Τζιορντάνο Μπρούνο, ο λησμονημένος μύστης.


Ο Μπρούνο γεννήθηκε το 1548 στην πόλη Νόλα κοντά στη  Νάπολη  της Ιταλίας.Αποκαλούσε τον εαυτό του “νόλιο φιλόσοφο” και τη διδασκαλία του “νόλια φιλοσοφία”.Σε ηλικία ένδεκα ετών πήγε στη Νάπολη για να σπουδάσει φιλολογία λογική και διαλεκτική.Παρακολούθησε ιδιαίτερα μαθήματα λογικής δίπλα σε έναν μοναχό το Θεόφιλο και σε ηλικία δεκαπέντε ετών μπήκε στο τάγμα των Δομινικανών. Αυτό είναι ευεξήγητο, ο χριστιανισμός πλέον ως ιδρυματοποιημένη θρησκεία ελέγχει ως δομή εξουσίας τη μόρφωση και τους φορείς της, οι οποίοι βέβαια είναι τα μοναστήρια.Εκείνη την εποχή η Εκκλησία ήταν η μόνη που παρείχε τη δυνατότητα σε παιδιά που οι οικογένειές τους δεν ήταν πλούσιες και ισχυρές να σπουδάσουν.
Οι εντυπωσιακές του γνώσεις και ιδέες θα τον φέρουν αντιμέτωπο με την κοινωνία της εποχής  του.Ο Μπρούνο προτάσσοντας τις ιδέες του ακόμη και μπροστά στο θάνατο από το 1576 ξεκινά ένα ταξίδι φιλοσοφικής περιπλάνησης στα πιο γνωστά ευρωπαϊκά κέντρα όπως τη Γενεύη,το Παρίσι,το Λονδίνο, τη Βυρτεμβέργη και την Πράγα.Στις 26 Μαΐου του 1592 ο  Μπρούνο συνελήφθη από την Ιερά Εξέταση της Βενετίας και παρόλο που η επιρροή της ήταν μικρή κατόρθωσε να επιβάλει τις απόψεις της.Η μακρά περίοδος φυλάκισης του Μπρούνο τον εξασθένισε ψυχικά και σωματικά. Παρ΄όλα αυτά κατόρθωσε να εκμεταλλευθεί τις λίγες ημέρες που του δόθηκαν έως ότου παρουσιασθεί στο δικαστήριο.Έτσι κατάφερε να ανακτήσει μέρος των δυνάμεών του  και με θάρρος να απαντήσει στους δικαστές του “Ίσως ο φόβος σας να με καταδικάσετε να είναι μεγαλύτερος από το δικό μου να δεχθώ τις όποιες αποφάσεις σας”.Στις 17 Φεβρουαρίου 1593 ο Μπρούνο κάηκε ζωντανός στο Campo dei Fiori της Ρώμης.
Ο Μπρούνο στο έργο του Spaccio de la Bestia Trionfante ως ένας πιστός θεοσόφος αναφέρεται στη χαμένη σοφία των Αιγυπτίων οι οποίοι λάτρευαν τη γή τον ήλιο τον ουρανό και τα άστρα. Εάν σκεφθούμε ότι ο Επίκουρος χαρακτήρισε ως αιώνιες όχι τις οντότητες των σωμάτων(ήλιος) αλλά τις δυνάμεις που τις αποτελούν καταλαβαίνουμε ότι ο Μπρούνο προσπαθεί να προσφέρει στον άνθρωπο το ευρύτερο Είναι των όλων δυνάμεων μέσα στις οποίες ζεί. Ο  άνθρωπος ευρίσκεται  μέσα σε ένα σύμπαν όπου ποικίλες δυνάμεις οι οποίες εμφανίζονται στις βιτρίνες των πλανητών τον επηρεάζουν και τον καθοδηγούν. Ο Θεός ως συσσωρευτής αυτών των δυνάμεων είναι αδύνατο να φιλοξενήσει και να προσφέρει στον άνθρωπος όλες αυτές τις αμέτρητες οντολογικά δυνάμεις και ενέργειες.
Ο Μπρούνο πίστευε ότι οι Αιγύπτιοι δεδομένου ότι προηγήθηκαν στην ιστορική σκηνή των Ελλήνων, των Χαλδαίων και των Εβραίων και των χριστιανών θα πρέπει να διαμόρφωσαν την πληρέστερη μορφή θρησκείας.Επιπλέον η Αιγυπτιακή θρησκεία ήταν πλήρως εναρμονισμένη με τη φύση, ως σύνολο δυνάμεων αρμονίας, γονιμότητας, εξέλιξης και προόδου.Ο μυημένος στην Αιγυπτιακή θρησκεία αφού περνούσε τις δοκιμασίες του θεού Όσιρι ανακηρυσσόταν βασιλεύς και του αποκαλυπτόταν η αληθινή φύση της ύπαρξης και της πραγματικότητας. Είναι φανερό ότι ο Μπρούνο διείδε ότι η δυτική χριστιανοσύνη θα κατέληγε σε μία επίγεια εξωτερική κυβέρνηση του πάπα γενομένη ένα εξωτερικό εξουσιαστικό μέγεθος ανίκανο να προσφέρει ουσιαστική εσωτερική γνώση στον άνθρωπο.Αναφέρεται από τον Μπρούνο:
“Ο Νούς-Θεός που είναι σερνικοθήλυκος, ζωή και φώς μαζί, γέννησε με ένα λόγο άλλο δημιουργό νού,ο οποίος είναι θεός της φωτιάς και του πνεύματος, και ο ενιαίος δημιουργός επτά διοικητών που περιέχουν σε κύκλους τον αισθητό κόσμο και η διοίκησή τους αποκαλείται Ειμαρμένη”. Η διάθεση του φιλοσόφου να εισχωρήσει γνωσιολογικά βαθιά μέσα στο σύμπαν χωρίς να καλυφθεί πίσω από την εύκολη λύση του θεού δημιουργού ο οποίος είναι “πιστευτός και μη ερευνητέος” διότι αυτός τα ξέρει όλα και ο άνθρωπος δεν χρειάζεται τίποτε να γνωρίσει ,είναι φανερή.Ο Μπρούνο προσπαθεί να αναγεννήσει ουμανιστικά τον άνθρωπο, να τον θέσει στην όρθια οντολογική του θέση, σε μία θέση όπου μπορεί να γνωρίσει το άγνωστο και να πράξει το γνωστό.Στο παραπάνω απόσπασμα παρατηρούμε τη σταθερή του τάση να απελευθερώσει το νού από τη φυλακή της ευσεβείας και του καθωσπρεπισμού και να συζητήσει γι αυτόν πραγματικά. Ο Νούς είναι πρίν από κάθε τι και μετά από το κάθε τι, άρα περιέχει τα πάντα. Το μήνυμα πρός τον άνθρωπο να ανοίξει το νού του και να προσεγγίσει τα πράγματα υπερβατικά είναι σαφές.
Ο Μπρούνο στο Spaccio de la Bestia Trionfante αναφέρεται στην ύπαρξη ψυχολογικής και νοητικής αλληλεπίδρασης μεταξύ ανθρώπων και άστρων.Παρουσιάζει το Δία να παροτρύνει τους θεούς την ημέρα της εορτής της Γιγαντομαχίας -σύμβολο αυνεχούς πολέμου της ψυχής εναντίον των παθών- να ανασυγκροτήσουν τις δυνάμεις τους.Ο Δίας επιλέγει ως κατάλληλη χρονική στιγμή το μεσημέρι, τότε που ο ήλιος ευρίσκεται στο μεσουράνημά του. Το μήνυμα είναι σαφές και επέστρεψε αυτό το μήνυμα και με τον Ηράκλειτο, ο οποίος αντί για ήλιο ωμίλησε για την ενέργεια του ηλίου το πύρ. Ο άνθρωπος θα  πρέπει να ευθυγραμμισθεί με την κίνηση του ηλίου. Ο μυστικισμός του Μπρούνο είναι αξιοσημείωτος. Ο  ήλιος είναι σύνολο ζωοποιών δυνάμεων οι οποίες θα πρέπει καθημερινά να βιώνονται από τον άνθρωπο. Η εσωτερική δύναμη του ηλίου  επιβάλλεται να περάσει στον άνθρωπο ο οποίος εσωτερικοποιώντας το πύρ αποκτά την πίστη και τη βούληση να διαπράξει το ταξείδι του Φαέθοντος. Να φωτίσει τον εαυτό του και τον κόσμο με το φώς του Είναι.
Ο Μπρούνο θεωρείται ως ο κύριος εκπρόσωπος της αντίληψης ενός αποκεντρωμένου και απείρως κατοικημένου σύμπαντος.Ο ϊδιος μάθαινε να αναζητεί τη θεότητα όχι έξω από τον εαυτό του αλλά μέσα  του και δίδασκε ότι οι άλλοι πλανήτες , ο ήλιος και όλα τα άστρα του ουρανού, έχουν και αυτά τη θεότητα μέσα τους.Το οντολογικό βήμα του Μπρούνο είναι τεράστιο και είναι ποιητικό και νοησιοκρατικό μαζί. Ο άνθρωπος δεν θα πρέπει να μείνει δούλος μορφών και ετοίμων συστημάτων. Θα πρέπει να γνωρίσει και να εσωτερικοποιήσει όλες τις δυνάμεις που κρύβονται πίσω από το θεό  και τη φύση και τον άνθρωπο. Ο θεός είναι σημαντικός όχι γιατί θα μας σώσει αλλά γιατί θα μας γνωρίσει τις δυνάμεις μας να πορευθούμε μόνοι μας στο σύμπαν.Οι πλανήτες είναι ωραίοι όχι για να θαυμάζουμε την πανσέληνο αλλά γιατί μπορούν να μας μεταβιβάσουν τη δύναμη δημιουργίας, εξέλιξης και εξάντλησης των δυνάμεων. Ο άνθρωπος είναι σημαντικός όχι για να κοιτάζει τη μορφή του στον καθρέπτη αλλά διότι φιλοξενεί τόσες δυνάμεις οι οποίες μπορούν να τον φέρουν σε ισότιμη θέση εξέλιξης και δημιουργικότητας με τις λοιπές συμπαντικές δυνάμεις.Ο Μπρούνο σε αυτό το σημείο πολλά οφείλει στον Αναξίμανδρο ο οποίος πίστευε ότι υπάρχει αιώνια κίνηση και ότι ο κόσμος διαμορφώθηκε εξελικτικά.Επίσης και ο Αναξιμένης θεωρούσε ότι ο κόσμος βρισκόταν σε αέναη κίνηση και μάλιστα σπειροειδούς μορφής.Βέβαια κατά το Δημόκριτο ο χώρος είναι αιώνια γεμάτος με άτομα που ωθούνται από μία ασταμάτητη κίνηση η οποία την κατάλληλη στιγμή όταν τα άτομα συσσωρεύονται δημιουργεί περιστροφική κίνηση.Ο Μπρούνο ως γνήσιος μύστης προσπαθεί όλα αυτά να τα μεταφέρει στο νού του ανθρώπου άρα και στο βίωμά του.Το νοούν υποκείμενο δεν θα πρέπει τίποτε να θεωρεί ως παραμόνιμο ή ως απλά έτοιμο δημιούργημα. Θα πρέπει  να νοιώσει και να θυμηθεί όλες εκείνες τις δυνάμεις οι οποίες μέσα στο όχημα του χρόνου συνεργάσθηκαν για να φτιάξουν κόσμους, ανθρώπους και θεούς. Αυτό σημαίνει ότι ό άνθρωπος συνεχώς είναι υποχρεωμένος να θυμάται, να προοδεύει, να ανακαλύπτει και να ανωτεροποιείται ως ύπαρξη βάσει των καινών δυνάμεων και ενεργειών που θα  ανακαλύπτει. Θέτοντας συνεχώς ανωτέρους οντολογικούς στόχους οι οποίοι θα τον φέρουν πιο κοντά στον αρχέγονο εαυτό του.
Σύμφωνα με την Ηρακλείτεια  διαλεκτική τα πράγματα μεταπίπτουν στα αντίθετά τους και μέσα από την επιγενομένη αρμονία ο κόσμος προχωρεί.Ο Πλάτωνας επίσης στο έργο του Πολιτικός αναφέρεται στο συγκρητισμό της ανδρείας και της σωφροσύνης οι οποίες φαινομενικά ίσως είναι κάτι το εχθρικό.Ούτως ή άλλως η εναρμόνιση των δύο αυτών αρετών προκαλεί και γεννά τον τέλειο κυβερνήτη και την τελεία κυβέρνηση. Αλλά και στα πείφημα Ερμητικά κείμενα αναφέρεται : “Η φιλία και ο συγκερασμός των εναντίων και των ανομοίων γίνεται φώς που λάμπει πρός τα κάτω διαμέσου της ενέργειας του θεού , του δημιουργού κάθε αγαθού , άρχοντος κάθε τάξης και ηγεμόνος επτά κόσμων”. Κατά τους Νεοπλατωνικούς βέβαια και μέσα από το σύστημα των απορροών το σύμπαν είναι ένα Όλον ( plenum) το οποίο ως τέτοιο περιέχει τα πάντα. Ο Μπρούνο αναφέρει: “Ο λόγος  της κίνησης είναι η ανανέωση του σώματος,το οποίο μέσα από την ίδια του τη διάταξη δεν μπορεί να είναι αιώνιο.Οι ουσίες που δεν μπορούν να διαιωνιστούν με την ίδια ακριβώς μορφή αλλάζουν συνεχώς την όψη τους.Όλα τα μέρη του σύμπαντος γίνονται τα πάντα όχι όμως στην  ίδια χρονική στιγμή της αιωνιότητας αλλά σε διαφορετικούς χρόνους”.
Η Οντολογική θεωρία του Μπρούνο είναι εξαιρετική και κυρίως είναι συνεπής. Εν  αρχή υπήρχε και πάντα θα υπάρχει ένας κεντρικός πυρήνας δυνάμεων και ενεργειών οι οποίες αρχίζουν διά των απορροών και όχι μόνο να ανακατανέμουν δυνάμεις και ενέργειες. Εμφανίζονται κόσμοι, θεοί και άνθρωπο, όλων των ειδών και των μορφών. Ο θεός αυτής της διάστασης θα είνα άνθρωπος σε μία άλλη, ο άνθρωπος αυτής της διάστασης θα είναι κόσμος σε μία άλλη ανακατανομή δυνάμεων. Όλα Είναι και όλα γίγνονται. Με αυτό τον τρόπο ο άνθρωπος αντιμετωπίζει τα πάντα σε επίπεδο δυνάμεων και ανακαλύπτοντας αυτές τις δυνάμεις μέσα του δεν φοβείται διότι  δέχεται το απελεύθερο οντολογικό ταξείδι.Ο φιλόσοφος είναι σαφής όταν μας αναφέρει : “Η ευχαρίστηση υπάρχει μόνον στην κίνηση από την μία κατάσταση στην αντίθετή της.Η εργασία είναι ευχάριστη μετά την ανάπαυση και στην ανάπαυση υπάρχει ευχαρίστηση μετά την εργασία.Το περπάτημα ευχαριστεί αυτόν που αναπαυόταν, ενώ αυτός ο οποίος έχει κουρασθεί πολύ χαρά βρίσκει στην ανάπαυση.Η μεταβολή και η μετακίνηση από το ένα άκρο στο άλλο μέσω των ενδιαμέσων σημείων καταλήγει να ικανοποιεί τον άνθρωπο”. Ο Σολωμός θα αποδώσει την ανάγκη της συνεχούς οντολογικής  κίνησης εκ μέρους του ανθρώπου με τους περιφήμους στίχους του : “ τα σπλάχνα μου και η θάλασσα ποτέ δεν ησυχάζουν”. Σε κάθε περίπτωση ο άνθρωπος θα πρέπει να νοιώσει ένα με τον ευρύτερο κόσμο, ένα χαρακτηριστικό του οποίου είναι η συνεχής κίνηση.Ο άνθρωπος ανακαλύπτοντας διά της συνεχούς κινήσεως τις δυνάμεις που εκ της απορροής έρχονται πρός αυτόν μαθαίνει, ηθικοποιείται ανωτεροποιείται  βιωματικά και ετοιμάζεται για το ταξείδι του πρός  επομένους ανωτέρους πνευματικά κόσμους.
Η Μεταφυσική του Μπρούνο (παρατίθεται στο βιβλίο του De la Causa Principio e Uno) επηρεάζεται σαφώς από τον Πλωτίνο το Δημόκριτο και τους Επικουρείους.Ισχυρίζεται ότι αναμφίβολα υφίσταται ο καθαρός κόσμος του πνεύματος αλλά όλοι όσοι θέλουν να διακρίνουν την ύλη και να τη θεωρήσουν αυτή  καθεαυτή πέρα από κάθε μορφή καταφεύγουν στην αναλογία της τέχνης.
Ο ανώτερος κόσμος περιλαμβάνει μορφές η διάκριση των οποίων δεν θα πρέπει να νοείται χωρίς κάποιο κοινό υπόστρωμα που είναι η ύλη ή οποία βέβαια ήταν μια αφηρημένη και άμορφη ιδέα προτού γίνει κατανοητή ως πολύμορφη. Θυμόμαστε σε κάθε περίπτωση τον Αριστοτέλη ο οποίος όρισε την ουσία ως το σύνολο της μορφής και της ύλης. Ο Μπρούνο πραγματικά στοχεύει στο να ξεκαθαρίσει ότι η μορφή ως ιδέα και η ύλη ως εξωτερίκευση αυτής της ιδέας έχουν κοινή ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης και αυτογνωσίας. Η Μορφή μέσα από τη φιλοσοφία και η ύλη μέσα από την τέχνη.Ο Μπρούνο απασαφηνίζει  τους όρους “αιτία” και “αρχή” τους οποίους μάλλον διακρίνει.Όσα πράγματα είναι αρχές δεν είναι απαραίτητα και αιτίες.Για παράδειγμα το σημείο είναι η αρχή της γραμμής. Από αυτή την άποψη η αιτία είναι η ενεργοποιημένη αρχή η οποία έχει αρχίσει να προκαλεί δυνάμεις και ενέργειες ενώ η αρχή είναι η εξουσία, η κατάσταση η οποία υφίσταται ως οντότητα. Η Αρχή συμβάλλει στη δημιουργία ενός πράγματος και ενυπάρχει μέσα σε αυτό. Όταν κινείται μέσα του προκαλώντας νέες οντότητες και καταστάσεις τότε γίνεται αιτία. Οι θεολογικές συνέπειες αυτής της θεωρίας εκτιμούμε ότι είναι σημαντικές. Ο Θεός είναι αρχή αλλά ίσως όχι αιτία. Διότι πολλές καταστάσεις και γεγονότα μπορεί να προκαλούνται από ανθρώπους οι οποίοι ήλθαν στη ζωή από το θεό.Αν ομιλήσουμε οντολογικά θα διαπιστώναμε ότι ο θεός -από την άλλη πλευρά- μπορεί και να μην είναι αρχή(αν δεχθούμε ότι το δημιουργούν Είναι είναι πέρα από θεούς και ανθρώπους)αλλά απλά μία αιτία η οποία φέρει κάποια μορφή δημιουργίας σε πέρας. Ούτως ή άλλως για το Μπρούνο η παγκόσμια φυσική αιτία η οποία συμβάλλει στη δημιουργία των πραγμάτων παραμένει έξω από αυτά και διακρίνεται σε μορφική, ικανή και τελική.Ικανή  σύμφωνα με το Μπρούνο είναι η παγκόσμια  διάνοια , η πιο αληθινή και ουσιαστική δύναμη. Είναι αυτή η οποία γεμίζει το όλον, φωτίζει το σύμπαν και οδηγεί τη φύση στη δημιουργία των ειδών της.Η διάνοια αυτή ονομάζεται από τον Πυθαγόρα “υποκινητής” και “ταραχοποιός του σύμπαντος, ενώ από τους Πλατωνικούς καλείται “παγκόσμιος τεχνίτης”.
Μορφική αιτία σύμφωνα με το Μπρούνο είναι όλα όσα εμπεριέχει η παγκόσμια  διάνοια για να μπορεί να δημιουργεί με τόσο όμορφο αρχιτεκτονικό τρόπο.Όπως ακριβώς δημιουργεί ο ζωγράφος ο οποίος για να ζωγραφίσει τους διαφόρους πίνακες χρειάζεται πρώτα να  έχει συλλάβει τις διάφορες μορφές.Τελική αιτία είναι ο σκοπός που θέτει η ικανή αιτία στον εαυτό της και δεν μπορεί να είναι άλλος από την τελευταία του σύμπαντος.
Ο Μπρούνο ακολουθεί πιστά τον Πλωτίνο , δεχόμενος ότι ο κόσμος είναι έμψυχος, υπάρχει μάλιστα μία μορφική αρχή η οποία ως παγκόσμιος ψυχή προσφέρει ψυχή και ζωή σε όλα τα μέρη  του σύμπαντος. Εάν ο χριστιανισμός μεγάλα κομμάτια του κόσμου τα αντικατέστησε με τη μη σκεπτομένη λατρεία η οποία έχει ως όπλο την ψυχική ευεξία του πιστού, ο Μπρούνο κινεί την ανθρώπινη νόηση στα έσχατα σημεία της προκειμένου να κατανοήσει τις οντότητες που συναποτελούν τον κόσμο μας. Σύμφωνα λοιπόν με τον Πλωτίνο η ψυχή του σύμπαντος συναποτελεί αρχή και αιτία των φυσικών πραγμάτων,ούσα μέρος και εσωτερική περιουσία αυτού του κόσμου. Η παγκόσμιος ψυχή σύμφωνα με τον  ιδρυτή του νεοπλατωνισμού κυβερνά καθολικά το σύμπαν όχι όπως απλά η ατομική ψυχή το εκάστοτε σώμα. Αυτή η καθολική ψυχή ζωοποιεί το σύμπαν, τον κόσμο και τον άνθρωπο, δεν αποτελεί ένα κλειστό θεϊκό μόρφωμα και βοηθεί τον άνθρωπο να θεάται το όλον και όλες τις πλευρές αυτού πέρα από το δυαλισμό του καλούκαι του κακού, του βλαβερού και του ωφελίμου. Οντολογικά πραγματικά απελευθερώνει τον άνθρωπο.
Ο Ιταλός διανοητής ασχολήθηκε βέβαια και με την οντότητα του Ενός. Συμφωνεί απόλυτα με τον Παρμενίδη ότι το Έν είναι ακίνητο, άπειρο,χωρίς τέλος και όρια. Δεν μετακινείται διότι τίποτε δεν υπάρχει έξω από αυτό.Σε αυτό το σημείο και προσπαθώντας να ανιχνεύσουμε τη βαθυτέρα σκέψη του Μπρούνο ίσως το Έν είναι πέρα και από κάθε έννοια δημιουργού θεού ο οποίος κινείται μέσα σε ένα Έν δημιουργώντας τον ήδη υπάρχοντα κόσμο. Σύμφωνα με τον Ιταλό διανοητή στην απειρότητα του Ενός δε διαφέρουν η η ημέρα από το χρόνο,ο χρόνος από τον αιώνα,ο αιώνας από τους μερισμούς της ώρας.Το Έν ως απλό και αδιαίρετο ευρίσκεται παντού και τα περιέχει όλα.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η κοσμολογία του Μπρούνο. Στα  έργα του La Cena de le Ceneri και De l' infinito θεωρεί ότι ο κόσμος είναι άπειρος άρα κανένα σώμα δεν μπορεί να διακατέχει κάποια κεντρική θέση μέσα σε αυτόν(ουσιαστικά σταματά κάθε συζήτηση για τη γνωστή διαμάχη ανάμεσα στο γεωκεντρικό και ηλικοκεντρικό σύστημα,αφ΄ής στιγμής ο άπειρος λόγος του Ιταλού φιλοσόφου βλέπει το σύμπαν όχι ως κύκλο αλλά ως κάτι το άπειρο).Για το Μπρούνο ο ήλιος είναι ένα αστέρι και μάλιστα διεκήρυξε τη θέση του ότι μέσα στο σύμπαν υπάρχουν πάμπολλοι ήλιοι και αστέρες. Ό κάθε ένας μπορεί από εκεί και πέρα να καταλάβει πόσο αυτό συνάδει με τη Γένεση όπου ο θεός εδημιούργησε τον ήλιο.Το θεοσοφικό νοησιοκρατικό σύστημα του Μπρούνο φέρει το θείο παντού μέσα στον κόσμο όπου ζεί ο άνθρωπος και από αυτή την άποψη ο άνθρωπος μετέχει της θείας εσωτερικής και εξωτερικής φύσης του κόσμου. Βλέπει με το νού του το θείο παντού, ζεί από τις απορροές του και δεν  κατεβάζει το θείο στη θέση ενός απροσώπου και απομακρυσμένου από τη ζωή μας θεού. Αναφέρει σχετικά : “Έτσι μαθαίνουμε να μην αναζητούμε τη θεότητα μακριά από εμάς αν την έχουμε κοντά μας ή και μέσα μας.Ούτε και οι άλλοι κόσμοι χρειάζεται να την αναζητήσουν κοντά σε μάς αφού την έχουν κοντά τους και μέσα  τους”.
Σημαντική θέση στο έργο του Μπρούνο κατέχει και η Μαγεία.Στο έργο του De Magia  εμφανίζει ένα μαγικό και  θρησκευτικό  δρόμο προκειμένου να προκαλέσει τους ανθρώπους να κοιτάξουν πρός τον ήλιο  και τις άπειρες δυνάμεις που αυτός “εκτοξεύει” πρός τους ανθρώπους. Η μαγεία για τον Ιταλό διανοητή είναι η οδός ένωσης του ανθρώπου με το σύμπαν και τους θεούς. Ο ήλιος ως πηγή δύναμης η οποία διά της ενέργειάς του συνέχει τα πάντα καθοδηγεί και τους ανθρώπους, οι οποίοι κατ΄ρχήν πρέπει να ιδούν τα πάντα όπως ο ήλιος θεάται των πάντων. Όπως  ο ήλιος δίδει όλες τις γονιμοποιές και ζωοποιές δυνάμεις στο ζωϊκό και φυτικό και ανθρώπινο βασίλειο παρόμοι  και ο άνθρωπος θα πρέπει να ανακαλύψει όλες τις δυνάμεις του οι οποίες θα τον φέρουν πολύ κοντά στις  εσχατιές αυτού του κόσμου, στην απειρία και στη φύση του σύμπαντος, στη διαδοχή του κόσμου και των μορφών.Αναφέρει ο μέγας μύστης : “Σε εσάς ω Μούσες της Αγγλίας απευθύνομαι να με εμπνεύσετε , να με βοηθήσετε, να με παρατηρήσετε, να με αναφλέξετε,να με παρακινήσετε, να με κάνετε να τρέξω γλυκούς χυμούς, να με κάνετε να μοιάζω όχι με ένα  μικρό και εύθραυστο επίσημο λακωνικό επίγραμμα αλλά με μία άφθονη και πολύγραφη φλέβα μακριάς πρόζας που ρέει κοχλάζοντας με μεγάλη ροή”.
Η μαγική σκέψη του Μπρούνο δεν είναι τίποτε άλλο παρά η εξωτερίκευση όλων των νοητικών δυνάμεων του  ανθρώπου.Ο Μάγος σύμφωνα με το φιλόσοφο κατανοεί ότι ο θεός επηρεάζει τους λοιπούς θεούς, οι θεοί με τη σειρά τους τα ουράνια σώματα και δυνάμεις, αυτές τη φύση και τους ανθρώπους ώς νόηση και αίσθηση. Ο άνθρωπος λοιπόν μέσα από τη σκέψη του ανοδικά οδηγείται στις επιρροές που δέχεται από το Έν το οποίο σύμφωνα με τις απορροές τον επηρεάζει. Έτσι από το θεό υπάρχει η καθοδική πορεία πρός το έμβιο όν μέσω του κόσμου και από το έμβιο όν η ανοδική πορεία μέσω του κόσμου πρός το θεό.Η φύση λοιπόν δεν είναι κάτι το στατικό , ένας απλός τρόπος δοξολογίας του θείου(όπως ίσως κομμάτι της χριστιανικής δογματικής απεδέχθη). Είναι μέρος της οδού , περιέχον όλες εκείνες τις οντολογικές δυνάμεις, οι οποίες οδηγούν τον άνθρωπο πρός το θεό και το Έν.Ο μάγος επικοινωνεί με τους θεούς χρησιμοποιώντας τη γλώσσα του μύστη. Κατασκευάζει λέξεις κλειδιά οι οποίες έχουν ως συστατικά μυστικά που έχει ανακαλύψει, δημιουργεί εικόνες οι οποίες τον βοηθούν να υπερβεί τον περιβάλλοντα κόσμο,πράττει συνδέοντας τη σκέψη του ως αιτία και σκοπό. Ο Μπρούνο μάλιστα μέσα από τη θεωρία του της “κοινότητας των πραγμάτων” πιστεύει ότι επικοινωνούν μεταξύ τους όχι μόνον τα πράγματα που είναι κοντά αλλά και όσα είναι  μακριά.Η παγκόσμιος ψυχή που κρατεί ενωμένα τα πάντα,ερεθίζει το πνεύμα και το ανθρώπινο σώμα αντιλαμβάνεται πληθώρα καταστάσεων.  Σε αυτή τη στιγμή το ανθρώπινο  σώμα μπορεί να αδειάσει από το πνεύμα το οποίο πλέον θέλει να πνεύσει αλλού , και αυτό ονομάζεται από την πλειοψηφία των ανθρώπων  θάνατος.
Ο  Έρωτας για τον Μπρούνο είναι μία φυσική δύναμη που οδηγεί τα όντα στην πληρότητά τους και ωριμάζει τους ανθρώπους ώστε να βιώνουν την καθολικότητα του όλου κόσμου, τη δυνητική ένωση των πάντων.Ο  έρωτας για τον Ιταλό διανοητή είναι κάτι το δυναμικό (ακολουθεί πιστά τον Πλατωνικό Σωκράτη και τη Διοτίμα  του Συμποσίου).Ενώνει τα διεστώτα και αποκαθιστά διά της καταλλαγής την απολεσθείσα ενότητα  του Είναι. Βασικό στοιχείο όμως είναι ο Έρως να στηρίζεται στη γνώση, στη γνώση ότι όλα είναι μέρη ενός όλου τα οποία  διά του ενεργού Έρωτος αποκαθίστανται.
Συμπερασματικά καταλαβαίνουμε ότι ο Μπρούνο είναι επίκαιρος. Σε μία εποχή σαν τη σημερινή όπου  ο άνθρωπος ζεί εγκλωβισμένος σε σύγχρονες πόλεις φυλακές, σκέφεται μόνον την επιωβίωση και την ύλη, ο Μπρούνο μας καλεί να αναλογισθούμε τις δυνάμεις που έχουμε μέσα μας. Το άπειρο μέσα στο οποίο ζούμε και τα περιεχόμενά του. Μετά από  όλα αυτά ο άνθρωπος προχωρεί στη μίμηση του ανωτέρου κόσμου που συνέλαβε. Ενώνεται  με την κοινή παγκόσμιο ψυχή, πνευματικοποιεί τη ζωή του, και προσπαθεί να οδηγηθεί πρός ένα κόσμο όπου οι δυνάμεις του θα του επιφυλάσσουν μία καλλίτερη και ποιοτικότερη ζωή.Σ εαυτή την πορεία ο  άνθρωπος δεν χρειάζεται να λατρεύει  κανένα  θεό απλά να σκέφτεται διά του εαυτού του το σύμπαν. Μάλλον αυτό το τελευταίο έστειλε και το Μπρούνο στην πυρά.

Βασίλειος Μακρυπούλιας, δρ φιλοσοφίας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου