H σημασία της έκστασης στη Φιλοσοφία του Πλωτίνου.


«Πόσο αδύναμη είναι πραγματικά η λογική μπροστά στην έξαλλη και ακατανίκητη δύναμη της ψυχής και της φαντασίωσης».Με το Νεοπλατωνισμό αρχίζει μία συστηματική  προσπάθεια από τους  φιλοσόφους να εντοπισθεί και να προσδιορισθεί το ευρισκόμενο μέσα στον άνθρωπο εσωτερικό δέσιμο με το θείο,με το Έν.Δεν ομιλεί μόνον η θρησκεία περί του θεού, όλα ομιλούν περί του θεού, ο νούς ομιλεί περί του θεού, άρα η έκσταση παίρνει τα σκήπτρα της ένωσης από τη θρησκεία και τα προσφέρει στην εσωτερική νοητή φώτιση του ανθρώπου. H έκσταση ως εν δυνάμει έννοια καταδεικνύει κάτι το οποίο θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί αντιθρησκευτικό,κάτι το οποίο σαφώς και διαχωρίζει το Νεοπλατωνισμό από κάθε είδους θρησκεία. Ο άνθρωπος είναι σύνολο δυνάμεων και ενεργειών, αν θέλουμε να ομιλήσουμε με Πλωτινικούς όρους ο άνθρωπος είναι απορρέουσες εκ του Νοός δυνάμεις. Η έκσταση-σε μία απλή θεώρηση αυτού του ωραίου γεγονότος – είναι η αντίστροφος δύναμη της απορροής η οποία εκκινεί εκ του Νοός. Ίσως δικαιώνει την Ηρακλείτειο παλίντονο αρμονία. Όπως ο Νούς κινείται προς τον άνθρωπο και εκχειλίζει προς αυτόν τις εσωτερικές του δυνάμεις , παρομοίως ο άνθρωπος ενθυμείται αυτή την πρώτη δύναμη του Νοός και πέρα από το ενδιάμεσο της Ψυχής επιστρέφει νοερά στον πρώτο Νού. Η έκσταση υπενθυμίζει αυτή την εσωτερικότητα του ανθρώπου η οποία τόσο έχει λησμονηθεί λόγω της προσκόλλησης στον εξωτερικό τρόπο ζωής και εμπειρικής προσπέλασης του κόσμου και του εαυτού μας.
Ο Πλωτίνος στην πραγματεία του «Περί των τριών αρχικών υποστάσεων» ( Ενν,V,1) μεταβαίνει από την ανάλυση των συστατικών στοιχείων του κόσμου στο αξίωμα των τριών διαδοχικών, περισσότερο ενοποιημένων, της αληθινής ή απλά θεϊκής πραγματικότητας η οποία γύρω μας εκτυλίσσεται.Συζητούμε για τις τρείς πρωταρχικές υποστάσεις του Ενός, του Νοός και της Ψυχής.Είναι σημαντικό να καταδειχθεί το τεράστιο εύρος της αφαιρετικής δύναμης του Πλωτινικού Νοός. Μάλλον θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε ότι η αναφορά των τριών αρχικών υποστάσεων εκ μέρους του φιλοσόφου  αποτελεί μία πρώτη μορφή πνευματικής καθαρά έκστασης. Σε κάθε περίπτωση ως έκσταση καταλαβαίνουμε την αντίθετη κίνηση της γέννησης η οποία όμως επειδή ελέγχεται από το νού του ανθρώπου δεν  σχετίζεται με το θάνατο. Στην έκσταση λοιπόν το πνεύμα αναλύει το σώμα και εξερχόμενο αυτού το ελέγχει προκειμένου να επιστρέψει. Η αφαιρετική όμως σύλληψη των τριών αρχικών  υποστάσεων αποτελεί μία πρώτη μορφή έκστασης διότι χρειάζεται το πνεύμα να εξέλθει πράγματι του σώματος και του κόσμου προκειμένου να συλλάβει το Όντως Όν σε όλες του τις εκφάνσεις. Σε κάθε περίπτωση η επομένη έκσταση η πλήρης φυγή του πνεύματος και η ένωσή του με το  Είναι αποτελεί την κορύφωση της αφαιρετικής ικανότητος του φωτισμένου ανθρώπου. Θα πρέπει όμως να παρατηρηθεί ότι αποτελεί αξιοσημείωτο γεγονός ότι πρώτα ο  μύστης(στην περίπτωσή μας ο Πλωτίνος)ανακαλύπτει τις παραμέτρους του Όντος και έπειτα έρχεται σε έκσταση, στη φυγή προς το Έν(την πρωταρχική διάσταση του συστήματός του). Ίσως εμφωλεύει το προσωπικό στοιχεία,ίσως ο μύστης επιδιώκει  τη φυγή στο καταφύγιο το οποίο και κατασκεύασε. Υπάρχει άραγε έκσταση εις το απόλυτο άπειρο;
Ο Πλωτίνος σε κάθε περίπτωση με το μυαλό του κατηύθυνε τη φυγή του διά της εκστάσεως. Το όλο θέμα είναι αυτοπροκαλούμενο, διότι πέφτει σε  έκσταση μόνον αυτός ο οποίος έχει κατασκευάσει άλλους κόσμους. Ούτως ή άλλως αυτό το οποίο ονομάζεται θάνατος ίσως είναι η έκσταση η τελική του ανθρώπου,απροσχημάτιστη και αυθόρμητη μιάς και σε αυτή  εισέρχονται και άνθρωποι οι οποίοι αγνοούν και το Έν αλλά και αυτή την έννοια της έκστασης.
Ακόμαι και εκείνοι οι οποίοι δεν γνωρίζουν τίποτε άλλο για το Νεοπλατωνισμό γνωρίζουν ότι ο Πλωτίνος ήταν ένας μυστικιστής. Ο  όρος μυστικιστής πρέπει να τονιστεί ότι χρησιμοποιείται σε αυτό το σημείο όχι με την έννοια του ανορθολογιστή , του αποκρυφιστή ή του διδασκάλου κάποιου εσωτερικού δόγματος αλλά σε μία πιο ακριβή μορφή. Συγκεκριμένα ο Πλωτίνος σε κάθε περίπτωση είναι μυστικιστής υπό την έννοια ότι έχει βιώσει την ένωσή του με ό,τι το Οντολογικό θεωρεί ως ανώτερο και καθ΄εαυτό υπάρχον, με την Υπέρτατη Πραγματικότητα. Η εμπειρία του Πλωτίνου για την ένωσή του με το Έν είναι αντίστοιχη με την εμπειρία που ο W.T.Stace ονομάζει  «αδιαφοροποίητη ενότητα»μία κατάσταση κατά την οποία αισθητικές παραστάσεις και εννοιακή σκέψη υπερβαίνονται
Πώς προετοιμάζονται όμως όλα αυτά στο Πλωτινικό σύστημα; Σε μία πρώτη εκτίμηση ας σημειώσουμε ότι ο Νεοπλατωνισμός στην προσπάθειά του να ανακαλύψει και πάλι την Εκεί πραγματικότητα του Ενός μέσα από μία προς τα ένδον στροφή , μακριά και υπέρ τον αισθητό κόσμο, εκδηλώνει με το δικό του ξεχωριστό τρόπο  την αυξανόμενη αδιαφορία για τα εγκόσμια. Είναι η τελική έκφραση ενός ξεχασμένου-λόγω του χριστιανισμού –δρόμου ο οποίος οδηγεί στο Όν πέρα από την οδό της εξωτερικής λατρείας , διά της εσωτερικής προσήλωσης στην ακολουθία του Είναι. Ο Πλωτίνος υπενθυμίζει την πρώτη μορφή έκστασης, την καθαρά φιλοσοφική, το πρόσωπο οφείλει να ακολουθήσει την εσωτερικότητα μέσα  του, πέρα από το θεό ως εξωτερικότητα. Ο Νεοπλατωνισμός αντιλαμβανόμενος το θείο ως εκχειλίζουσα απόρροια παραδέχεται ότι όλη η ενέργεια του Ενός έχει περιχωρηθεί στον άνθρωπο, οφείλει λοιπόν ο άνθρωπος να εκμεταλλευθεί αυτή την ενέργεια επιστρέφοντας στην πηγή της. Αυτή η πρώτη μορφή έκστασης αποτελεί μία διαδικασία βαθύτατα εσωτερική η οποία επαναφέρει τον άνθρωπο στις πηγές της οντολογικής κατάστασής του. Η έκσταση χαρακτηρίζει τη σύνδεση του ανθρώπου με την οντολογική βάση του, τη μετουσίωση της μορφής και της ύλης στις αρχέγονες δυνάμεις και ενέργειες οι οποίες πραγματικά αποτελούν τον άνθρωπο. Η εσωτερική ουσία του ανθρώπου δεν είναι η μορφή του και η ύλη του αλλά οι δυνάμεις και ενέργειες που του δόθηκαν εκ του όντος.
Η νεοπλατωνική έκσταση συνάδει εξάλλου με τα ηθικά γραπτά του Πλωτίνου και των μαθητών του. Ήδη με βάση τις εννεάδες μπορούμε να ομιλήσουμε για αναίρεση της ερμηνείας των Στωϊκών στο Φίληβος 30 Α-Β από τον Πλωτίνο σύμφωνα με την οποία οι ατομικές ψυχές αποτελούν μέρη της Ψυχης του Κόσμου( ενν.IV,3-7). Εάν για τους Στωϊκούς το δόγμα της προσωπικής αθανασίας και διατήρησης των ψυχών μετά ΄θάνατον είναι υπό αίρεση για τους νεοπλατωνικούς η ανθρώπινη ψυχή αποτελεί μέρος της οντολογικής ψυχής , ώστε η ψυχή δύναται να επιστρέψει στην μεγάλη μητέρα. Ας θυμηθούμε εξάλλου την ερμηνεία του Πρόκλου στον Τίμαιο 35Α σχετικά με τη σύνθεση της μεγάλης ψυχής του κόσμου. Ενορατικά προσεγγίζοντας ο άνθρωπος την επιστροφή του στο μεγάλο Όλον εις το οποίο και ανήκει αφήνεται στην εθελουσία έξοδο του πνεύματός του προς την αρχέγονο κατάσταση εις την οποία ουσιαστικά πάντα ανήκει.Εξάλλου στην Πλωτινική  σύλληψη το Έν είναι με ενιαίο τρόπο τα πάντα, τίποτε δεν χάνεται όλα επιστρέφουν στην πρώτη πηγή τους. Όλα τα πράγματα έχουν μετοχή στο Έν, ως εκ τούτου η έκσταση σηματοδοτεί την επιστροφή των πάντων στην πηγή τους. Η  έκσταση έχει και οντολογικό αλλά και γνωσιολογικό όπως και ηθικό χαρακτήρα. Ο άνθρωπος την πετυχαίνει και σε ενορατικό αλλά και σκεπτικό όπως και πραγματικό επίπεδο. Η συναίσθηση ότι όλοι ανήκουμε εις το Έν αποτελεί την ενορατική αλλά και γνωσιολογική μορφή έκστασης , πρίν τη στιγμή της ηθικής έκστασης μέσα από τον ανάλογο τρόπο ζωής. Αναφέρεται στην Εννεάδα V,6 : « Πρέπει το Έν να είναι το απλό  εκείνο πράγμα το οποίο ξεχωρίζει από όλα τα πράγματα που το περιβάλλουν δεν αναμιγνύεται με τίποτε ,μπορεί να υπάρξει με τον τρόπο του, διαφορετικό από όλα τα άλλα». Η   έκσταση είναι η  πορεία προς το διαφορετικό, προς το Άλλο, το αιώνιο και το παραμόνιμο.Είναι η αποκατάσταση του ανθρωπίνου Είναι εν ζωή πρίν την επίσημη αποκατάσταση η οποία έρχεται με το « θάνατο». Είναι ο εκούσιος πρώτος θάνατος. Σημαντικό σε αυτό το σημείο είναι και το γεγονός ότι  η δύναμη  στον Πλωτίνο απέκτησε την έννοια της ισχύος παρά την έννοια της παθητικής δύναμης της «απλής επιδεκτικότητας προς την μεταβολή» η οποία τοιούτως είχε ερμηνευθεί  από τον Αριστοτέλη, προκειμένου ο Σταγειρίτης να περιγράψει τον κόσμο και τις κινήσεις του. Η εννοιολόγηση με αυτόν τον τρόπο της δύναμης από τον αρχηγέτη του νεοπλατωνισμού αποκαλύπτει ακριβώς την πίστη του ότι ο άνθρωπος κατέχει τη δύναμη επιστροφικής οντολογικής συνέχειας προς το Έν.Η εκ-σταση αποτελεί τοποθέτηση και εξάντληση αυτής της δύναμης. Μέσα από τον κόσμο, διά του ενός κόσμου προς το Έν ο άνθρωπος εσωτερικά ανακαλύπτει την οδό διά της οποίας κατέβη προς αυτόν η απορρέουσα δύναμη του Ενός.
Σημαντική σε αυτό το σημείο είναι  και η γνώμη του Πορφυρίου στο σχεδόν απολεσθέν έργο του «Κατά χριστιανών». Αναφέρει ο περισπούδαστος αυτός μαθητής του Πλωτίνου: «Αν εννοείτε ότι κάπου υπάρχει κάποιος άλλος κόσμος όπου θα ριχθεί ο άρχων υποθέτω ότι θα κατέχετε κάποιες αξιόπιστες πληροφορίες για το θέμα αυτό. Αν όμως δεν υπάρχει κάποια άλλη απόδειξη για το θέμα αυτό, εφόσον δεν υπάρχει περίπτωση να δεχθούμε την ύπαρξη δύο κόσμων πού θα εκσφεδονιστεί ο άρχων αν όχι μέσα στον κόσμο εις τον οποίο τυγχάνει να ζή;». Ή Πλωτινική έκσταση προϋποθέτεί  ότι ο κόσμος του Ενός είναι ένας και ενιαίος. Δεν προχωρεί στη χριστιανική δυαλιστικότητα, το Έν εσωτερικά ενυπάρχει  και Εδώ και Εκεί. Άρα η οδός είναι μία και μοναδική εκ του Ενός και προς το Έν.
Σε αυτό  επίσης το έργο προσφέρεται έμμεσα η πραγματική φύση της έκστασης η οποία πόρρω απέχει από τη χριστιανική Δευτέρα παρουσία, ή το περίφημο χριστιανικό  δόγμα της αποκατάστασης των ψυχών στον Παράδεισο(ή στην κόλαση αντιστοίχως). Αναφέρει ο Πορφύριος : «ας δούμε άλλο ένα ανόητο και γεμάτο πλάνες σόφισμα του Παύλου όπου ισχυρίζεται ότι «εμείς που θα βρισκόμαστε ακόμα ζωντανοί κατά την έλευση του Κυρίου δεν θα προηγηθούμε των νεκρών διότι ο ίδιος ο  Κύριος με παράγγελμα , με φωνή αρχαγγέλου και υπό τον ήχο της  σάλπιγγος θεού θα κατέβη από τον ουρανό και οι νεκροί θα αναστηθούν πρώτοι. Στη συνέχεια εμείς οι ζώντες ταυτόχρονα με τους νεκρούς θα αρπαχθούμε μέσα σε ένα σύννεφο ώστε να συναντηθούμε με τον Κύριο στον αέρα, έτσι θα συναντηθούμε για πάντα με τον Κύριο (προς Θεσσαλ,4 (15-17)). Ο Πορφύριος θεωρεί ότι όλο αυτό αποτελεί ένα ψέμα, αφ΄ής στιγμής όλα τα όντα έχουν τεθεί στο φυσικό τους περιβάλλον και σε αυτό ικανοποιείται η συνθήκη ζωής  των. Ή έκσταση δεν έχει να κάνει με την απλή έξοδο του ανθρώπου από το φυσικό του περιβάλλον. Δεν έχει καμμία σχέση με τη  χριστιανική πορεία προς την περίφημη Βασιλεία των Ουρανών. Εις τον Πλωτινικό κόσμο όλα είναι Έν. Ο άνθρωπος σέβεται όλα τα είδη της κατάστασής του τα οποία και θεωρεί ως απόρροια του Ενός. Μέσα από τη δυναμική ανάμνηση της οντολογικής σχέσης του με το Είναι εξ-έρχεται του εαυτού του και οδεύει προς την πηγή των δυνάμεων. Η πορεία είναι οντολογική  και δεν έχει νακάνει με εξωτερικούς καθοδηγητές αλλά μόνο με την βαθύτατα εσωτερική φώτιση του νοός και την συνεπαγομενη αίσθηση και συναίσθηση της ψυχής. Η κίνηση προς το Έν είναι απολύτως προσωπική κίνηση , και δεν υπακούει σε ένα οργανωμένο σχέδιο ανάλογο με αυτό της δευτέρας παρουσίας του Ιησού. Έχει να κάνει με τη γενικοτέρα ηθική και γνωσιολογική κατάσταση του μύστη.
Πράγματι η νεοπλατωνική φιλοσοφία προετοίμασε προσεκτικά την έννοια της έκστασης( εις την οποία εξάλλου ο αρχηγέτης της «υπέπεσε» τέσσαρες φορές). Στην πραγματεία του ΙΙ,1 ο Πλωτίνος υπερασπίζεται τη θεωρία σύμφωνα με την οποία οι ουρανοί συνθέτονται από καθαρό πύρ , θεωρία η οποία συγκρούεται και με τη θεωρία του Αριστοτέλους ο οποίος πίστευε ότι οι ουρανοί αποτελούνται  από το πέμπτο στοιχείο,αλλά και με τον Τίμαιο ο οποίος οδηγείται στο συμπέρασμα ότι το πύρ των ουρανού είναι αναμεμιγμένο με τη γή. Η Πλωτινική θέση παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον διότι  καθιστά τους ουρανούς(ίσως την έννοια του Άλλου Ενός) ως το Άλλο της γης καθαρό  μέγεθος. Έναν άλλο χώρο καθαρής δύναμης και ενέργειεας  ο οποίος μπορεί να παρασύρει τον ανθρώπινο νού ο οποίος θα έλθει σε επαφή μαζί του. Θεωρώντας μάλιστα τους ουρανούς ως καθαρό πύρ ο νεοπλατωνικός φιλόσοφος τους  καθιστά οντολογικά ενεργούς. Το καθαρό πύρ μπορεί να απορροφήσει τον ανθρώπινο νού ως βούληση  και πίστη.  Ίσως αυτή είναι  και η σημασία της εννοίας του πυρός. Η αρχέγονος ενέργεια του πυρός, της βούλησης του  Όντος η οποία έθεσε αυτή τη σειρά στις δυνάμεις του όντος, αποτελεί καθρέπτη εις τον οποίο η απορρέουσα εκ του Ενός ανθρώπινη μορφή αυτοθεάται.Ο άνθρωπος έχει  μέσα του (διά της απορροής) το πύρ του ουρανού και δυνητικά διά της έκστασης επιστρέφει σε αυτό, μετέχοντας της αρχεγόνου Ενικής βούλησης οντολογικής αποκατάστασης.
Σημαντικές για το θέμα μας παρουσιάζονται oι σημειώσεις του Πλωτίνου στις εννεάδες V1.9,7-27,και VI.1.-16,εκεί όπου ο φιλόσοφος αντιδρά στην Αριστοτέλεια θέση της πολλαπλότητας  των  νόων,αλλά και στην υποτιθέμενη διάκριση ανάμεσα στην κίνηση και στην ενέργεια. Όλα αυτά έρχονται ως συνέπεια του γεγονότος ότι το Πλωτινικό Έν   έχει διαφορετική σημασία και είναι ανώτερο από το Αριστοτελικό Έν το οποίο ταυτίζεται με το Όν. Το Έν του Πλωτίνου ευρίσκεται υπεράνω και αυτού του όντος ,και κάθε ουσίας και αποτελεί το Έν του Θείου. Το  Έν του Πλωτίνου είναι κάτι το διαφορετικό από τη νόηση κάτι που απέρριπτε ο Αριστοτέλης διότι στον κάθε νού  αντιστοιχεί και μία ενέργεια  νόησης.Κάθε τι χωρίζεται σε ενέργεια και κίνηση διότι λείπει ο κεντρικός υπέρτατος προσδιορισμός. Ευρισκόμενο το Πλωτινικό Έν υπεράνω κάθε νόησης απαλλάσσεται και από τα κατηγορήματα της νόησης, βυθίζοντας την ύπαρξη στο βίωμα της ανάμνησης,της μέθεξης, της πορείας προς το Έν. Συζητούμε για το μυστικιστικό υπερ-λογικό στοιχείο της φιλοσοφίας του Πλωτίνου, το  οποίο όμως δεν αναιρεί την έλλογη φιλοσοφικότητα του συστήματός του, διότι ο Λόγος φθάνει μέχρι το Έν, αυτός είναι και ο σκοπός της κάθε φιλοσοφίας. Το επόμενο βήμα είναι και η απορρόφηση του  Λόγου από το Έν(έκσταση).Η τοποθέτηση του Ενός πέρα από το Όν, πέρα από το σύνολο των  ελλόγων κατηγορημάτων αυτού, απελευθερώνει την ύπαρξη από το βάρος του Λόγου, τουλάχιστον έως τη στιγμή κατά την οποία έχει  δώσει απαντήσεις και περιμένει τη βιωματική αποκατάστασή της, με ένα γεγονός το οποίο δεν άπτεται το νοός. Η τοποθέτηση του Ενός πέραν του Νοός σημαίνει ότι ο άνθρωπος έχει την εσωτερική υπέρ τον Νούν δύναμη να φύγει προς το Έν, το οποίο αφ΄ής στιγμής ευρίσκεται πέραν  του Νοός , δεν χρειάζεται το Νού ως τρόπο ανάλυσης αλλά ως δύναμη εσωτερικής φυγής μέσα από την ενορατική και καθαρά φαντασιακή εκμετάλλευσή του. Η κατάρριψη της διαφοράς ανάμεσα στην ενέργεια και στην κίνηση είναι θεμελιώδης. Αν και η έκσταση αποτελεί γεγονός υπέρ κάθε Λόγο ο άνθρωπος εξ-έρχεται από κάθε δυαλισμό εις τον οποίο έχει αφήσει την ύπαρξή του. Εξ-έρχεται από κάθε διαμερισμό εις τον οποίο ο  νούς του έχει προχωρήσει προκειμένου να ερμηνεύσει το Όν. Η διάκριση ανάμεσα σε ενέργεια και  κίνηση είναι περιττή διότι τη στιγμή της έκ-στασης κατά την οποία ο άνθρωπος ενώνεται με το Νού και διά αυτού με το Έν η ενέργεια ταυτίζεται με την κίνηση. Αυτές οι διακρίσεις αξίζουν του υλικού κόσμου ο οποίος δεν βιώνεται αλλά παρατηρείται και ερμηνεύεται.
Πώς όμως κατοχυρώνεται καθαρά φιλοσοφικά η Πλωτινική έκσταση; Ας ξεκινήσουμε από την Πλωτινική πίστη αλλά και αντίληψη στο μη ουσιώδες της Ύλης, αντίθετα στην θεώρησή του ότι η ύλη κατέχει τον απόλυτα δυναμικό οντολογικό χαρακτήρα της.Ως εκ τούτου ο άνθρωπος δεν είναι απομονωμένη μορφική ύλη αλλά σύνολο δυνάμεων το οποίο μπορεί να επιστρέψει ως ροή στην πηγή του. Ο Πλωτίνος σε αυτό το σημείο επηρεάζεται και από τον Αριστοτέλη αλλά και από τον Πλατωνικό Τίμαιο και το μυστηριώδες δόγμα του «περί της «υποδοχής  του γίγνεσθαι»(48 Ε52 D). Bάσει αυτής  ή ύλη έχει μόνο δυναμική ροή και όχι τον έντονο υλικό χωρικό προσδιορισμό που της έχουμε αποδώσει, η ύλη  αποτελεί μία σύνολη οντολογική δυναμική και ενεργειακή διαφοροποίηση των οντολογικών δυνάμεων .Ως σύνολο δυνάμεων και μόνο το Όν θα τις επαναπορροφήσει προχωρώντας σε καινούργιο οντολογικό προσδιορισμό. Ο Πλωτίνος αρνείται ότι η Ύλη απλώνεται στο χώρο βασιζόμενος στο γεγονός  ότι ο  χώρος έχει μία συγκεκριμένη ιδιότητα,η ύλη ως σύνολο δυνάμεων προσδιορίζεται από την κίνησή της υπέρ το χώρο η οποία ποτέ δεν την κλείνει αλλά πάντα της επιτρέπει να κατέχει την πρώτη μη στερεά οντολογική ρέουσα και απορρέουσα φύση της. Δεν χρειάζεται να μπλέκεται ο όγκος με την ύλη, η ύλη είναι το απορρέον σύνολο δυνάμεων το οποίο εν δυνάμει και πάντα ρέον επιστρέφει στο Όν, ενώ ο όγκος είναι η αντανάκλαση της μορφής επάνω στην ύλη.Η εικόνα της συγκεκριμένης στιγμής. Άρα το πλατωνικό Μέγεθος δεν είναι κάτι το στερεό ύλικό αλλά ένα σύνολο δυνάμεων απορρέον και επιστρέφον.Από τη στιγμή κατά την οποία όλα τα μεγέθη για τους νεοπλατωνικούς είναι θέμα δύναμης και όχι μεγέθους χώρου εννοείται ότι το έμψυχο μέγεθος , ο άνθρωπος, ποτέ δεν επιτρέπεται να νοιώσει υλικά στερεός, αλλά οφείλει  ως συνεχές  του Ενός μέγεθος να νοιώθει ως απορρέουσα ύλη η οποία ποτέ δεν  ησυχάζει Εδώ αλλά με όλους τους τρόπους επιζητεί το Εκεί.Ο άνθρωπος  επιβάλλεται να νοιώθει ως σύνολο δυνάμεων απορρεουσών εκ του Νοός και επιστρεφουσών Εκεί.Είτε πρό θανάτου(εκούσια έκσταση) είτε μετά( οριστική έκσταση).

Βασίλειος Μακρυπούλιας, δρ.φιλοσοφίας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

H πρόσφατη ανάρτηση.

Eξαιρετική προσέγγιση.

Διαχρονικός λόγος.  Πατήσθε επάνω στον τίτλο.

Δημοφιλείς αναρτήσεις.