεγάλη, διότι οι Ρωμαίοι πλέον έθεσαν  υπό την κυριαρχία τους ολόκληρη την Ελλάδα. Οι Έλληνες όμως και  πάλι είπαν ένα βροντερό ΟΧΙ  στην εύκολη κατάληψη της Πατρίδας τους, ασχέτου  του γεγονότος ότι η πανίσχυρη Ρωμαϊκή στρατιωτική μηχανή φάνταζε ανίκητη. Η ιστορία έχει ως ακολούθως:
Όταν πέθανε ο Καλλικράτης ο Αχαιός την εξουσία στην Αχαϊκή Συμπολιτεία ανέλαβε η αντιρωμαϊκή πλευρά. Αυτή αμέσως εκήρυξε τον πόλεμο στη Σπάρτη. Η Σπάρτη επειδή είχε έριδες με  την Αχαϊκή Συμπολιτεία ζήτησε τη βοήθεια της Ρώμης. Οι Ρωμαίοι στην αρχή δεν θέλησαν  να συμμετάσχουν σε αυτόν τον πόλεμο διότι βρισκόταν σε εξέλιξη ο Γ’ Καρχηδονιακός πόλεμος, επίσης ήταν σε εξέλιξη το κίνημα του Ανδρίσκου στη Μακεδονία. Έστειλαν όμως πρέσβεις στην Αχαϊκή Συμπολιτεία και της ζήτησαν να αποχωρήσουν από αυτή η Σπάρτη, η Κόρινθος και ο Ορχομενός. Όπως ήταν φυσικό οι Αχαιοί δεν δέχθηκαν τη Ρωμαϊκή αυτή πρόταση, ακολούθησε η πρώτη μάχη στη Σκάρφεια όπου ο γενναίος Αχαιός Κριτόλαος έχασε από το Ρωμαίο Μέττελο. Οι Ρωμαίοι ακάθεκτοι προχώρησαν προς την Πελοπόννησο. Ο νέος αρχηγός της Αχαϊκής Συμπολιτείας, ο Διαίος, ο οποίος μισούσε βαθύτατα τους Ρωμαίους, έκανε μεγάλες αλλαγές στο στρατό της Συμπολιτείας σε μία προσπάθεια να ενδυναμώσει το στράτευμα μήπως και πετύχει κάτι καλλίτερο ενάντια στους Ρωμαίους. Απελευθέρωσε 12.000 δούλους και μάζεψε 2.000 ελαφρά οπλισμένους  πολεμιστές καθώς και 500 ιππείς. Οι δύο στρατοί συναντήθηκαν στη Λευκόπετρα της Κορίνθου το 146, η αριθμητική υπεροχή των Ρωμαίων ήταν καταλυτική. Οι Έλληνες προσπάθησαν ηρωϊκά να υπερασπίσουν τον τόπο τους και την ελευθερία τους, αλλά όταν οι Έλληνες ιππείς υπεχώρησαν η συντριβή ήταν ολοκληρωτική. Η Κόρινθος παραδόθηκε στις φλόγες και αυτή η  χρονολογία θεωρείται ως η  επίσημη απαρχή της Ρωμαιοκρατίας στην Ελλάδα.  Πάντως αντίθετα με ό,τι συνέβη στη  Μακεδονία η Αχαϊκή Συμπολιτεία δεν μετατράπηκε σε Ρωμαϊκή επαρχία. Αυτό έγινε πολύ αργότερα. Η Κόρινθος κηρύχθηκε ager publicus (δημόσια γή) προκειμένου να μην ανοικοδομηθεί άμεσα( οι Ρωμαίοι εφοβούντο το φρόνημα και τη γενναιότητα των Ελλήνων). Μόλις 100 χρόνια αργότερα θα ανοικοδομηθεί και θα καταστή πόλη ιδιαιτέρως ευνοημένη από τους Ρωμαίους.
Η ουσία όμως είναι και πάλι ότι οι Έλληνες έπραξαν ό,τι έπραξαν ενάντια στην κοινή λογική, με γνώμονα το υπέρλογο συμφέρον της Πατρίδος. Ο Λόγος αξίζει όταν όλα είναι τέλεια και ο άνθρωπος μπορεί και αναπτύσσει όλες εκείνες τις δυνάμεις  και τις ενέργειες του πολιτισμού και των  γραμμάτων ώστε οι πολίτες να ωριμάσουν και να προοδεύσουν. Όταν όμως απειλείται η μοίρα της Πατρίδος ο Λόγος παραμερίζεται  και  ο άνθρωπος πράττει με γνώμονα τη Βούληση και την Πίστη στη σωτηρία των κεκτημένων.Λέγοντας οι Έλληνες  ΟΧΙ στους Ρωμαίους απέδειξαν τη διαχρονική δύναμή τους αλλά και  τη δύναμή τους να συνδυάζουν το Λόγο ως καλλιέργεια αλλά και την Πράξη ως δύναμη ψυχής προκειμένου να διατηρήσουν την Πόλη τους και το χώρο τους.
Η αγέρωχη μορφή, η υπερήφανη συμπεριφορά, και το τρανό ΟΧΙ, χαρακτήρισαν και τον τελευταίο αυτοκράτορα του Βυζαντίου, Κωνσταντίνο Παλαιολόγο. Ο γενναίος αυτοκράτορας αψηφώντας τις στρατιές των  Οθωμανών έξω από τα τείχη της Βασιλεύουσας αποφασίζει ότι πρέπει να πεθάνει μαζί με τους στρατιώτες του υπερασπιζόμενος τα ιερά και τα όσια παρά να παραδώσει την χιλιοδοξασμένη Πόλη. Το κείμενο που ακολουθεί είναι του Γεωργίου Φραντζή: « Ο Μεχμέτ αφού ετοίμασε τα πάντα όπως καλύτερα νόμιζε, έστειλε μήνυμα λέγοντας στο βασιλιά: « Μάθε  ότι έχουν τελειώσει οι  πολεμικές προετοιμασίες. Ήλθε πλέον η ώρα να κάνουμε πράξη αυτό το οποίο θέλουμε εδώ και πολύ καιρό. Την έκβασή του την αφήνουμε στο Θεό. Τι λές; Θέλεις να εγκαταλείψεις την Πόλη και να φύγεις όπου θέλεις με τους άρχοντές σου και τα υπάρχοντά σου αφήνοντας αζήμιο το λαό και από εμένα και από εσένα; Ή  θέλεις να αντισταθείς και να χάσεις τη ζωή σου και τα  υπάρχοντά σου και εσύ και όσοι ευρίσκονται μαζί σου; Ο Λαός σου μάλιστα αφού αιχμαλωτιστεί από τους Τούρκους θα διασκορπισθεί σε όλη τη γή…Και ο Βασιλεύς με τη Σύγκλητο απήντησαν: « Αν θέλεις να ζήσεις μαζί μας ειρηνικά όπως και οι πρόγονοί σου, ας έχεις την ευλογία του Θεού. Γιατί εκείνοι θεωρούσαν τους γονείς μου ως πατέρες τους και τους τιμούσαν ανάλογα.  Και αυτή την Πόλη τη θεωρούσαν ως Πατρίδα τους. Σε καιρό ανάγκης όλοι έτρεχαν μέσα να σωθούν και κανένας αντίπαλός της δεν έζησε πολλά χρόνια. Κράτα τα κάστρα και τη γή που μας άρπαξες άδικα, όρισε και ετήσιους φόρους ανάλογα με τη δύναμή μας  και φύγε ειρηνικά. Σκέφθηκες ότι ενώ νομίζεις ότι θα κερδίσεις μπορείς να βρεθείς χαμένος; Το να σου παραδώσω την Πόλη ούτε δικό μου δικαίωμα είναι ούτε κανενός άλλου από τους κατοίκους της γιατί όλοι με μία ψυχή προτιμούμε να πεθάνουμε με τη θέλησή μας και δεν λυπούμεθα για τις ζωές μας».
Στην υπερήφανη απάντηση του Έλληνος Αυτοκράτορος συνυπάρχει η αρετολογία του Πλάτωνος, η Σωκρατική Ανθρωποκεντρική μορφή, η ανάμνηση του Λεωνίδα. Ο Πλάτων ορθά σημείωσε ότι όλα είναι ενέργειες και συνέπειες του Νού  στον παράγοντα άνθρωπο. Ο Σωκράτης μέσα από την πλήρη αφύπνιση του μυαλού του μας έδωσε την πιο θαυμαστή ανθρώπινη συμπεριφορά έναντι του θανάτου. Σύμφωνα λοιπόν με το σύστημα των Πλατωνικών αρετών το ηγεμονικό μέρος  της ανθρώπινης προσωπικότητας θυμάται το Αγαθό και τον  τέλειο κόσμο από όπου προήλθε η  ανθρώπινη ψυχή. Η σοφία αυτή γεμίζει την ψυχή του ανθρώπου με τα υπεροχότερα συναισθήματα αφοβίας και τόλμης. Ο άνθρωπος δεν φοβείται τη θυσία διότι θα επιστρέψει στον τέλειο κόσμο από όπου κατέβηκε στην πρόσκαιρη γή. Η ανδρεία λοιπόν(όπως μας παραδίδεται και στον Πλατωνικό διάλογο «Λάχις»)είναι απόρροια της σοφίας και της ανάμνησης ενός κόσμου καλλιτέρου. Πράγματι όπως βλέπουμε και στα διαχρονικά ΟΧΙ των Ελλήνων  η περιφρόνηση που επιδεικνύεται προς αυτόν τον κόσμο των φθαρτών και των προσκαίρων  πραγμάτων πηγάζει από την πίστη σε ένα κόσμο καλλίτερο, αιωνίων προσώπων και πραγμάτων. Αυτό γεμίζει με ανδρεία την ψυχή και με φρόνηση το σώμα ώστε να πράξει τα δέοντα. Η ανδρεία από την ψυχή περνά στο σώμα και καθίσταται σωφροσύνη, φρόνηση  και πράξη  του καλού, του ωραίου.Επίσης ο Νούς κληρονομεί στον άνθρωπο και την έννοια του καθήκοντος, αυτή η οποία συνδέει τις γενεές μεταξύ τους και προσδίδει τη δύναμη της συνέχειας στην Ελλάδα και στον Ελληνικό πολιτισμό. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Θουκυδίδης εθέλησε να κληρονομήσει στην ανθρωπότητα ένα κτήμα ες αεί το οποίο ούτε λίγο ούτε πολύ προσφέρει το όνειρο μιας πραγματικά τέλειας Πολιτείας, τέτοιας όπως ακριβώς βγήκε μέσα από τα διαχρονικά ΟΧΙ στη σκλαβιά  και στη δουλεία. Διότι αυτή η τέλεια Πολιτεία στηρίζεται στην Ελευθερία, στην ιστορική δημιουργική συνέχεια, στη μίμηση ηρώων, στο συνδυασμό της αδούλωτης ψυχής και των έργων αυτής. Οι Έλληνες πλάθοντας τη φιλοσοφία του Ωραίου και του Καλού ήξεραν ότι αυτές οι συλλήψεις δεν είναι σε καμμία των περιπτώσεων κάτι το θεωρητικό. Ό,τι γράφει ο άνθρωπος με μελάνι  πολύ συχνά θα πρέπει να το υπογράφει με το αίμα του. Όταν η ψυχή του ανθρώπου ζωγραφισθεί με τα ιδανικά της Ελευθερίας, της προόδου και της υπέρβασης, τότε ποτέ πάλι δεν είναι η ίδια έναντι  των κινδύνων.Αντιστέκεται, πολεμά, ανθίσταται στη σκλαβιά. Πάντα αφήνει ιερά παρακαταθήκη τον αγώνα για το ωραίο και την ελευθερία στους απογόνους.Τίποτε δεν είναι τυχαίο. Όταν ο νούς είναι γεμάτος από τα πλέον υπέροχα φιλοφικά μηνύματα της ελευθερίας, της ζωής, της δημιουργίας, της δύναμης της βούλησης, τότε η ψυχή αναγκαστικά ακολουθεί. Γεμίζει και  αυτή με τα πλέον ευγενή αισθήματα αλτρουϊσμού και αυτοθυσίας. Το Εγώ γίνεται Εμείς και  η πράξη  αποκτά πανανθρώπινη αξία μίμησης και προόδου. Διότι τελικά όλα τα ΟΧΙ των Ελλήνων διαχρονικά λειτούργησαν ως πυρσοί οι οποίοι φωτίζουν την πορεία του Ελληνισμού μέσα στην Ιστορία.

Βασίλειος Μακρυπούλιας, δρ.φιλοσοφίας.

H πρόσφατη ανάρτηση.

Η πλατωνική Θεωρία των Ιδεών

Για τον Πλάτωνα υπάρχουν τα διάφορα αντικείμενα, οι διάφορες έννοιες όπως φαίνονται σε μας μέσα από τις αισθήσεις. Αυτό που αντιλα...

Δημοφιλείς αναρτήσεις.