NΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ:Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΓΕΦΥΡΑ ΠΟΥ ΕΝΩΣΕ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟ.



   Παραμένει ισχυρή ακόμη η διαμάχη γύρω από την ύπαρξη ή μη της ορθότητος του όρου «Ελληνοχριστιανικός Πολιτισμός».Οι αντιμαχόμενες πλευρές διαφωνούν όχι για την αξία του κάθε όρου χωριστά-αυτό φαίνεται να μην τους απασχολεί και τόσο διότι φανατικά υποστηρίζουν τις δικές τους προτιμήσεις –αλλά για την ορθοέπεια η μη των δύο συνθετικών Ελληνικός και Χριστιανικός πολιτισμός.
   Θεωρούμε ότι ο κάθε πολιτισμός,η καλλίτερα το κάθε φιλοσοφικό κίνημα που προλογίζει την ανάπτυξη του όποιου πολιτισμού-διότι οι ιδέες δημιουργούν πολιτισμό-δικαιώνεται ιστορικά αν πληροί τις παρακάτω προϋποθέσεις:Κατ΄αρχήν εάν συνδέει τον άνθρωπο αναμνησιακά με το όντως ον με την ιδέα ενός ανώτερου Αγαθού,το οποίο θα αποτελέσει πρότυπο παιδείας για το πλήθος των ανθρώπων που πιθανόν να ακολουθήσουν το εν λόγω φιλοσοφικό κίνημα.Έπειτα εάν προβάλλει σκέψεις και ιδέες που επεξηγούν την πορεία του παρόντος όλου Θεός –Φύση-Άνθρωπος.Εν κατακλείδι εάν παρέχει αξιολογικό σκοπό καθολικής φύσεως στο ανθρώπινο γένος προκειμένου αυτό να προχωρήσει σε ανώτερες οντολογικές καταστάσεις.Δηλαδή έγκυρο είναι ένα φιλοσοφικό-ή θεολογικό σύστημα-όταν καθίσταται αγωγός μέσα από τον οποίο ο άνθρωπος συνδέεται με το Αγαθό ως ανάμνηση και ως ελπίδα μελλοντικού αξιολογικού βιώματος αυτού(του Αγαθού).
   Πολλές φορές όμως ένα σύστημα από μόνο του,κλεισμένο και αυτό στα στενά όρια του ανθρωπίνου χρόνου,δεν επαρκεί να καλύψει όλες τις παραμέτρους εκείνες του όντος οι οποίες θα του εξασφάλιζαν λογική ανεξαρτησία και πλήρη επάρκεια ερμηνείας.Δεν μπορεί –παραδείγματος χάριν-ένα και μόνο σύστημα να ομιλήσει για Θεό,να δώσει εξήγηση για τη Φύση,να αξιολογήσει τον άνθρωπο.Αυτό είναι φυσικό εάν σκεφθούμε ότι όλα αυτά τα μεγέθη εξελίσσονται στο πέρασμα πολλών αιώνων ώστε είναι αδύνατο ένα και μόνο σύστημα να τα παρακολουθήσει επαρκώς.Άρα η έλλειψη του ενός συστήματος είναι η καλύτερη αιτία να προετοιμασθεί ο δρόμος  της σύνθεσης ενός συστήματος με κάποιο άλλο επαρκέστερο κ.ο.κ.
   Αναμφίβολα ο Αρχαίος Ελληνικός  Πολιτισμός παρέδωσε τη λαμπρή φιλοσοφία του Λόγου.Για πρώτη φορά ο άνθρωπος «λέγει» τη σειρά του σύμπαντος,θέτοντας τον εαυτό του αρχιτέκτονα και δημιουργό του σύμπαντος.Διότι κατανοώντας το ότι η Ιδέα διά της Φύσεως εσωτερικοποιείται στον Άνθρωπο,πρώτη αυτή κατάλαβε ότι στο βαθμό που ο άνθρωπος θα αυτεγνωσθεί  εννοιολογικά θα μπορέσει βουλητικά να ξεπεράσει τα αισθητικά εμπόδια μετέχοντας σε ανώτερες οντολογικά καταστάσεις.Ο Έλληνας οριοθετεί το όλον ως Ιδέα,Κόσμος(Πολιτεία)Άνθρωπος(Πρόσωπο-Πολίτης).Το διαχωρίζει από το ον από τη στιγμή κατά την οποία δέχεται μόνο ό,τι μπορεί ορθολογικά και εμπειρικά να αποδείξει.Κλείνει λοιπόν τον άνθρωπο στα όρια της Ιδέας και της πορείας αυτής.Ο Ν.Ι.Λούβαρις (Ν.Ι.Λούβαρι,Ιστορία της Φιλοσοφίας,τόμος πρώτος,εκδ.Ελευθερουδάκη,Αθήναι.σελ 34)μας αναφέρει σχετικά
«Η απαλλαγή της κοσμογονίας των ιδεών των αναφερομένων εις την γένεσιν του κόσμου και εις την περί αυτού παράστασιν από της μυθικής θεολογίας είνε το γνώρισμα το οποίον διακρίνει τους εν τη κυρία σημασία της λέξεως φιλοσόφους από των προ αυτών».Οι Έλληνες,υπακούοντας σε ένα δικό τους πλήρωμα του χρόνου κατάλαβαν την οντολογική κίνηση που συνετελέσθη μέσα από την μεταφορά νόησης από ό,τι εθεωρείτο μέχρι τότε Θεός προς το νου του ανθρώπου.Στην παρούσα λοιπόν μεταμόρφωση του όντος ,ο Αρχαίος Έλληνας κατάλαβε την σπουδαία οντολογική του αποστολή να εσωτερικοποιήσει τη νόηση του πρώτου όντος διότι ο άνθρωπος στην κυκλική πορεία Θεός –Φύση΄΄Ανθρωπος,αποτελεί σταθμό μέσα από τον οποίο η μεταλλάγμένη βουλητικά ενέργεια προχωρεί μπροστά την οντολογική αποκατάσταση.Άρα με την Φιλοσοφία τους οι Αρχαίοι Έλληνες δέχονται να σηκώσουν το βάρος της οντολογικής τους ευθύνης,θέτοντας ένα ακόμη λιθαράκι στην οντολογική αποκάλυψη.Ο άνθρωπος αναμνησιακά είναι τέκνον του αγαθού όντος.Περνώντας διά της Φύσεως η δύναμη και η ενέργεια του όντος εσωτερικοποιείται από τον άνθρωπο μέσα από τις γνωσιολογικές κατηγορίες.Έπειτα όλα μεταπλάθονται σε πράξη η οποία επαναφέρει-κυκλικά-τον άνθρωπο στο Αγαθό(σήμερα βέβαια μπορούμε να πιστεύουμε ότι ο πρακτικός άνθρωπος προχωρεί ευθύγραμμα σε άλλη οντολογική μεταμόρφωση,χωρίς να αποτελεί ανάγκη η κυκλική επιστροφή στο Αγαθό από όπου ξεκίνησε).Αν η Φύση για τον Αρχαίο Έλληνα φάνταζε το μεγάλο ενδιάμεσο ανάμεσα στην Ιδέα και στον Άνθρωπο το σπάσιμό της σε δώδεκα κομμάτια και η ανάθεση σε αυτά δώδεκα διαφορετικών ρόλων δυνάμεων –ομιλούμε για το περίφημο Δωδεκάθεο-απλοποίησε πάρα πολύ τα πράγματα.
   Άρα πράγματι οι Έλληνες παρήγαγον φιλοσοφική σκέψη διότι αφ΄ενός μεν δεν έμειναν σε μία άλογη παραδεδομένη μυθολογική ερμηνεία των πραγμάτων και αφ΄ετέρου έδωσαν στον άνθρωπο μία νέα νοητική και βουλητική στάση αντιμετώπισης του μυστηρίου της ζωής.Ας προσέξουμε το παρακάτω απόσπασμα του Πλάτωνος (Βιβλιοθήκη Αρχαίων Συγγραφέων,επιμέλεια έκδοσης:Ευάγγελος Παπανούτσος,Πλάτων Πολιτέια,εισαγωγή,μτφ,σχόλια:Ιωάννης Γρυπάρης,εκδ.Ι.Ζαχαρόπουλος,401e-402a) «Και για το λόγο ακόμη πως εκείνος που ανατραφεί καθώς πρέπει με τη μουσική θα είναι σε θέση να αισθάνεται με όλη τη λεπτότητα τις ελλείψεις και τις ατέλειες που θάχουν τα δημιουργήματα της τέχνης ή και της φύσεως και να δοκιμάζει όλη του τη δυσαρέσκεια απ΄αυτές,και γι΄αυτό θα εγκρίνει όλα τα ωραία και με ευχαρίστηση θα τα δέχεται στην ψυχή του και με αυτά θα τρέφεται και με αυτά θα τελειοποιείται σε κάθε αρετή,ενώ απεναντίας θα ψέγη και θα αποστρέφεται με τα όλα του κάθε τι το άσχημο από νέο παιδί ακόμη,πριν να μπορεί να εξηγήσει την αποστροφή του με τον ορθό λόγο,που όταν κατόπιν έλθει,αυτός ο ορθός λόγος,θα τον αγκαλιαστεί σαν παλιός γνώριμος και σχετικός που ήταν από τη μουσική του μόρφωση;»Καταλαβαίνουμε ότι η Φιλοσοφία των Ελλήνων προσπαθεί να ταξιθετήσει το σύμπαν.Πλέον οι άνθρωποι επιθυμούν τις ανώτερες Ιδέες οι οποίες μέσα από τη γνώση οδηγούν στην πίστη του Αγαθού.Οι ιδέες δεν είναι κενές οντότητες αλλά η πραγματικότητα η οποία ακόμη και μέσα από τη φύση διά των τεχνών-Μουσική-γαλουχεί και καθοδηγεί τον άνθρωπο.Οι ιδέες συλλαμβάνονται με τη σειρά μέσα από τη διαδικάσία του ορθού λόγου ο οποίος είναι η αναγνώριση του σχεδίου πάνω στο οποίο έχει δομηθεί η παρούσα οντολογική κατάσταση.Το Αγαθό υπάρχει,το είδος του μεταβιβάζεται στη φύση και δημιουργεί τον υλικό κόσμο μέρος του οποίου είναι και ο άνθρωπος.Σιγά-σιγά αλλά σταθερά ο άνθρωπος γίνεται νοητική κορωνίς αυτού του κόσμου διότι ακριβώς μαθαίνει τη σειρά του,τις ιδέες και τους τρόπους που τον διέπουν.Τόσο πολύ πλέον οι άνθρωποι πιστέυουν στο νού τους ώστε η υγεία αποτελεί ως εξήγηση προέκταση του φιλοσοφικού τρόπου σκέψης διότι αντιμετωπίζεται νοητικά ως προέκταση της δικαιοσύνης του σύμπαντος πάνω στο σώμα και στη «δικαιοσύνη»του υγρού,ξηρού,στερεού,και αερίου στοιχείου τα οποία αναμφίβολα θα πρέπει να ισορροπούν στον άνθρωπο.Ο Ιπποκράτης είναι σαφής όταν μας αναφέρει(Βιβλιοθήκη Αρχαίων Συγγραφέων,Ιπποκράτης,Περί φύσιος ανθρώπου,εισαγωγή-μτφ-σχόλια:Δαμ.Τσεκουράκης,σελ.51) «Το ανθρώπινο σώμα περιέχει αίμα,φλέγμα,κίτρινη και μάυρη χολή.Αυτά αποτελούν τη φύση του και εξαιτίας τους αυτός αρρωσταίνει η υγιαίνει.Βρίσκεται σε κατάσταση υγείας κυρίως όταν αυτά είναι αναμειγμένα στη σωστή αναλογία μεταξύ τους ως προς τις ιδιότητες και την ποσότητα και είναι καλά ανακατωμένα».Παρατηρούμε την καταπληκτική νοητική σειρά που ξεκινά από το Λόγο του σύμπαντος και του Αγαθού και καταλήγει στην συγκεκριμένη σειρά που υπακούει ακόμη και το ανθρώπινο σώμα.Ο Αρχαίος Έλληνας διαπίστωσε πρώτος αυτός τη δομή του όλου που ξεκινά από το Αγαθό και διά του κόσμου επεκτείνεται στον άνθρωπο.Παρατηρούμε την μεγάλη προσπάθεια του ανθρώπου να διαπιστώσει τα όρια του πνεύματος,της ύλης,της βούλησης.Για πρώτη φορά λοιπόν ετέθησαν(Αριστοτέλης)θέματα όπως,η ύπαρξη του κόσμου των Ιδεών,η σχέση είδους -ύλης,ο κόσμος έχει αρχή ή όχι ,πια είναι τα όρια του σκοπού και της ανθρωπίνης βουλήσεως;Αυτό που όμως αφαιρετικά θα πρέπει να επισημανθεί είναι ότι ο άνθρωπος πια γίνεται δύναμη και ενέργεια του κύκλου Ιδέα-Φύση-Άνθρωπος,και περιμένει φιλοσοφικές βοήθειες προκειμένου αυτός ο κύκλος να αποκτήσει οντολογικό νόημα,δίνοντας λύσεις σε ερωτήματα όπως από πού έρχεται ο άνθρωπος και που πηγαίνει..Σταματά πια ο άνθρωπος να ζει σε ένα σύμπαν τυχαίο και ανεκμετάλλευτο νοητικά
   Σε μία πρώτη γρήγορη εκτίμηση θα υπογραμίσουμε το ότι ο Νεοπλατωνισμός είναι προέκταση και –γιατί όχι;-ολοκλήρωση του Πλατωνικού συστήματος.Τι πρεσβεύει όμως ο Νεοπλατωνισμός;Διαβάζουμε από τον Γρ.Κωσταρά(Γρ.Φιλ.Κωσταράς, «Πλωτίνου όψεις»,Αθήναι 1995,σελ.31-33) «Της φιλοσοφίας του Πλωτίνου κύριο πρόβλημα είναι η πρωταρχή του κόσμου.Το αξονικόν ερώτημα που απασχολεί την σκέψη του είναι: «πόθεν τα όντα;»,ποια είναι η αρχέγονη αιτία των πραγμάτων;Το Εν ή Πρώτον πρέπει να ίσταται εν αρχή αφού η πολλότητα κατ΄ανάγκην θεμελιώνεται στην ενότητα,τα πολλά κατά λογική χρεία ανάγονται στο Έν.Τούτο το Έν…το ονομάζει ο Πλωτίνος Αγαθόν…Ο Νούς είναι απόρροια του Ενός,το οποίον εν τη αφθονία του τον εδημιούργησε κατά το νόμο του υπερεκχειλισμού: «και πάντα σε όσα ήδη τέλεια γεννά.Το δε αεί τέλειον αεί και αίδιον γεννά.Και έλαττον εαυτού γεννά…μέγιστον δε μετ’ αυτό Νούς,και δεύτερον…Η Ψυχή τώρα είναι απόρροια του Νού,ο οποίος επίσης δεν μένει στον εαυτό του αλλά επί τη βάσει του νόμου της τελειότητας και της πλησμονής εκχειλίζει και τη δημιουργεί…Η Ύλη είναι το έσχατο το κατώτατο σε αυτήν την κλίμακα καθόδου από το Έν.Δεν είναι υπόσταση αλλά το όριο του όντος,του Είναι όπου εισχωρεί το φως στο σκότος.Η Ύλη είναι το «δυνάμει»,η δυνατότητα από την οποία η κοσμική Ψυχή σχηματίζει την πολλότητα των αισθητών όντων τα τακτοποιεί και τα επηρεάζει».Αναμφίβολα με κέντρο το Νου –τη δύναμη η οποία έχοντας ως πηγή το ον διασπείρεται δημιουργικά σε όλη την παρούσα μεταμόρφωση Θεός –Φύση-Άνθρωπος-.η συγκεκριμένη διάσταση του όντος οριοθετείται και σκοποθετείται.Ο Πλωτίνος προχωρεί ακόμη παραπέρα την κλιμάκωση της παρούσης οντολογικής καταστάσεως παίρνοντας συγκεκριμένη θέση σε τρία θεμελιώδη ζητήματα,στα οποία απέτυχε να τοποθετηθεί ο Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός –διότι κάτι τέτοιο ήταν παράκαιρο,ειδικότερα για ένα πολιτισμό που μέσα από το δωδεκάθεο αγάπησε τη φυσική μέθεξη.Στο πρώτο θεμελιώδες ζήτημα ο Πλωτίνος αφήνει να εννοηθεί ότι ο Θεός είναι Ένας(θέτοντας τα προβλήματα πια νοητικής η μυστικής ενορατικής(Γνώσης –πίστης)προσπέλασης Αυτού).Το βήμα που γίνεται είναι πράγματι σημαντικό διότι αρχίζει ο υπεργνωσιολογικός προσανατολισμός του ανθρώπου μέσα από τη γένεση της μυστικής βούλησης.Ετοιμάζεται η Πλατωνική γνώση να δώσει τα σκήπτρα στη Χριστιανική βούληση.Αναφέρει ο Πλωτίνος(V 5 (32)) «Έχουμε εδώ λοιπόν μία φύση ,το Νού,όλα τα όντα,και την αλήθεια:εάν είναι έτσι,είναι ένας μεγάλος Θεός,ή μάλλον,όχι απλώς ένας Θεός αλλά απαιτεί να είναι ο καθολικός Θεός.Αυτή η φύση είναι Θεός,και ο δεύτερος Θεός που αποκαλύπτεται προτού δούμε τον άλλον.Αυτός έχει τον θρόνο του ψηλά και είναι εγκαθιδρυμένος ψηλά σε ωραίο θεμέλιο το οποίο εξαρτάται από αυτόν».Η πίστη του Πλωτίνου στο Εν,στον ένα ανώτερο Θεό,στον δημιουργό και αρχιτέκτονα του όλου,είναι κορυφαίο γεγονός διότι αυτόματα σηματοδοτεί την οντολογικοποίηση (εννοιοποίησηκαι πραγματοποίηση)των πλατωνικών παραμέτρων Ιδέα(Αγαθό)-Απεικάσματα της Ιδέας-Φωτισμένος Φιλόσοφος Βασιλέας.Πλέον ανοίγει διάπλατα ο δρόμος της πίστης σε μία τελεολογική κλιμάκωση του όλου,η οποία έλκει τον άνθρωπο να θυμηθεί το Εν,να φωτισθεί από το Νου,να συμβουλευθεί την ανώτερη ψυχή,και υπερβαίνοντας την ύλη να επιστρέψει στο Αγαθό.Τώρα ο κόσμος αυξάνεται,η γη μικραίνει,μία σκάλα ενώνει τη γη με τον ουρανό.Οι νοητικές συλλήψεις στερεύουν,ο άνθρωπος επιθυμεί πρακτικές λύσεις οντολογικής αποκατάστασης.
   Ο Πλωτίνος όμως τοποθετείται και σε ένα ακόμη θεμελιώδες ζήτημα.Ο άνθρωπος μπορεί ως βούληση και ενσυνείδητη ζωή  να προσπελάσει το Θείον,μπορεί να εξ-οντωθεί,εκ-στατικά να μεθέξει του Θεού-όπως και ο ίδιος τετράκις(κάτι που απλά ανιχνευόταν στην μέχρι τούδε φιλοσοφία).Το όλον πια αποτελεί οντολογική κλίμακα τις βαθμίδες της οποίας ο άνθρωπος γνωσιολογικά και αξιολογικά μπορεί να ανέλθει.Τίποτα δεν αποτελεί ένα στείρο νομιναλισμό,το όλον είναι η διαλεκτική σύνθεση της πραγματικότητος του Ενός και των βαθμίδων που σε αυτό οδηγούν.Αναφέρει ο φιλόσοφος(V 5(32)) «Έχουμε πει,λοιπόν,ότι η αναγωγή πρέπει να γίνει προς κάτι ένα,και αληθινά ένα,αλλά ένα όχι σαν όλα τα άλλα πράγματα που είναι πολλά και γίγνονται ένα με τη μέθεξή τους στο ένα…σε αυτό το σημείο λοιπόν,πρέπει να οδηγηθείς στο ένα,και να μην προσθέτεις τίποτε σε αυτό αλλά να στέκεται ακίνητος με πλήρη φόβο μήπως και απομακρυνθείς από αυτό και προχωρήσεις κατά το ελάχιστο προς το δύο».Η εννοιακή δύναμη της Πλωτινικής οντολογίας έγκειται στη βιωματική ενικότητά της,δηλαδή σε μία ενωτική επιστροφή που θέλγει και ησυχάζει οντολογικά το νοούν Υποκείμενο.
   Το τρίτο θεμελιώδες ζήτημα είναι κάτι που θα ξεπερασθεί από το ενυπόστατο του Ιησού,και έγκειται στην απροθυμία του Πλωτίνου να υποστασιοποιήσει το Εν στον άνθρωπο.Ο Έλλην σοφός δείχνει μία φανερή απροθυμία να περιχωρήσει το Έν στον άνθρωπο.Ίσως σκεπτόμενος διά του Νοός το Ον και όχι διά του Όντος τις πραγματικές οντολογικές διαθέσεις γύρω από την παρούσα μεταμόρφωση και την υπέρβαση αυτής αρνείται να προσωποποιήσει το Έν.Εις τον Πλωτίνον ο κύκλος Ιδέα-Φύση-Άνθρωπος για πρώτη φορά αποκτά οντολογική άρα αξιολογική σημασία,διότι ο άνθρωπος προσδιορίζεται πραγματικά σε σχέση με την ενική καταγωγή του.Όμως ο άνθρωπος του Πλωτίνου κινείται κυκλικά,δεν προορίζεται για άλλη οντολογική διάσταση απλά προορίζεται για άλλη θέση στην ίδια οντολογική διάσταση.Αυτό είναι φυσικό μέσα από τον παρόντα οντολογικό κύκλο  όμως  το όντως ον όταν εκχωρούσε την δύναμή του στην διάσταση Θεός –Φύση-Άνθρωπος,προέβλεπε ως τέλος την πλήρη-γνωσιολογική και αξιολογική-εσωτερικοποίηση του Θεού(Ενός)στον άνθρωπο.Κατ’αυτόν τον τρόπο θα είχαμε εξάντληση της οντολογικής ενέργειας και παραγωγή νέας οντολογικής καταστάσεως,όπου αρχική θέση θα είχε το τέλειο Υποκείμενο της προηγουμένης οντολογικής καταστάσεως.
   Η Χριστιανική Θεολογία της αλληλοπεριχωρήσεως των δύο φύσεων(ανθρωπίνης και Θείας)στον Ιησού,επίσης το δόγμα του ενυποστάτου(η τέλεια ένωση των δύο φύσεων στον Ιησού)εσωτερικοποιεί πλήρως το Θεό εις τον άνθρωπον.Ο Θεός έγινε άνθρωπος,και αυτό σημαίνει την οντολογική ολοκλήρωση του ζεύγιους Θεού-ανθρώπου.Πλέον δεν υπάρχει ούτε Θεός αλλά ούτε και άνθρωπος,αλλά Θεάνθρωπος.Αυτό το μέγεθος είναι η οντική παραγωγή του παρόντος οντολογικού δημιουργήματος και σηματοδοτεί τη μετάβαση σε άλλη οντολογική διάσταση νέων οντολογικών παραμέτρων.Σε σχέση με τις παραδεδομένες φιλοσοφίες πλέον ο άνθρωπος δεν προσδοκά επιστροφή στο Αγαθό,αλλά εσχατολογική πορεία προς μία πραγματικά νέα οντολογική διάσταση μη περιμένοντας τίποτε το ανώτερο από την παρούσα-έπειτα από την ενανθρώπηση του ίδιου του Θεού.Ειδικότερα θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι εάν οι Χριστιανοί Πατέρες δεν επεδίδοντο  σε μία μεγάλη χρονικά και εναγώνια προσπάθεια να συγκεράσουν τον Χριστιανισμό με τις  «θύραθεν»φιλοσοφίες,και εάν επεδίδοντο σε μία ενορατική-αξιολογική προσπάθεια προσπέλασης του μυστηρίου της ενανθρώπησης του Θεού ίσως θα ομιλούσαμε για έναν κόσμο τελείως διαφορετικό.
   Γίνεται πάντως αντιληπτό ότι ο Χριστιανισμός κληρονόμησε από τον Ελληνισμό την εναγώνια ανθρώπινη θέληση μέθεξης του Αγαθού.Ο Ελληνισμός διά των μεγάλων φιλοσόφων του δημιούργησε την κλίμακα η οποία από το Αγαθό φθάνει μέχρι τον άνθρωπο.Η θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνος κυριολεκτικά κάλυψε το κενό που εχώριζε τον νοητικό άνθρωπο(Θεό)από τον αισθητικό άνθρωπο (πρόσωπο).Ο Πλωτίνος έδωσε την οντολογική αξία σε αυτή την κλίμακα ωθώντας τον νοητικό άνθρωπο στην ενορατική μέθεξη του Ενός.Ο Χριστιανισμός κατενόησε ότι ο νέος άνθρωπος επιθυμεί να πιστέψει σε ένα Θεό θεωρίας και πράξης,γνώσης και πίστης,ανάμνησης και ελπίδος,ο οποίος θα του δώσει μία νέα υπερνοητική πατρίδα σε μία νέα οντολογική διάσταση.
   Πράγματι οι φωτισμένοι Πατέρες μετήλθον ικανοποιητικά το δύσβατο μονοπάτι της οριοθέτησης των δυνατοτήτων του νέου ανθρώπου.Με φοβερό πείσμα υπεστήριξαν ότι ο Χριστός Είναι Θεός,έχει δύο Φύσεις,και είναι το ίδιο πρόσωπο και ουσία με τον Πατέρα Του.Δεν εξήλθε από τον Πατέρα Του διά απορροής –διότι δεν είναι κατώτερος –αλλά ως πλήρωμα χρόνου έλαβε σάρκα και οστά γενόμενος άνθρωπος.Το δόγμα της Αγίας Τριάδος συμβολίζει με πραγματικές παραμέτρους την ένωση του διεσπασμένου όλου και την πορεία του σε νέες οντολογικές καταστάσεις.Πλέον η ενωθείσα φύση του Θεού απλώνεται και ενώνει την Φύση του ανθρώπου.Ο ανθρώπινος νους ενθυμείται,και διά της σκέψεως αυτής ενοποιητικά μπορεί βουλητικά να ολοκληρωθεί γενόμενος ο ίδιος κατά χάριν Θεός.Το δόγμα της Αγίας Τριάδας εφαρμόζεται –με Πλατωνικούς όρους- στον άνθρωπο,διότι Πατήρ είναι ο Νούς,Υιός η Πράξη,και Άγιο Πνεύμα η ανθρώπινη διάνοια.Από τη στιγμή που ο Ιησούς έγινε άνθρωπος χωρίς να διασπασθεί η Αγία Τριάδα τοιούτως και ο άνθρωπος καλύπτει τα οντολογικά κενά του τριαδικού χαρακτήρος του περνώντας στην ολοκληρωμένη εφαρμογή όλων του των σκέψεων.Αν μιλούσαμε με ελεατικούς όρους  ό άνθρωπος είναι ό,τι σκέφτεται και πράττει.
   Σχετικά μας αναφέρει ο Μ.Βασίλειος (Άπαντα των Αγίων Πατέρων,Μεγάλου Βασιλείου Άπαντα,Εκδ.Ωφελίμου βιβλίου,Αθήναι 1976,σελ.63) «Λόγον λοιπόν είπε διά να σου δείξη παραστατικώς την απαθήν γέννησιν παρά του Πατρός,και να σου θεολογήσει την τελείαν ύπαρξη του Υιού και διά τούτων να αποδέιξη την άχρονον σύνδεσιν του Υιού προς τον Πατέρα.Άλλωστε και ο ιδικός μας Λόγος που είναι γέννημα του Νού,απαθώς γεννάται.Διότι ούτε τέμνεται,ούτε μερίζεται,ούτε ρέει,αλλά παραμένων ολόκληρος ο νους εις την ιδικήν του σύστασιν ολόκληρον και άρτιον τον λόγον παράγει.Και ο λόγος αφού γεννηθή,όλην την δύναμιν του γεννήσαντος νού,περικλείει εις τον εαυτόν του».Πράγματι φαίνεται ότι το οντολογικό ταξίδι του ανθρώπου μετά την κάθοδο του Ιησού πλησιάζει στην πλήρωσή του.Κυρίως διότι για πρώτη φορά ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως αξιολογικά ικανός εσωτερικά να απορροφήσει το Αγαθό αλλά και πλήρως ενορατικά να ομιλήσει με τη μορφή της υπερτάτου Ιδέας,μιμούμενος βουλητικά το περιεχόμενό της.Η εξαθλίωση του σημερινού ανθρώπου τονίζει μία πολύ μεγάλη αλήθεια:πλέον ο άνθρωπος δεν έχει τίποτε να σκεφθεί,απλά επιβάλλεται  να προχωρήσει σε ηθικές πράξεις που θα σηματοδοτήσουν την εκπλήρωση μιάς οντολογικής πορείας που γίνεται κατανοητή μόνον αν αντιμετωπισθεί ως προϊόν ενός και μόνον πολιτισμού:του ανθρωπίνου πολιτισμού.
    Όμως θα μπορούσαμε να συζητήσουμε σε ακόμη πιο συγκεκριμένες βάσεις.Ποιο τελικά Υποκείμενο –πρόσωπο προκύπτει μέσα από τη συνάντηση του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου και του Χριστιανισμού πάντα διαμέσου του Νεοπλατωνισμού;Σε αυτό το Υποκείμενο ποιος είναι ο οντολογικός τρόπος μέθεξης της βιωθείσης αληθείας;
   Προκειμένου να απαντήσουμε στο παραπάνω πολύ σημαντικό ερώτημα –το οποίο θα ανοίξει τους δρόμους ερεύνης και εις τα άλλα πεδία της παρούσης εργασίας  -θα πρέπει να εξετάσουμε ποιο Υποκείμενο αναδύεται μέσα από το περίφημο φιλοσοφικό σύστημα του Πλωτίνου.Εάν εμείς σήμερα θεωρούμε ερωτήματα τέτοιου τύπου αφελή,δεν συνέβαινε αυτό στην εποχή του ιδρυτού του Νεοπλατωνισμού,εποχή που χαρακτηριζόταν από την εναγώνια προσπάθεια του ανθρώπου για  την διαμόρφωση της προσωπικότητάς του και την συγκρητική παραγωγή προσωπικού προτύπου τελείου όπως ο Ιησούς Χριστός.Ας διαβάσουμε από το βιβλίο του καθ.Κωσταρά(Γρηγ.Φιλ.Κωσταρά,Πλωτίνου Όψεις,Αθήνα,σελ.33) «Αυτή είναι η οντολογική θεώρηση του Πλωτίνου.Και αυτή,συνοπτικά,είναι η απάντησή του στο ερώτημα: «Πόθεν τα όντα;»,ερώτημα που το συζητεί  στο πρώτο ήμισυ της φιλοσοφίας του.Το άλλο ήμισυ το καλύπτει με το ερώτημα: «Προς πού;».Πρόκειται για την ηθική του Πλωτίνου.Η Οντολογία του εκφράσθηκε με την έξοδο του κόσμου από τους αιώνιους κόλπους του Ενός,του Πρώτου του Αγαθού ή του είναι και την κάθοδον,την κατιούσαν πορείαν,την κατάβαση μέχρι των καταχθονίων της Ύλης.Η ηθική θα σηματοδοτήσει την άνοδο προς το Έν,την ανιούσα κλίμακα,την αναγωγή ,την ανάβαση,την επιστροφή εκεί όπου είναι η πραγματική ποθεινή μας πατρίδα.».
   Εντυπωσιακό πράγματι για τον καινόν τρόπον ομιλίας του Πλωτίνου είναι το παραπάνω κείμενο.Ένα κείμενο τόσο διαφορετικό με τόσο διαφορετικές συντεταγμένες της ανθρωπίνης φύσεως.Πριν σταθούμε σε κάποια σημεία του οφείλουμε να ερωτήσουμε εάν είναι τυχαίο ότι κάποιες δεκάδες χρόνια πριν ο Απόστολος Παύλος είχε υπονοήσει μία νέα λυτρωτική πατρίδα ,μία επιστροφή στον Παράδεισο διά της παρούσης «κολάσεως»μέσα από το περίφημο χωρίο «ουκ ώδε έχομεν την μένουσαν πόλιν αλλά την μέλλουσαν πόλιν επιζητούμεν»(Προς Εβραίους,ιγ,14 ).Η απάντησις βέβαια  εξάγεται αβίαστα και είναι όχι.Ο άνθρωπος πλέον αρκετά πριν την εποχή που ο Θεάνθρωπος άρχισε το κοσμοσωτήριο έργο Του,είχε κουρασθεί από τα φληναφήματα της απλά θεωρητικής θύραθεν φιλοσοφίας και επιζητούσε ένα δρόμο,μία Χαϊντεγγεριανή οδό που θα τον οδηγούσε στο καινόν,στο πάλαι ποτέ Αγαθό.Αναμφίβολα αυτή η οντολογικά –βιωματική ανθρώπινη ανάγκη είναι ο πρώτος και κύριος συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην Αρχαία Ελληνική φιλοσοφία και στη Χριστιανική Αποκάλυψη και το δοθέν κείμενο του καθ.Κωσταρά μας επεξηγεί αρκετά το γιατί.Ας το προσέξουμε.
   Ο άνθρωπος πλέον αντιμετωπίζεται ως οντολογικό μέγεθος.Αυτό σημαίνει ότι αποκλείεται η χαοτική τυχαιότητα του προσώπου ,αντιθέτως γίνεται αποδεκτή η οντολογικά ενδελεχής θέση του ανθρώπου στο όλον Θεός –φύση-άνθρωπος.Το νοούν Υποκείμενο –εις την φιλοσοφίαν του Πλωτίνου,σε μία εποχή του ύστερου Ελληνισμού,που πάντως καλύπτει και τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού-αντιμετωπίζεται ως αρχή ,μέσον,και τέλος,όπως ακριβώς δηλαδή και εις την Χριστιανικήν φιλοσοφίαν ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως δημιούργημα του Θεού το οποίο έχει συγκεκριμένη οντολογική αποστολή.Η οντολογικοποίηση του Πλωτινικού ανθρώπου είναι κομβικό φιλοσοφικό γεγονός,διότι δίδει συγκεκριμένη αξία και σκοπό στον άνθρωπο.Πραγματικά πλέον ο άνθρωπος δεν αντιμετωπίζεται πια ως κάτι τυχαίως ερριμένον επί της γης,αλλά θεωρείται ότι έχει γέννηση εκ του Ενός,ωρίμανση μέσα στους κόλπους του Νοός –ο οποίος διά της απορροής προέρχεται από το Εν-συνειδητοποίηση του κόσμου μέσα από την ανώτερη ψυχική ζωή,υλική πτώση εμμενείας,ανάμνηση της πατρικής νοητικής γης και βούληση επιστροφής σε αυτή.
   Το Πλωτινικό λοιπόν Υποκείμενο δίδει οντολογικά σάρκα και οστά στο Πλατωνικό Υποκείμενο-από την Πλατωνική φιλοσοφία εξάλλου προήλθε και το προσωνύμιο Νεοπλατωνισμός –και συγχρόνως στρώνει το έδαφος στο ξεχωριστό προσωπικό Υποκείμενο του Χριστιανισμού.Ο άνθρωπος θεωρείται ως το κέντρο μιάς πολύ συγκεκριμένης οντικής διαδικασίας,η οποία του δίδει σκοπό και τρόπο ύπαρξης.Το Πλωτινικό Υποκείμενο κινείται στις λειτουργίες της ανάμνησης του Ενός,και της εν πίστει βούλησης επιστροφής σε αυτό.Το καλό είναι το ον,το κακό δεν υπάρχει είναι η απουσία του όντος το μη ον.
   Αυτή η ποιότητα του Υποκειμένου που δημιουργήθηκε για πρώτη φορά στη Πλατωνική φιλοσοφία έδωσε την δυνατότητα στους Πατέρας της Εκκλησίας να προσδιορίσουν τον ακριβή προορισμό του ανθρώπου,να κινήσουν τον ακίνητο άνθρωπο της αμαρτωλής εποχής που ενσαρκώθηκε ο Ιησούς,να δώσουν στον πεσμένο άνθρωπο και πάλι τον άνω δρόμο προς τον ουρανό.
   Όπως όμως προείπαμε ο δρόμος αυτός ανιχνεύεται εις την Πλατωνικήν Φιλοσοφίαν,η οποία για πρώτη φορά εννοιοποιεί τα πάντα και δίδει ιδεατό τρόπο λύτρωσης στον άνθρωπο.Πράγματι ο μεγάλος Αθηναίος φιλόσοφος στην Πολιτεία του μας αναφέρει  ότι τα πάντα είναι δρόμος ,πορεία,οδός.Οδός από το σπήλαιο εις το οποίο είναι ο άνθρωπος πεσμένος,έως τον κόσμο του Αγαθού όπου επιβάλλεται ο νοήμων άνθρωπος να επιστρέψει.Αναμφισβήτητα ο Πλάτων είναι ο πρώτος φιλόσοφος στην παγκόσμια σκηνή της διανόησης ο οποίος ιδεοποίησε τον Λόγο των προσωκρατικών.Για να ομιλήσουμε απλά είναι ο πρώτος φιλόσοφος που προσπάθησε να προσαρμόσει στον άνθρωπο και στην Πολιτεία όσα οι προσωκρατικοί είπαν για το Πρώτο ον και τη φύση που αυτό εδημιούργησε.Πάνω σε αυτά τα  ίχνη ο άνθρωπος τώρα πια-ο Έλλην άνθρωπος –δεν αποτελεί τυχαία συμπαντική μονάδα αγομένη και φερομένη από οντικές δυνάμεις.Τώρα πια το νοήμον Υποκείμενο μπορεί με βάση το λόγο των προσωκρατικών-ο οποίος βέβαια κατά πολύ αναπτύχθηκε από τον Πλάτωνα-να αναμνησθεί του ωραίου κόσμου του Αγαθού-όπου ευρισκόταν πριν πέσει στον γήϊνο κόσμο της ύλης.Επίσης αυτή η ανάμνηση δεν παραμένει σε θεωρητικά πεδία αλλά ο άνθρωπος πρακτικά μέσα από την αυτοσυνειδησία του Σωκρατικού «γνώθι σαυτόν»καθώς και τον Σωκρατικό ορισμό της Δικαιοσύνης –εις την Πλατωνικήν Πολιτείαν-ως «το πράττειν τα εαυτού»,καθώς και μέσα από την ολοκληρωμένη νοητική Πολιτεία η οποία συμπληρώνει όλα τα κομμάτια της εννοίας άνθρωπος και αποκαθιστά αυτήν,προχωρεί σε πράξεις βουλητικής –αισθητικής και ηθικής –ομοίωσης και έκστασης προς το Αγαθό.Ως ο Σωκράτης ο οποίος εις τον Διάλογον «Κρίτων»βλέποντας την ερίβωλον Φθίαν-σαν να λέμε μία Βασιλεία των Ουρανών προ Χριστού-δεν περίμενε την αγία ώρα της διά της πόσεως του κωνείου αναχωρήσεώς του από τον μάταιο τούτον κόσμον.
    Πλατωνικά λοιπόν οριζόμενος ο άνθρωπος δεν θεωρείται πεπτωκώς σε ένα κόσμο ελεγχόμενον από κάποιον άλογο φυσικό νόμο-όπως επρέσβευον οι θρησκείες των Ανατολικών Αυτοκρατοριών-ούτε βέβαια αφειμένος εις χείρας Θεού απολύτου και εξουσιαστού-όπως επρέσβευον οι Ισραηλίτες.Πλέον ο Έλλην Λόγος διαβρέχει τον άνθρωπο και η ανθρώπινη έλλογη επέμβαση καλύπτει την οντολογική διάσταση Θεός(Αγαθό)-Φύση(Κόσμος)-Άνθρωπος(Πολίτης).Η ιστορία του ανθρωπίνου πνεύματος αρχίζει να προχωρεί ανοδικά αφού η κάθοδος του πνεύματος φαίνεται να ετελείωσε.Τώρα πια ο Πλατωνικός άνθρωπος δεν εμμένει σε ιδεατή ανάμνηση του κόσμου του Αγαθού αλλά διά της πολιτείας –ανάμνηση του κόσμου του Ωραίου-πράττει όσα ενορατικά δια του λόγου ανεκάλυψε,με σκοπό πάντα την μέθεξη του Καλού.Ο άνθρωπος στο Προσωπικό σύμπαν του Αθηναίου σοφού μαθητού του Σωκράτους –κατά προτύπωση του ηλιοκεντρικού συστήματος –καθίσταται το κέντρο του όλου.Διότι με βάση το Λόγο ,την Ιδέα ,το νοούν Υποκείμενο συνδέει ό,τι σκέφτεται με την αντίστοιχη πράξη.Αποκτά τελεολογικό τρόπο ύπαρξης,και έννοιες όπως σκοπός και λύτρωση από τον κόσμο της Ύλης προς τον κόσμον του Πνεύματος αρχίζουν να χαρακτηρίζουν τη ζωή τουλάχιστον των φωτισμένων ανθρώπων.Ας διαβάσουμε το παρακάτω απόσπασμα από την περίφημη Πλατωνική Πολιτεία(Πλάτωνος Πολιτεία Ζ΄,519 b-d) «Σωστά λες είπε.Λοιπόν είπα εγώ(ενν.ο Σωκράτης)είναι έργο μας εμείς οι ιδρυτές της πολιτείας να εξαναγκάσουμε τα πιο ξεχωριστά πνεύματα να επιδοθούν στο μάθημα που προηγουμένως παραδεχθήκαμε πως είναι το ανώτερο,να δουν δηλαδή το αγαθό,και να επιχειρήσουν εκείνη την ανάβαση και,αφού ανεβούνε να χαρούν αρκετά το θέαμα,να μην τους επιτρέψουμε αυτό που τώρα τους επιτρέπεται…να μη θέλουν να κατέβουν κοντά στους δεσμώτες».
    Το απόσπασμα είναι σαφές για πολλά πράγματα τα οποία διά του Νεοπλατωνισμού-ο οποίος  αποτελεί το σύστημα οντολογικής επιβεβαίωσης του Πλατωνισμού-επέρασαν εις την Πατερικήν Χριστιανικήν Ορθόδοξον Θεολογίαν.Ο νοήμων άνθρωπος –και ό,τι τώρα θα πούμε τηρουμένων των αναλογιών ισχύουν και για την χριστιανική Θεολογία-κινείται στα πλάισια της συνεχούς ενθυμήσεως μιάς ανωτέρας οντολογικής καταστάσεως και της ελπίδος επαναβίωσης αυτής.Η ενδελέχεια χαρακτηρίζει την ορθολογική φύση του ανθρώπου και τον καθιστά υπεύθυνο απέναντι σε ανώτερες οντολογικά δυνάμεις.Πλέον δηλαδή ο άνθρωπος αποκτά οντολογική ταυτότητα και δύναμη συμμετοχής εις τα οντολογικά σχέδια του Αγαθού.
    Ουσιαστικά βέβαια το όλο θέμα είχε αρχίσει από τους Προσωκρατικούς.Αυτοί πρώτοι έθεσαν τον άνθρωπο ως το πνευματικό κέντρο του όλου.Δεν έχει πια σημασία τι υπάρχει,η οντολογία υποχωρεί σιγά-σιγά προς την γνωσιολογία.Σημασία τώρα πια έχει τι εγώ ο άνθρωπος μπορώ να γνωρίσω.Σε αυτή την βάση ο άνθρωπος ομιλεί για πρώτη αιτία,για φύση τελεολογική,για άνθρωπο συνδημιουργό του Αγαθού,και αυτή η ομιλία από το ρήμα λέγω συνθέτει ό,τι ορίζουμε ως λόγον.Κυριότατα όταν ο Θαλής μας έλεγε ότι το ύδωρ είναι η πρώτη αρχή του σύμπαντος,ο Αναξίμανδρος το άπειρο ,ο Αναξιμένης ο αήρ,ο Ηράκλειτος το πυρ,ο Παρμενίδης η τάυτισις είναι και νοός,όλοι αυτοί ετοίμαζαν ως έννοιες ό,τι ο Πλάτων με τη φιλοσοφία του θα  εσωτερικοποιούσε στον άνθρωπο,ο Πλωτίνος βουλητικά θα υπεδείκνυε στο Υποκείμενο της φιλοσοφίας του,ο Ιησούς διά της πίστεως θα βεβαίωνε το πρόσωπο .Ο άνθρωπος μπορεί να θυμηθεί τον αρχέγονο τρόπο της δημιουργίας ,τις αρχές τις οποίες το Αγαθό του στέλνει ως οδηγούς,προκειμένου υπερβατικά και βιωματικά να επιστρέψει στο Ωραίο,στο αρχέγονο Καλό.
    Ο Πλάτων ήδη έδειξε τις προθέσεις του από τον διάλογό του Τίμαιο όπου με περισσό θάρρος διεκήρυξε «το γαρ ζητείν και μανθάνειν ανάμνησις του όλου εστίν»(Τίμαιος,80 D).Πράγματι,σε απόλυτη συμφωνία με τα χριστιανικά κείμενα ΄δεχθηκε ότι το Αγαθό ήταν είναι και θα είναι,απλά θα πρέπει να θυμηθούμε εμείς τι θέση απασχολούμε στο σχέδιό του και να αυτοσυνειδητοποιηθούμε σε σχέση με την οντολογική αποστολή μας.Όλα προϋπήρχαν λοιπόν και επιβάλλεται ο ανθρώπινος νούς να θυμηθεί που ήταν άρα που μπορεί να βαδίσει.Ομιλούμε λοιπόν για δύο οντικές κινήσεις –οι οποίες και στο Χριστιανισμό απασχολούν πολύ τους Πατέρας –την κίνηση της αναμνησιακής σκέψης,και της βουλητικής πρακτικής υπέρβασης.(Αυτό φαίνεται έκδηλα στην Νηπτική Θεολογία όπου όλα έχουν αναχθεί σε πόλεμο και νίκη νοός).
    Όμως ο Αθηναίος φιλόσοφος δεν έμεινε μέχρι εκεί.Προχώρησε με τη θεωρία των ιδεών πολύ παραπέρα.Όλα προϋπήρχαν ως τέλειες ιδέες στον ουρανό θα μας πει στην «Πολιτεία» του.(Σημειωτέον ότι η χρήσις της λέξεως ουρανός εις τους αρχαίους συγγραφείς δεν είναι καθόλου τυχαίος αφού σημαίνει «ο ορίζων νούς).Σε αυτόν λοιπόν τον προϋπάρχοντα ορίζοντα νου όλα υπήρχαν ως καθαρές ιδέες –για να χρησιμοποιήσουμε καντιανή ορολογία-και η ψυχή όλων των ανθρώπων είχε θέαση του αρχεγόνου Ωραίου-ενική και εννοιακώς μία αρχέγονος ανθρωπίνη ψυχή(Σε αυτό το σημείο και κάτω από έντονα Ορφικές επιδράσεις βλέπουμε πώς αυτός ο ωραίος κόσμος του Πλάτωνος κατέστη οντολογικά δυνατός στο Πλωτινικό Έν,και από εκεί υπέρλογα αληθινός διά της πίστεως εις την χριστιανική Βασιλεία των Ουρανών.).Πάντως αυτό το οποίο εδώ θα πρέπει να τονίσουμε είναι το απόλυτα σημαντικό αφαιρετικό βήμα του Πλάτωνος ο οποίος έστρωσε σε αυτό το σημείο το δρόμο στην λυτρωτική υπέρ κοσμική θεολογία των Πατέρων της Εκκλησίας.Το βήμα που έγινε ήταν περισσότερον της σημερινής κατακτήσεως του διαστήματος διότι για πρώτη φορά ο άνθρωπος ένοιωθε ότι νοητικά ήταν ικανός να μετοικήσει σε ανώτερη ποιοτικά διάσταση-πλβλ.τον περίφημο λόγο του Ιησού «θαρσείτε εγώ νενίκηκα τον κόσμον»,ο οποίος χωρίς τον Πλατωνικό σπερματικό λόγο δεν θα είχε κανένα νόημα και σκοπό.Πράγματι ο Πλάτων σχηματοποίησε το όλον ονοματίζοντας την ύλη ως μία απλή γέφυρα ανάμεσα στον νοητικό και βιωματικό κόσμο του αγαθού.Με αυτό όμως τον τρόπο ο άνθρωπος αποκτά σκοπό και ελπίδα υπέρβασης της ύλης χάριν του πνεύματος.
    Διαβάζουμε τα εξής για την περίφημη θεωρεία των Ιδεών (Πλάτωνος , Φαίδων,100 c4-e3) “Η γνώμη μου δηλαδή είναι ότι,αν,εκτός από το αυτό καθαυτό όμορφο,υπάρχει και τίποτε άλλο όμορφο,τότε αυτό δεν μπορεί για καμμία άλλη αιτία να είναι όμορφο παρά γιατί μετέχει σ΄εκείνο που είναι αυτό καθαυτό όμορφο.Και για όλα λέγω το ίδιο πράγμα.Συμφωνείς με αυτό εδώ το είδος της αιτίας;Συμφωνώ,είπε ο Κέβης.Δεν μπορώ λοιπόν πια να καταλάβω ούτε να νοιώσω τις άλλες αιτίες,εκείνες που βάζουν οι σοφοί,αλλά αν κανείς μου λέει,ότι ένα οποιοδήποτε πράγμα είναι όμορφο ή γιατί έχει χρώμα  ολάνθιστο ή αναφέρει τη μορφή ή τίποτε άλλο παρόμοιο,τότε όλα τα άλλα τα παραιτώ,γιατί μέσα σε όλα αυτά ταράζομαι,και κρατιέμαι απλά και ίσως απλοϊκά σ΄αυτό εδώ,ότι δηλαδή τίποτε άλλο δεν κάνει το πράγμα αυτό όμορφο παρά εκείνο το απόλυτα όμορφο με την παρουσία ή με τη συντυχιά του ή όπως αλλοιώς τυχόν έρχεται κοντά σε τούτο».
   Πράγματι το Πλατωνικό βήμα της έσχατης αφαίρεσης είναι κολοσσιαίο.Μέσα από την πρώτη αιτία των Προσωκρατικών ο κόσμος –ιδεαλιστικά-χωρίζεται σε δύο τομείς,κάτι που έως εκείνη τη στιγμή φαινόταν να υπάρχει μόνο στους αχανείς κόσμους της μυθολογίας.Εκέι όπου πράγματι υπήρχαν δύο κόσμοι,ξεχωριστοί ,ποσοτικά αλλά και ποιοτικά.Ο κόσμος των αθανάτων Ολυμπίων θεών,και ο κόσμος των θνητών και αδυνάτων ανθρώπων.Φαίνεται όμως ότι από τους προσωκρατικούς και έπειτα αρχίζει μία εποχή παντοδυναμίας του ανθρωπίνου Λόγου,ίσως μέσα από την  άνθιση του Ιωνικού εμπορίου και τις συναντήσεις πολλών και διαφορετικών ανθρώπων μέσα από αυτό.Ίσως επίσης η επαφή με τους ερχομένους από την Ανατολική σοφία πολιτισμούς –Αιγυπτιακός κ.λ.π-να συνέτεινε εις αυτό.Πάντως η έλλογη και υπερήφανη στάση του προσωκρατικού ανθρώπου απέναντι στο όλον,εκεί όπου πριν εφοβείτο και εζητούσε την παραίτηση,δηλώνει τον χωρισμό του παρόντος όλου σε δύο μέρη.Το ένα μέρος είναι η αιτία,η αρχή,το καθεαυτό του Καντ πράγμα.Το άλλο μέρος έναντι του είναι αποτελεί το γίγνεσθαι,την εμμένεια,το αποτέλεσμα,έναν σκοπό.Ο Πλάτων δεν φοβείται να  πάρει την σκυτάλη από τους Μιλησίους και άλλους φιλοσόφους και να συζητήσει ότι ο άνθρωπος ως νούς ανήκει στον ουρανό,ενώ ως σώμα εις την γη.Μόλις και χρειάζεται να υπενθυμίσουμε ότι οι Πατέρες της εκκλησίας συνεχώς υπενθύμιζαν εις τας διδασκαλίας των ότι οι άγιοι ενώ ζούν εις την γη ενδιατρίβουν εις τον ουρανόν.Ο Πλατωνικός δυϊσμός γης και ουρανού,σώματος και πνεύματος,πλημμύρισε την χριστιανική διανόηση και τη βοήθησε να χαράξει δογματικά  το δρόμο του  Θεανθρώπου από τη γη προς τον ουρανό.
   Ο  Αθηναίος λοιπόν φιλόσοφος διαιρεί το παρόν όλον σε κόσμο των καθαρών-πέρα από κάθε υλική μίξη-ιδεών,και στον κόσμον των απεικασμάτων ,των αισθητικών εικόνων αυτών.Κάτω λοιπόν από το Αγαθό,και στην παρούσα μεταμόρφωση του όντος,Αγαθό-Φύση-Άνθρωπος,έχουμε το Εν Αγαθόν,την ανώτερη φύση που επικοινωνεί με το Ωραίο και την κατώτερη φύση που συμμετέχει στον κόσμο της αίσθησης.Αναλογικά η ανώτερη φύση περιέχει-ως σύνολον ιδιοτήτων-ποιότητες,και υπερβατικές δυνάμεις και ενέργειες(νόηση,λόγο,και ενόραση).Η κατωτέρα φύση περιέχει-ως εξωτερίκευση παραχθεισών ενεργειών-μορφές και εικόνες οι οποίες πάντως δηλώνουν την μητρική ιδεαλιστική αιτία και είναι ικανές περιέχοντας σπέρματα αληθείας,να καθοδηγήσουν το νου του σώφρονος ανθρώπου προς το Ωραίο.
    Ο άνωθεν μερισμός μοιραία και κατά λογική αναγκαιότητα επεκτείνεται και εις τον άνθρωπον ,ως έλλογο μέγεθος-τουτ΄έστιν ως επηρεαζόμενο από τις δυνάμεις του όλου νοητικού όντος.Ο άνθρωπος ως νούς μετέχει των θείων αποκαλύψεων,και ως αίσθηση πράττει τα αποκαλυπτόμενα.Αυτός ο Πλάτωνικός δυϊσμός ο γεννηθείς εις τον Ορφισμόν και  ανατρεφόμενος στην φιλοσοφία του Αθηναίου σοφού,ρίχνει τις πρώτες γέφυρες προς την Ανατολική –Εβραϊκή διανόηση-προκειμένου να δημιουργηθεί ένα κοινό Υποκείμενο ερέυνης στο οποίο οι σοφοί και τελικά ο Ιησούς θα μπορούσαν να καταδείξουν έναν δρόμο οντολογικής σωτηρίας και συνεχείας του οντολογικού σχεδίου.
    Ποιο λοιπόν είναι το παραχθέν Υποκείμενο στην Πλατωνική φιλοσοφία,ποιες αρχές γεννά,και τι γέφυρες δημιουργεί για παρά πέρα φιλοσοφικές επεκτάσεις;Το Πλατωνικό Υποκείμενο είναι διφυές.Αποτελείται από νού-νοητικό μέρος ,και αίσθηση-αισθητικό μέρος.Με το ανώτερο νοητικό μέρος του προσπαθεί να θυμηθεί τον κόσμο των ιδεών,το πώς ήταν εκεί,τον δρόμο επιστροφής προς τα εκεί.Με το αισθητικό μέρος του προσπαθεί να κατασιγάσει τα πάθη του,υποβιβάζοντας πλήρως την ύλη εις το πνεύμα,γεννώντας μάλιστα έννοιες όπως βούληση,πίστη σε κάτι ανώτερο-Αγαθό-υπέρβαση του σήμερα του περιβάλλοντος υλικού κόσμου χάριν του ανωτέρου πνευματικού κόσμου του Αγαθού.Μοιραία σπερματικά γεννάται η έννοια της ερέυνης του πραγματικού Θεού,καθώς και η βούληση δημιουργίας ενός ανθρώπου ο οποίος θα πλησιάσει πολύ κοντά στο Ωραίο και Καλό.Σπερματικά λοιπόν έχουμε την ελπίδα του Θεανθρώπου.Ο Πλάτων υπερέβη κατά πολύ τον Ελληνικό κόσμο,πλησίασε έλλογα και όχι συναισθηματικά τον Ανατολικό κόσμο κάτω από το κοινό όνειρο ύπαρξης και αναμονής ενός Υποκειμένου που θα λέει και θα πράττει διαφορετικά.
    Ο Πλωτίνος συνέχισε κατά εντυπωσιακό ομολογουμένως τρόπο το σύστημα του δασκάλου του Πλάτωνος.Αυτό που πραγματικά προσέδωσε στο αναφερθέν σύστημα ήταν η οντολογική διάσταση πέρα από την αφελή ιδεαλιστική.Ο άνθρωπος δηλαδή εις τον Πλωτίνο πραγματικά βαδίζει το δρόμο Εν-Νους –Ψυχή-ϋλη.Ως εδώ αναμνησιακά.Μέσα από τις απορροές οι οποίες υπακούουν σε μία πολύ συγκεκριμένη νοητική διαδικάσία φωτισμού του ανθρωπίνου μυαλού,το νοούν Υποκείμενο ξαφνικά-εδώ έχει εφαρμογή το Πλατωνικό αίφνης –νοιώθει τον περιβάλλοντα κόσμο πολύ λίγο για να ευτυχεί οντολογικά.Συναισθάνεται την απαρχή μιάς διαδικασίας επιστροφής σε ό,τι ονομάζει ο Πλωτίνος πατρική χώρα,χώρα από την οποία βέβαια πέσαμε(εδώ μόλις και χρειάζεται να τονίσουμε την κοινή οντολογική βάση της «πατρικής χώρας»του Πλωτίνου και του χριστιανικού Παραδείσου).Αυτός ο φωτισμός γίγνεται στην φιλοσοφία του Πλωτίνου,νοητικά-ενορατικά-εκστασιακά(με τρόπους οντολογικά ελλόγους και υπερλόγους)και το Υποκείμενο μέσα από τις νοητικές-συνειδησιακές απορροές οδηγείται σε κρίσιμες βουλητικές –εν πίστει-αποφάσεις.Σαφέστατα καταλαβαίνει ότι καλείται να εξ-οντώσει τα νοητικά του προτερήματα παράγοντας πράξεις καλού και ηθικής επαναφοράς στους κόλπους του Αγαθού.Ο Πλωτίνος στρώνει οριστικά το δρόμο στην χριστιανική άποψη του κόσμου και στη μεταφυσική των Πατέρων.Όλα πλέον κινούνται στο ρυθμό της επιστροφής,στην υπέρβαση του σήμερα χάριν του αύριου,έννοιες όπως έκσταση,αυτοθυσία,ερμητισμός αρχίζουν να εισχωρούν για τα καλά στη ζωή των προηγμένων νοητικά ανθρώπων.
    Όμως ο μεγάλος φιλόσοφος δεν εξαντλείται έως εδώ.Περίφημα μεγέθη,τα οποία πηγάζουν μέσα από τα σπλάχνα της Πλατωνικής αλλά και Αριστοτελικής φιλοσοφίας απετέλεσαν τη βάση της ορθοδόξου δογματικής.Η ένωση διά της απορροής του Ενός με το Νου και το Πρόσωπο,η αλληλοπεριχώρηση αυτών,η κοινή ουσία αλλά διαφορετικός τρόπος αυτών των μεγεθών,έγιναν δογματικά εργαλεία στα χέρια των Πατέρων,οι οποίοι ολοκλήρωσαν ό,τι ο Πλωτίνος άρχισε.Την διά του τελείου ανθρώπου Ιησού ένωση της γης με τον ουρανό,σαν  να λέμε του Νοήμονος προσώπου με το Εν.Διαβάζουμε στις καταπληκτικές εννεάδες του Πλωτίνου(V 1 {10}Περί των τριών αρχικών υποστάσεων) «Τι είναι αυτό λοιπόν που έχει κάνει τις ψυχές να ξεχάσουν τον πατέρα τους το Θεό,και να αγνοούν τους εαυτούς τους και εκείνες,αν και αυτές είναι μέρη που προέρχονται από τον ανώτερο κόσμο του και γενικά ανήκουν σε εκείνον;Η αρχή του κακού γι αυτές ήταν η τόλμη και η γένεση και η πρώτη ετερότητα και η επιθυμία να ανήκουν στους εαυτούς τους.Αφού ήταν σαφώς ευχαριστημένες με την ανεξαρτησία τους, και έκαναν μεγάλη χρήση της αυτοκίνησής τους,τρέχοντας στην αντίθετη κατεύθυνση και πηγαίνοντας όσο μακριά γίγνεται αγνόησαν ακόμη και το ότι αυτές οι ίδιες προήλθαν από εκείνον τον κόσμον».
   Ουσιαστικά έχουμε να κάνουμε με μία μεγάλη οντολογική επανάσταση νέων διαστασιακών οριζόντων για το νοούν Υποκείμενο η οποία ολοκληρώθηκε με την Ανάσταση-την τέλεια αυτογνωσία-του Θεανθρώπου.Κυρίως  είμαστε απέναντι σε έναν φιλόσοφο ο οποίος καλεί τους ανθρώπους σε μία πολύ δημιουργική μετοίκηση στον αληθινό κόσμο του Ενός.Ο παρών κόσμος είναι πολύ λίγος για τον ανθρώπινο νου ο οποίος είναι στενά συνδεδεμένος με τον απεσταλμένο του Ενός Νου.Πάντως η ιστορία αυτή-σε πολλαπλό επίπεδο-είχε αρχίσει από τον Πλάτωνα ο οποίος φαίνεται να ασφυκτιούσε μέσα στα πλαίσια της Αθηναϊκής δημοκρατίας,η οποία όπως πίστευε ήταν σύνολο μαζανθρώπων,οι οποίοι μάλιστα είχαν σκοτώσει τον δάσκαλό του Σωκράτη.Ο Πλάτων πιστεύοντας στην ιδανική υπερβατική κοινωνία του Αγαθού ,του Βασιλέως –φιλοσόφου,οδήγησε στον Πλωτίνο ο οποίος-όπως φαίνεται και από το δοθέν απόσπασμα-ωμίλησε ξεκάθαρα για κατάργηση των ξεχωριστών Εγώ,για ιδεατή επανένωση όλων των ανθρώπων,για αποκατάσταση της  «Παραδεισένιας»νοητικής εικόνας του πεπτωκότος ανθρώπου.
   Από αυτό το σημείο αυτοσυνειδησίας φαίνεται να ξεκίνησαν και οι χριστιανοί Πατέρες.Διαβάζουμε εις τον Απόστολο των εθνών(Προς Φιλιππησίους,κεφ.γ,8) «Όχι δε μόνον όταν εφωτίσθην και ήμην εις τας πρώτας ημέρας της επιστροφής μου,αλλά βεβαίως και τώρα εξακολουθώ να νομίζω ότι όλα είναι ζημία συγκρινόμενα προς την υπεροχήν της γνώσεως του Ιησού Χριστού,του Κυρίου μου,διά τον οποίον εστερήθην και απέρριψα όλα διά να εγκολπωθώ αυτόν ως σωτήρα μου.Και τα θεωρώ σκύβαλα και άξια περιφρονήσεως διά να κερδήσω τον Χριστόν».Στο άνωθεν Παύλειον απόσπασμα διακρίνουμε την ίδια αφαιρετική διάθεση που είδαμε και στον Πλωτίνο.Ο άνθρωπος πλέον ανήκει αλλού.Αυτό το αλλού έχει την έννοια του υπερτάτου Αγαθού,έναντι του οποίου όλα αποκαθίστανται εις την αρχέγονον ενότητα.Εκεί όπου όλα ήταν οντολογικώς τέλεια,εκεί όπου όλα θα επανακτήσουν την οντολογική τους τελειότητα.Φαντάζει λοιπόν εις την χριστιανική θεολογία ένα όλον το οποίο οντολογικοποιεί κατά περίφημο τρόπο τη ζωή του ανθρώπου,αποκαλύπτοντας το όλον της ζωής του και της σκοποθετικής  πορείας του.Πλέον είναι πέρα από κάθε αμφιβολία ότι ο άνθρωπος είναι μία βιωματική συνέχεια στην ιδεατή αλυσίδα που ενώνει τον Δημιουργό με τα παιδιά  Του.Ο άνθρωπος δεν μπορεί τώρα πια να επαναπαύεται ούτε σε σχέση με κάποια πόλη-κράτος,πολύ δε περισσότερο κάτω από την ανθρώπινη ασφάλεια ακόμη και της πιο δυνατής επίγειας αυτοκρατορίας η οποία από κάποια στιγμή  και πέρα θα μπορούσε να ευαγγελισθεί την περίφημη «pax romana”.Έχουμε να κάνουμε με μία προσωποποίηση του ατόμου,η οποία πηγάζει μέσα από την αρχαία Ελληνική ελιτιστική πίστη ότι ο κάθε άνθρωπος συμμετέχει στην αλήθεια έχοντας το δικό του δαιμόνιο(για να θυμηθούμε το Σωκράτη,ο οποίος θεωρούσε παραπλανητική τη γνώμη των πολλών).Ο άνθρωπος πια αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστή αξία ,μέσα πάντως στα πλαίσια της Εκκλησίας.Αυτό είναι πολύ σημαντικό.Ο κάθε ένας νοιώθει ότι πρέπει να παραδώσει το κομμάτι του οντολογικού όλου που κατέχει ώστε όλοι οι άνθρωποι μαζί να αποκαταστήσουν τον ιδεατά τέλειο Άνθρωπο.Το πρότυπο είναι πάντα ο Θεάνθρωπος.
    Η σύνθεση αυτή που προήλθε μέσα από την πιο εντυπωσιακή αφαιρετική διαδικασία παραμένει μεγάλη κατάκτηση και ευλογία του ανθρωπίνου πνεύματος και καταδεικνύει το συνεχές όλων των ρευμάτων,και κυρίως την σημαντικότητα σε βάση παραγωγής προσώπου του Ελληνοχριστιανικού Πολιτισμού.Διότι μέσα  από το δομικό σχεδιάγραμμα Θεός –Φύση –Πρόσωπο,όλα αποκτούν ενοποιητική διάθεση.Ο άνθρωπος πλέον και μέσα ειδικά από την Χριστιανική θεολογία αντιμετωπίζεται ως ιδεατή εικόνα του προπτωτικού ανθρώπου.Ο σκοπός είναι η κοινή ανάμνηση του Αγαθού να επιφέρει κοινότητα σκέψεων και πράξεων,και οντολογική παραγωγή του Ενός προσώπου το οποίο θα βαδίσει το Γολγοθά και την Ανάσταση του νέου Αδάμ.Ομιλώντας φιλοσοφικά,αυτός ο Αδάμ είναι ο αγωγός μέσα από τον οποίο η νόηση του Ενός μεθίσταται σε βίωμα και πραγμάτωση της πίστης επιστροφής στους κόλπους της αρχεγόνου Ιδέας.Αυτό το οποίο κάποτε το έλεγαν οι φιλόσοφοι και τους διακωμωδούσαν ή τους επότιζον κώνειο τώρα είναι οντολογική πραγματικότητα.Ναι ο άνθρωπος ανήκει σε ένα κύκλο που πρέπει να βαδίσει,προκειμένου να προχωρήσει διά του Αγαθού σε όλες τις οντολογικές διαστάσεις.Οι Πατέρες της Εκκλησίας έθεσαν στον Πλωτινικό κύκλο ένα στοιχείο φιλοσοφικώς απαραίτητο.Η ένωση του Ενός με το άτομο γίγνεται βάσει προτύπου.Πριν από εμάς ο Ιησούς βάδισε αυτό το δρόμο άρα για εμάς είναι θέμα πίστης και βούλησης.Η Πατερική υπέρβαση του Πλωτινικού συστήματος γίγνεται στη βάση ότι ο κύκλος Εν-Νούς-Άνθρωπος και τανάπαλιν δεν έχει απλά οντολογική ισχύ αλλά και υπαρξιακά βιωματική ισχύ.Από τη στιγμή που εβαδίσθη από τον Θεάνθρωπο όλοι οι προσωπικοί μιμητές του Ιησού μπορεί να γίνουν άξιοι συνεχιστές  Αυτού.
    Αρκετά αποκαλυπτικός είναι ο Μ.Βασίλειος ο οποίος μας αναφέρει στο Λόγο Του (Προτρεπτική εις το Άγιο Βάπτισμα,Εισαγωγή-μτφ-σχόλια,Σ.Χωραΐτη,εκδ. «ωφελίμου βιβλίου»,Αθήνα,1976,σελ 19) «Ο Ιωάννης εκήρυττε βάπτισμα μετανοίας και έτρεχε προς αυτόν ολόκληρος η Ιουδαία.Ο Κύριος κηρύττει το βάπτισμα της υιοθεσίας και ποίος δεν θα υπακούσει εξ΄εκείνων που έχουν ελπίσει εις αυτόν;Εκείνο το βάπτισμα του Ιωάννου ήτο η εισαγωγή,τούτο του Κυρίου είναι το τελειωτικόν.Εκείνο ήτο η αναχώρησις της αμαρτίας τούτο είναι η οικίωσις προς τον Θεόν.Το κήρυγμα εκείνο ήτο ενός ανθρώπου του Ιωάννου και προσείλκυσεν όλους προς την μετάνοιαν.Συ όμως που διδάσκεσαι διά των προφητών  «Λούσασθε ,καθαροί γίνεσθε»,που νουθετείσαι διά των ψαλμών «Προσέλθετε προς Αυτόν και φωτίσθητε».Είναι πράγματι καταδεικτικό πολλών πραγμάτων το παραπάνω κείμενο του Ιερού Πατρός.Κατ΄αρχήν θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι το σύνολο των πρώτων Ιερών Πατέρων και ειδικότερα οι Λεγόμενοι τρείς Ιεράρχες,ήταν άριστοι γνώστες της λεγομένης Θύραθεν παιδείας.Ο Μ.Βασίλειος γνωρίζει τον Πλάτωνα αλλά και τον Πλωτίνο.Το παραπάνω απόσπασμα καταδεικνύει την ανάγκη του φωτισμένου ανδρός να διαχωρίσει απλά σπερματική πνευματική εποχή προ Χριστού και γεννηθείσα φωτισμένη εποχή μετά Χριστόν.Οι όροι ,αν τους προσέξουμε,εξάγονται μέσα από τα σπλάχνα της Ελληνικής φιλοσοφίας.Η Προδρομική μετάνοια μας υπενθυμίζει τις συνεχείς εκκλήσεις και του Πλάτωνος και του Πλωτίνου προς τους συνανθρώπους των προκειμένου να αναμνησθούν του Αγαθού και του Ενός.Η Προδρομική μετάνοια σημαίνει αλλάγή τρόπου σκέψης και οντολογικής θεώρησης των πραγμάτων.Σημαίνει –κατά Πλωτινικό τρόπο θεώρησης των πραγμάτων-ευθυγράμμιση του ανθρώπου με το όντως όν,το Αγαθό,το καθ΄εαυτό υπάρχον,το Θεό.Μέσα από την αντιθετική διάθεση του Ιερού Πατρός η εν Χριστώ υιοθεσία δηλώνει ότι ο άνθρωπος κάτω πλέον από το Αγαθό έχει ασφαλή συμπαντικό οδηγό προς τη σωτηρία του.Η υιοθεσία είναι η έσχατη πράξη αγάπης,αυτή η υιϊκή σχέση γίγνεται κατά προτύπωση της υιϊκής σχέσης που αναπτύσσεται μέσα στην Αγία Τριάδα.Πλέον η Πλατωνική και η Πλωτινική σχέση Αγαθού και ανθρώπου τίθεται σε βάσεις αδιάσειστες.Πέρα από τον Πλατωνικό ιδεαλισμό καθώς και τον Πλωτινικό οντολογισμό που κρύβουν την αγωνία του Υποκειμένου αν έχει σκεφθεί το σωστό,εάν βαδίζει στο δρόμο της οντολογικής αληθείας προς το Αγαθό,η υιοθεσία εν Ιησού δηλώνει ότι ο άνθρωπος οδηγείται στη βεβαιότητα για το τι πραγματικά υπάρχει.Όλη η σκέψη των Ελλήνων αποκτά την ζωντανή βεβαιότητα ότι το Αγαθό υπάρχει στα μάτια και στα λόγια του Ιησού.Υπάρχει στις παραβολές Του,στα θαύματά Του,στο μαρτύριό Του,στην Ανάστασή Του.Όλη,σύνολη η Ελληνική φιλοσοφία αποκτά μέσα από την Χριστιανική θεολογία πραγματικό βιωματικό περιεχόμενο,επειδή το Αγαθό υπάρχει και είναι ο ίδιος ο Θεάνθρωπος,ο Υιός του Ανθρώπου,όμοιος με εμάς.Τουτ΄έστιν η Χριστιανική Θεολογία επειδή προβάλλει ανθρώπινο θεϊκό πρότυπο προχωρεί παρά πέρα από την Ελληνική διανόηση λέγοντας ότι ο Άνθρωπος μπορεί ο ίδιος να ομοιωθεί τω αγαθώ,να γνωρίσει το προσωπικό Αγαθό,οδηγούμενος σε μία προσωπική τελείωση η οποία βέβαια ανιχνεύθηκε μόνον στον Σωκράτη.
   Πριν έλθουμε στην ιδιοφυΐα του Σωκράτους ας συνεχίσουμε την έρευνά μας στο παραπάνω δοθέν απόσπασμα του Μ.Βασιλείου.Το Προδρομικό βάπτισμα ονομάζεται από τον ΙερόΠατέρα  «εισαγωγικό».Το Βάπτισμα όμως του Θεανθρώπου Ιησού αντιστοίχως «τελειωτικό».Ο Πλάτων όμως νωρίς-νωρίς στη φιλοσοφία του είχε ομιλήσει για την φύση της σοφίας λέγοντας ότι η έρευνα γύρω από το Αγαθό είναι έρευνα των πρώτων αρχών και αιτίων.Η εισαγωγή δηλαδή του Υποκειμένου στον κόσμο του Αγαθού είναι καθαρά θεωρητική-τουλάχιστον εις την αρχήν-και ασχολείται με τις οντολογικές δυνάμεις κατασκευής της παρούσης οντολογικής διάστασης.Η λέξη λοιπόν εισαγωγή  όπου χρησιμοποιείται δηλώνει την πρώτη θεωρητική επαφή του Υποκειμένου με το αντικείμενο ερεύνης του.Πράγματι ο χριστιανός που πήγαινε στον Ιωάννη για  να βαπτισθεί εισαγωγικά βάδιζε προς τον δρόμο της αληθείας.Όμως πόσο κοντά σε αυτό το χρονικό σημείο ευρίσκονται οι δρόμοι της Προδρομικής θεολογίας,όπως παραδίδονται από τον Ιερό Βασίλειο,και της Πλατωνικής σκέψης και Πλωτινικής φιλοσοφίας όπως τουλάχιστον παραδίδεται εις τα έργα των.Διότι η εισαγωγική προσέγγιση του χριστιανού,η πρώτη ψιλή υπενθύμιση του Αγαθού-που τόσο έχουμε ξεχάσει αλλά πρέπει να θυμηθούμε-ανιχνεύεται στην Πλατωνική θεωρεία της αναμνήσεως,όπου το πρώτο βήμα του ανθρώπου είναι το νοητικό αναμνησιακό άνοιγμα προς τον κόσμο του Αγαθού.Ο άνθρωπος καλείται  να θυμηθεί που βρισκόταν προκειμένου να επιστρέψει εκεί.Ο Ιωάνης εξάλλου-σε πλήρη συμφωνία με τους μύστες της Αρχαίας Ελληνικής φιλοσοφίας-δέχεται ότι προτείνει απλά μία ανάμνηση,ένα ξύπνημα.Ο τρόπος και η ολοκληρωμένη σωτηρία θα έλθουν μόνον από τον Θεάνθρωπο Ιησού.
   Σε αυτό λοιπόν το χρονικό σημείο το τελειωτικό βάπτισμα καθίσταται εφικτό μόνον σε σχέση με τον Ιησού.Το βάπτισμα βέβαια ως σύμβολο της βύθισης στο νέο τρόπο ζωής της εν Χριστώ αποκαλύψεως.Η λέξη «τελειωτικό»μας θυμίζει έντονα την σπουδαία ελληνική λέξη «τέλος».Τέλος σημαίνει σκοπός,ομοίωση προς κάτι,ενδελέχεια-Πλατωνικές αλλά και Αριστοτελικές έννοιες -.Ο Ιερός Πατήρ θέλει και εδώ να μας υπενθυμίσει τα στάδια τα οποία βέβαια  ζωγραφίζονται με έντονα χρώματα στη φιλοσοφία του Πλάτωνος και του Αριστοτέλους.Στάδια τα οποία έντονα μας επαναφέρουν στην μνήμη μας τη διπλή κίνηση του Απείρου.
   Τα στάδια αυτά είναι η θεωρεία και η πράξη.Η κάθοδος και η άνοδος,η ανάμνηση και η πράξη,η γνώση και η πίστη.Τα δύο αναφερόμενα βαπτίσματα στο κείμενο του Μ.Βασιλείου,φέρνουν έντονα στο μυαλό μας τη διπλή κίνηση και του Πλατωνικού αλλά και του Πλωτινικού συστήματος.Θεωρητικά μέσα από τη διανοητική αρετή προσπελαύνουμε το παν.Η γνώση ως λόγος εξωτερικής μορφής,και η ενόραση ως διαίσθηση εσωτερικού περιεχομένου,οδηγούν το νοήμον Υποκείμενο στην πίστη ύπαρξης του Ανωτέρου.Έπειτα όμως έρχεται το τέλος,ο σκοπός,ο δρόμος της εμπράγματης φώτισης.Ο άνθρωπος αποδεικνύει βιωματικά ότι υπάρχει το ανώτερο ως δρόμος ομοίωσης και επιστροφής προς αυτό.Η συνάντηση που μπορεί να έχει κανείς  με τον Ιωάννη συγκρινομένη  με αυτή που μπορεί να έχει ο πιστός με τον  Ιησού αναλογικά περιγράφεται ως ισοδύναμη με την εικόνα ενός ανθρώπου ο οποίος ερευνά απλώς για το φώς έως την χρονική στιγμή κατά την οποία κάποιος θα τον οδηγήσει στο φώς.Η συνάντηση με τον Ιωάννη είναι η ανάμνηση,η αφόρμηση,το ξεκίνημα.Η απόφαση,η βούληση,η υπέρβαση επιτυγχάνεται μέσα από την ομοίωση εις το πάθος του Ιησού και μέσα από την συνακόλουθη Ανάσταση-εσωτερική-όλων μας.
    Πάντως σε αυτό το σημείο της έρευνάς μας δεν θα μπορούσαμε να αντισταθούμε στον πειρασμό να συγκρίνουμε το ζεύγος  Ιωάννειο στάδιο-στιγμή θείας φώτισης μέσα από την μέθεξη με τον Θεάνθρωπο,με τα αντίστοιχα Πλατωνικά-Πλωτινικά ζεύγη,άνθρωπος της αγνοίας –πρόσωπο της γνώσης(Πλάτωνας),άνθρωπος ως μη ον-άνθρωπος που προσπελαύνει τον οντολογικό τρόπο θεώρησης των πραγμάτων (Πλωτίνος).Ας διαβάσουμε τα παρακάτω χαρακτηριστικά αποσπάσματα από κείμενα των δύο φιλοσόφων,δηλωτικά όλων των παραπάνω.Ας αρχίσουμε από τον Πλάτωνα(Πλάτωνος Πολιτεία,Z’ 515 e 6-516 e3) «(ομιλεί ο Σωκράτης)Αν πάλι,συνέχισα εγώ,κάποιος τον τραβούσε από εκείμε τη βία,μέσα από την άνοδο την κακοτράχαλη και απότομη,και δεν τον άφηνε από κοντά του προτού τον ανεβάσει έξω στο φώς του ήλιου,εκείνος  άραγε δεν θα δυσφορούσε και δεν θα διαμαρτυρόταν που τον σέρνουν;…Άρα εξοικείωση θα χρειαζόταν πιστεύω αν ετοιμαζόταν  να αντικρύσει τα επάνω…Τελευταίον πια πιστεύω,τον ήλιο,και όχι τίποτε αναπαραστάσεις της μορφής του στο νερό ούτε σε καμμία ξένη από αυτόν περιοχή…Και ύστερα από αυτά θα έκανε σκέψεις κιόλας για τον ήλιο,καταλήγοντας ότι αυτός είναι που δημιουργεί τις εναλλαγές των εποχών και τους κύκλους των ετών και τα πάντα αυτός ορίζει,όσα υπάρχουν στον ορατό κόσμο…Τι λές λοιπόν;Όταν αυτός θα θυμόταν την πρώτη του διαβίωση και το επίπεδο της σοφίας τους εκεί κάτω και τους τότε συνδεσμώτας του,πιστεύεις ότι δεν θα καλοτύχιζε τον εαυτό του που άλλαξε κατάσταση,ενώ τους υπολοίπους θα τους συμπονούσε;».Παρόμοια ο Πλωτίνος μας αναφέρει(Περί των τριών αρχικών υποστάσεων,V 1 {10} “Αφού αυτές(οι ψυχές)δεν βλέπουν πια τον πατέρα τους ή τους εαυτούς τους,καταφρονούν τους εαυτούς τους λόγω αγνοίας της γένεσής τους  και τιμούν άλλα πράγματα,θαυμάζοντας ο,τιδήποτε άλλο εκτός από τους εαυτούς τους,και εκπλαγείσες και ευχαριστημένες  και εξαρτημένες από αυτά τα γήϊνα πράγματα,απεσπάσθησαν όσο μπορούσαν περιφρονώντας εκείνο από το οποίο απομακρύνθηκαν…πρέπει συνεπώς κανείς να ομιλήσει με δύο τρόπους σε ανθρώπους που έχουν τέτοιο μυαλό,αν πρόκειται να τους στρέψει  πάλι προς αυτά που βρίσκονται προς την αντίθετη κατεύθυνση και είναι πρώτιστα,και να τους οδηγήσει προς αυτό που είναι ύψιστο,ένα και πρώτο.
   Αναλύοντας τα δύο παραπάνω αποσπάσματα διαπιστώνουμε τον κοινό τρόπο εσχατολογικής σκέψης των φιλοσόφων της θύραθεν παιδείας και της χριστιανικής κουλτούρας.Υπάρχει μία έσχατη αιτία των πραγμάτων,του κόσμου και των παραμέτρων του η οποία θα πρέπει να γίνει αντικείμενο γνώσης από το νοούν Υποκείμενο.Όμως επί σειρά χρόνων αυτή η αιτία αγνοείται από τον άνθρωπο.Αυτή η εποχή της αγνοίας είναι –αν την παραδεχθείς –το πρώτο στάδιο φωτισμού του ανθρώπου της πτώσης και της λήθης.Είναι η προαιώνια εποχή προ Χριστού όπως τη βλέπουμε  και στα κείμενα του Μ.Βασιλείου,του Πλάτωνος και του Πλωτίνου.Σε αυτό το σημείο αρχίζει η φιλοσοφία της διαλεκτικής του λόγου να απευθύνεται στον νοητικό άνθρωπο και όχι στον αισθητικό.Αρχίζει λοιπόν η ιστορία του εσωτερικού ανθρώπου η οποία φαίνεται ότι ολοκληρώθηκε στην απόλυτα εσωτερική διδασκαλία του Ιησού,στην ιστορία του παραλύτου όπου ο θεάνθρωπος είπε ότι δεν είναι πιο εύκολο να συγχωρεθούν οι αμαρτίες κάποιου σε σχέση με την ίαση της εξωτερικής του ασθενείας,στην Ανάσταση του Θεανθρώπου όπου έχουμε την τέλεια αυτογνωσία του νοητικού εξοπλισμού του ανθρώπου,την τέλεια σύνδεση αυτού με το όλον ως μορφή και περιεχόμενο.Η Διαλεκτική φιλοσοφία λοιπόν των Ελλήνων αφυπνίζει τον ανθρώπινο νού θέτοντάς τον προ των ευθυνών του.Ο άνθρωπος στην πρώτη αφύπνιση του λόγου του νοιώθει ως πολίτης του κόσμου του Αγαθού,του Όλου.Άρα ότι ωνόμασαν οι Χριστιανοί προ Χριστού ωνόμασαν οι Έλληνες «προ Λόγου»,και γι΄αυτό ακριβώς ο Χριστός είναι ο προαιώνιος λόγος.Προ Λόγου λοιπόν ο άνθρωπος απλά εισάγεται κάτω από την απορία και τον θαυμασμό στα μυστήρια του όντος.Όμως στην εποχή μετά Λόγου αυτή η απορία και ο θαυμασμός γίγνεται διατύπωση θέσεων,πρακτική συγκεκριμένων θέσεων λύτρωσης και νοητικής υπέρβασης.Στα παραπάνω κείμενα των Ελλήνων φιλοσόφων διαπιστώσαμε την διπλή κίνηση του ανθρωπίνου νοός –παράλληλα προς το κείμενο του Μ.Βασιλείου.Ο άνθρωπος συναισθανόμενος  αφ΄ενός την οντολογική του μοναξιά,αφ΄ετέρου νοιώθοντας τις άνωθεν έλξεις του νοός  παραδίδεται στις κλήσεις του Λόγου και ενθυμείται την καθ΄εαυτό έλλογη κατάστασή του στην Βασιλεία του Λόγου,στα Πλατωνικά Ηλύσια πεδία.Μετά την ανάμνηση επέρχεται η βούληση,το βίωμα,η εν πίστει υπέρβασις του κόσμου χάριν του ουρανού.Επαναλαμβάνουμε ότι η περιγραφείσα διπλή κίνησις του όλου υπερβαίνει τον Νιρβανικό τρόπο σκέψης,ακόμη και τον παθητικό μπροστά στον εξουσιαστή Γιαχβέ τρόπο των Εβραίων,και διά του Ελληνικού πολιτισμού εισέρχεται εις την Χριστιανική σωτηριολογία ανοίγοντας διάπλατα τις πόρτες στο νοητικό πρόσωπο το οποίο πρώτα διά της πίστεως στο ανώτερο γνωρίζει και έπειτα ακολουθεί αξιολογικά τα πορίσματα της τόσο σημαντικής γνώσης του.Άρα μέσα από τον βιωματικό συνδυασμό της Ελληνικής φιλοσοφίας και της Χριστιανικής  θεολογίας έχουμε ένα υπέροχο οντολογικό  αποτέλεσμα.Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται την οντολογική του θέση στον κύκλο Θεός –Φύση-Άνθρωπος.Αρνητικά και θετικά,νοητικά και πρακτικά,αφαιρετικά και συνθετικά.Ενθυμείται μέσα από την ελπίδα της πίστης σε κάτι ανώτερο το Ωραίο και το Καλό στο πρόσωπο του Θεού,προχωρεί όμως σε βιωματική υπέρβαση του εαυτού του και της φύσης χάριν της θείας μεθέξεως.Με αυτό τον τρόπο ο παρόν κύκλος του όλου κλείνει και το ον οδηγείται στην λεγομένη οντολογική αποκατάστασή του.
    Καταλήγοντας στο θέμα μας παρατηρούμε κάτι ακόμη σημαντικό στα δοθέντα αποσπάσματα των Μ.Βασιλείου και των Ελλήνων φιλοσόφων.Μας προτρέπει  ο Ιερός Πατήρ όπως λουσθώμεν προκειμένου να πλησιάσουμε στην Βασιλεία των Ουρανών.Όμως και ο Πλάτων ομιλεί για καθαρότητα πνεύματος και ψυχής των ανθρώπων που ξεφεύγουν από το σκοτάδι και τη σπηλιά πλησιάζοντας προς το φώς του ηλίου.Πάντως και ο Πλωτίνος υπαινίσσεται τον «καθαρισμό»της ψυχής από κάθε «υλική»προσθήκη προκειμένου η ανώτερη ψυχή του ανθρώπου μέσα από τον έρωτα με τον απεσταλμένο του Ενός το Νού,να επιστρέψει στην πατρική χώρα κοντά στο δημιουργικό Έν.
   Όπως λοιπόν καταλαβαίνουμε μέσα από το δρόμο της Ελληνικής φιλοσοφίας η Χριστιανική θεολογία προχωρεί ασυγκρίτως πιο μακριά.Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν εφησύχασαν μέσα  από τα νοητικά διαλεκτικά σχήματα τα οποία χρησιμοποίησαν προκειμένου να διατυπώσουν τις χριστιανικές αλήθειες.Εξέλιξαν ακόμη περισσότερο την αντίστοιχη οντολογική διαδικασία δίδοντας στην κληρονομία που έλαβαν από τους Έλληνας έντονο βιωματικό-μυσταγωγικό χαρακτήρα.Οι δογματικές επιρροές μαζί με τις μυστικές,οι θεωρητικές μαζί με τις ενορατικές,καταγράφονται ως οι πλέον αποκαλυπτικές αποδείξεις  της αναμφισβήτητης «εσωτερικής σχέσης»Ελληνισμού και Χριστιανισμού.
   Πριν όμως γίνουμε πιο συγκεκριμένοι γύρω από τα παραπάνω θέματα ας θυμήσουμε ότι η Αρχαιότητα κληρονόμησε στο Χριστιανικό κόσμο τον Έσχατο Άνθρωπο προ Χριστού,τον Ιωάννη τον Πρόδρομο επί Ελληνικού εδάφους,τον Προ-φήτη Σωκράτη.Ο Σωκράτης έμεινε γνωστός στην ιστορία της φιλοσοφίας για τους οριστικούς  και επαγωγικούς λόγους του,οι οποίοι εννοιοποίησαν τις παραμέτρους του όλου  Ιδέα του Αγαθού-Φύση(σύνολο ιδιοτήτων του πνευματικού ανθρώπου)-Άνθρωπος ως δυνατότητα γνώσης και πράξης και ομοίωσης προς τον κόσμο του Αγαθού.Τι σημαίνουν όλα αυτά;Σημαίνουν ότι η Σωκρατική επανάσταση στο βαθμό δυσκολίας και σημαντικότητας εξισούται –τηρουμένων των αναλογιών-  με την πορεία του Θεανθρώπου Ιησού επί της γης.
    Αν μεταφερθούμε νοερά στην εποχή του Σωκράτους θα δούμε την περιχαράκωση των ανθρώπων στην πόλη-κράτος.Επίσης θα διαπιστώσουμε ότι η πνευματική κίνηση της εποχής χαρακτηριζόταν από εμμένεια,δηλαδή από τον προσωκρατικό τρόπο σκέψης,ο οποίος απλά περιέγραφε τις αρχές και τη δομή του κόσμου,μέσα από τις συλλήψεις –αφηρημένες-των κυριοτέρων εκπροσώπων του.Κατ΄αυτόν τον τρόπο λοιπόν ο Θαλής είχε ομιλήσει για το ύδωρ,ο Ηράκλειτος για το πύρ,ο Παρμενίδης για την ταύτιση του είναι και νοείν.Όμως για έναν άνθρωπο της εποχής,στην οποία η πόλη-κράτος υποδυόταν το ρόλο του Παραδεισένιου περιβάλλοντος,όλες οι παραπάνω συλλήψεις των φιλοσόφων ήσαν ή άγνωστες ή ανεφάρμοστες.Ο Σωκράτης ήταν ο πρώτος ο οποίος συνέδεσε τη ζωή του με τον τρόπο σκέψης του,δίδοντας βιωματικό περιεχόμενο στις όποιες θεωρητικές συλλήψεις του.Κατ΄αυτόν τον τρόπο εννοιοποίησε τις μεγάλες ιδέες διότι τις αντιστοίχησε με τον τρόπο σκέψης και πράξης.Όρισε τον τρόπο ζωής και επαγωγικά διατύπωσε καθολικούς νόμους τύπου «ουδείς εκών κακός»προχωρώντας τους  ανθρώπους στην ανακάλυψη των αθανάτων οντολογικών νόμων,οι οποίοι διέπουν την παρούσα οντολογική διάσταση.Ο Σωκράτης λοιπόν προετοίμασε την ανθρωπότητα να δεχθεί το Εν,το διαφορετικό,τον μόνον αληθή νόμο ότι ο Ένας επιστρέφει στον Ένα.Κήρυξε την πίστη στην μοναδική προσωπική υπόσταση,στην αφαίρεση του νοούντος Υποκειμένου από τη μάζα,και την επιστροφή του στον Ένα Θεό,στρώνοντας το έδαφος στο «Εγώ ειμί»του Ιησού και όχι στο προσωκρατικό «ημείς εσμέν.».
   Ο Πλωτίνος ,όπως μαθαίνουμε από τις πηγές,ακολούθησε τα παραπάνω Σωκρατικά παραγγέλματα.Διαβάζουμε   για το μεγάλο Έλληνα φιλόσοφο και τον τρόπο ζωής του –ο οποίος όπως είπαμε συνάδει απόλυτα με το Σωκρατικό και βέβαια και με  τον τρόπο ζωής του Θεανθρώπου σε εποχές όπου οι άνθρωποι είχαν προετοιμασθεί μέσα από τα αναφερθέντα πρότυπα να αναμένουν το Μεσσία-τα κάτωθι(Γρ.Φιλ.Κωσταρά ο.π.σελ.78-79) «Ότι ο Πλωτίνος είχε στην πράξη απόκρυφες ικανότητες και απόκρυφες εμπειρίες δεν πρέπει να τα αμφισβητεί κανείς.Συμπεριφερόταν προς αυτές τις περιοχές με την εχεμύθεια του ανωτέρου ανθρώπου.Στις υπεύθυνες εξωτερικεύσεις προς το περιβάλλον του,δηλαδή στις συγγραφές του,τηρεί επί το πλείστον σιγή σχετικά με αυτά.Δεν ήταν απλώς η καθαρότης της ανθρωπίνης εμφανίσεώς του,ούτε μόνον εκείνη η ωρισμένη πνοή υψηλοτέρων βιωμάτων,ήταν κυρίως μία τρίτη δύναμις  εκείνη που είλκυε προς τον Πλωτίνο τον κύκλο των πολλών οπαδών του :η φιλοσοφία του».
   Ο Πλωτίνος λοιπόν αναπλάθει τον Σωκρατικό τρόπο ζωής αλλά και τον τρόπο ζωής του Θεανθρώπου.Καθορίζει το κλίμα της εποχής των Πατέρων μέσα από τον 1)θεωρητικό τρόπο ζωής των φωτισμένων ανθρώπων οι οποίοι συνανεστράφησαν με την αλήθεια 2)πρακτικό τρόπο ζωής συνδυασμού της φωτισμένης θεωρείας και πράξης.Οι χριστιανοί λοιπόν κληρονομούν πρότυπα φωτισμένων ανθρώπων-πέρα από  τα αντίστοιχα των δικών τους εκπροσώπων-τα οποία καθορίζουν τον θεωρητικό και πρακτικό τρόπο ζωής τους.Διότι από τον Σωκράτη έως τον Ιησού έως τον Πλωτίνο έχουμε τον εννοιολογικό-οντολογικό-αξιολογικό  ορισμό των αιτίων και σκοπών της παρούσης οντολογικής μεταμόρφωσης Θεός –Φύση-Άνθρωπος καθώς και τη διατύπωση των μεγάλων καθολικών-νομιναλιστικών αλλά και πραγματικών-αρχών που νομοτελειακά διέπουν την παρούσα οντολογική διάσταση-ανώτερη καταγωγή του ανθρώπου,δυαλισμός καλού και κακού,πίστη εσώτερης λύτρωσης κ.λ.π-οι οποίες έρχονται ως απόρροια της άνωθεν περιγραφομένης οντολογικής διατύπωσης της θέσης του ανθρώπου-προσώπου.
    Ας ξαναγυρίσουμε όμως σε ό,τι παραπάνω προλογίσαμε ως δογματικές και ενορατικές επιρροές της Ελληνικής φιλοσοφίας διά του  Νεοπλατωνισμού εις τον Χριστιανισμό.Όλα αυτά καταδεικνύονται ως φυσιολογική εξέλιξη εάν αναλογισθούμε ότι η οντολογική θέση του Υποκειμένου στον Χριστιανισμό-ενθυμούμαι και πράττω-όπως είπαμε προλογίσθηκε στον Πλατωνισμό-Νεοπλατωνισμό.
   Από τη στιγμή κατά την οποία καταλήξαμε ότι το πρόσωπο στέκεται στο μέσον της παρούσης οντολογικής δημιουργίας έχοντας δύο βασικές λειτουργίες –τη νοητική και τη βουλητική-πέρα από το οντολογικό «τι»έπρεπε να ασχοληθούν οι Χριστιανοί Πατέρες και με το «πώς»-γνωσιολογία προς αξιολογία.Το Υποκείμενο τι μπορεί να γνωρίσει,τι μπορεί ως άνθρωπος να πράξει;Εδώ αρχίζει η περιγραφή ενός από τα πιο εντυπωσιακά κεφάλαια  που έγραψε το φωτισμένο ανθρώπινο πνεύμα.Η σύζευξη Ελληνισμού και Χριστιανισμού στη βάση διατύπωσης καθολικών αρχών οι οποίες καλύπτουν τη φύση-σύνολο ιδιοτήτων-του Θεού,του κόσμου,του ανθρώπου,καθώς και της πραξιακής –μυστηριακής-ένωσης όλων των παραπάνω μεγεθών προκειμένου η παρούσα διάσταση να εξ-οντωθεί μέσα από την ενδελεχή τελειοποίηση όλων των παραμέτρων της.
    Ας αρχίσουμε από το τριαδικό δόγμα της Ορθόδοξης εκκλησίας.Είναι το περίφημο δόγμα το οποίο ομιλεί για την μία ουσία και τα τρία πρόσωπα του Θεού.Ο Θεός είναι μία ουσία αλλά τρία πρόσωπα-Πατήρ,Υιός και Άγιο Πνεύμα.Ο Υιός γεννάται εκ του Πατρός,και το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται από τον Πατέρα.Μας αναφέρει ο Ν.Α.Ματσούκας(Ν.Α.Ματσούκα,Δογματική και Συμβολική Θεολογία Γ,εκδ.Π.Πουρνάρα,σελ.76-77) «Το χριστιανικό παράδοξο ή το παράδοξο της αποκάλυψης είναι η διδασκαλία για Θεό απρόσιτο και προσεγγιζόμενο,ριζικά ανόμοια ως προς τη φύση του,σε σχέση με ολάκερη τη συμπαντική πραγματικότητα,και συνάμα παρόντα ουσιώνοντας,συνέχοντας και ζωοποιώντας τα πράγματα της κτίσης και τα γεγονότα της Ιστορίας.Τούτον τον Θεός προβάλλουν η ζωή και τα μνημεία της Εκκλησίας,δηλαδή το βιβλικό και εκκλησιαστικό Θεό.Με άλλα λόγια πρόκειται για την τρισυπόστατη μονάδα,δηλαδή τον τρισυπόστατο ή τριαδικό  Θεό.Πλείστοι όσοι διανοούμενοι και ουκ ολίγοι θεολόγοι ακόμη και απλοϊκοί άνθρωποι δέχονται ότι ο Τριαδικός Θεός είναι απλώς μία θεωρητική σύλληψη με λίγο ή πολύ σεβασμό σε ένα μάλλον διανοητικό μυστήριο,που απαιτεί μάι θυσία του λογικού».Παρατηρούμε τα εξής επίπεδα στο παραπάνω απόσπασμα:α)Ο Θεός είναι αποκαλυπτικό μέγεθος δηλαδή επέρχεται εν στιγμή χωρίς κάποια συγκεκριμένη πορεία λογικής προσέγγισης β)Ο Θεός είναι ως εκ της ενορατικής του –υπερλόγου-φύσεως   απρόσιτος –κυρίως ως οντολογικό μέγεθος,που μεταφέρει υπέρλογες οντολογικές αλήθειες.Όμως ως φορέας ανθρωπίνων –γνωσιολογικών και αξιολογικών-αληθειών(δηλαδή που μπορεί να γνωσθούν από το ανθρώπινο πνεύμα και να καταστούν αξιολογικές αλήθειες)είναι προσιτός ο Θεός ως συνεκτικός παράγοντας που συγκεντρώνει τη νόηση  και την πράξη του συνόλου των πιστών Του.Όμως ο Θεός θα πρέπει να καλύπτει κάθε πλευρά του όντος,της δημιουργίας  Του.Γι΄αυτό από το «ασθενές»ανθρωπινο μυαλό νοείται ως Πατήρ του παντός,ως πρώτη αιτία του όλου(πατέρας από το Ομηρικό «πατέομαι=γεύομαι(μεταφορικά χαίρομαι να δημιουργώ).Όμως έναντι του Θεού υπάρχει ο μεγάλος Υιός άνθρωπος σε μία Υιϊκή σχέση φωτισμού και υπέρβασης.Όμως κατά απόλυτο πνευματικό τρόπο νοούμενο το όλο θέμα είναι ο ίδιος ο Θεός που ως σκέψη υιοθετεί τα πάντα.Άρα αρμονικά ο τέλειος άνθρωπος –Θεάνθρωπος –είναι Υιός προσωπικός του Θεού,αλλά ομοούσιος.Όσον αφορά το Άγιο Πνεύμα μέσα σε ένα τέλειο όλον είναι η ιδανική δύναμη ενέργεια η οποία ως διάμεσος παράγοντας ανάμεσα στον Πατέρα-νόηση-και τον Υιό-εξωτερίκευση της νόησης-μεταφέρει τα μηνύματα απορροής του Ενός  προς τον Έτερο γ)όλα αυτά όμως έχουν δύο πλευρές:τη θεωρητική και την πρακτική πλευρά.Η θεωρητική πλευρά παραδόθηκε από τον Ελληνικό λόγο,και γι΄αυτό ο συγγραφέας του παραπάνω αποσπάσματος μας το αναφέρει ως διανοητικό γεγονός.Η πρακτική όμως απόδειξη του διανοητικού-θεωρητικού-αυτού σχήματος επήλθε μέσα από την αυτοεξέλιξη του Θεανθρώπου και της δημιουργηθείσης από Αυτόν Εκκλησίας.Διότι μετά από τα πάθη και την Ανάσταση του Ιησού,καθώς και την θαυματουργή ίδρυση της Εκκλησίας απεδείχθη ότι το δόγμα της Αγίας Τριάδος είναι απολύτως αληθινό,την στιγμή κατά την οποία η ποθουμένη Πλατωνική αρμονία εφαρμόσθηκε απόλυτα στο ενυπόστατο του Ιησού.Ο Νούς(Πατήρ) εξισούται με τον ενσώματο Νού(Υιός) και διά της πνευματικής φύσεως(Άγιο Πνεύμα)φέρνει την απόλυτη αρμονία στο παρόν όλον του όντος Θεός –Φύση-Άνθρωπος,όσον αφορά α)την ταύτιση σκέψης και βούλησης β)την επανασύνδεση του εσωτερικού νοητικού ανθρώπου με τον εξωτερικό αισθητικό άνθρωπο γ)την επανένωση όλων των εννοιακών παραμέτρων (Θεού-ανθρώπου)και την δημιουργική εξ-όντωση της παρούσης μεταμόρφωσης του όλου.
   Το Δόγμα λοιπόν της Αγίας Τριάδος  διατυπώθηκε γνωσιολογικά με αρχαιοελληνικούς όρους,διότι βέβαια οντολογικά προϋπήρχε των αιώνων.Όμως αυτό το δόγμα έδωσε την αξιολογική λύση ολοκλήρωση στην φιλοσοφία των Ελλήνων διότι παρεσκεύασε το Υποκείμενο που προσεκτικά προετοίμασαν οι Έλληνες φιλόσοφοι.Ο Ιησούς είναι ο Πλατωνικός άνθρωπος του φωτός,ο Αριστοτελικός άνθρωπος της μεσότητος,ο Πλωτινικός άνθρωπος ο βαδίζων εκ του Ενός με ασφάλεια πάλι προς το Εν.Καταλαβαίνουμε λοιπόν την οντολογική ολοκλήρωση μέσα από τα μεγέθη-συλλήψεις των Ελλήνων και των Πατέρων της Εκκλησίας.
    Πριν όμως ομιλήσουμε για τις δύο παραπάνω συνέπειες των εξεταζομένων πλευρών ας παραθέσουμε τρία χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τους Πλάτωνα,Αριστοτέλη,Πλωτίνο,τα οποία καταδεικνύουν τις πιο σοβαρές πτυχές του εξεταζομένου  θέματος.Διαβάζουμε εις τον  Σοφιστήν(265c) «Η φύσις γεννά τα πάντα τυχαία,και χωρίς κάποια σκεπτομένη διάνοια,ή έπειτα από σκέψη και ταξιθέτηση που γίγνεται από κάποιο Θεό;».(Φυσικά η Πλατωνική απάντηση βαδίζει προς το δεύτερο σκέλος).Επίσης εις την Πολιτεία αναφέρει ρητώς ο Αθηναίος φιλόσοφος (Βιβλίο Ζ,519 b-d) “Λοιπόν είπα εγώ είναι έργο μας εμείς οι ιδρυτές της πολιτείας να εξαναγκάσουμε τα πιο ξεχωριστά πνεύματα να επιδοθούν στο μάθημα…να επιχειρήσουν την ανάβαση προς το Αγαθό»(Φαίνεται ξεκάθαρα η διάθεση του Αθηναίου φιλοσόφου να καταστήσει κάποια φωτισμένα πνεύματα Υιούς του Αγαθού,δημιουργώντας μία ιδιότυπη Τριάδα Αγαθού (Δημιουργού του κόσμου)-Κόσμου-Φωτισμένων ανθρώπων (οι οποίοι και θα ξαναγυρίσουν τα πάντα στο Αγαθό).Επίσης ουσιαστικά επιρρωνύωντας όλα τα παραπάνω ο Σταγειρίτης αναφέρει(Ηθικά Νικομάχεια,Β 6,10-13) «Η μεσότητα είναι η αρετή η οποία στοχάζεται το μέσο…Η ενδελέχεια είναι η κίνηση της ψυχής με σκοπό την κατ΄αρετήν τελείωσιν».(Εδώ επίσης φαίνεται με σαφήνεια διατυπωμένη η προσπάθεια χάραξης συγκεκριμένου αξιολογικού δρόμου για τους φωτισμένους ανθρώπους,οι οποίοι λέγουν ότι γίγνεται,είναι δυνατή η μέση οδός ανάμεσα στην νοητική κάθοδο και στην βιωματική άνοδο.Άρα ο Αριστοτέλης επιφυλάσσει συγκεκριμένο δρόμο για τον  «Υιό»του Αγαθού –τον Άνθρωπο-,ο οποίος έχει Υιϊκή πνευματική σχέση με το Αγαθό.Ήλθε πλέον το πλήρωμα του χρόνου ο άνθρωπος να καταστεί Υιός του Ωραίου διότι μόνον αυτός πνευματικά επικοινωνεί με το Ωραίο-αυτή η πνευματική σχέση τόσο απλή παραμένει μεγάλη ανακάλυψη των Ελλήνων και ποσοτικά  και ποιοτικά.Μάλιστα η μεσότητα υπονοεί τη βασική ορθόδοξη θέση των Πατέρων για την κοινή αλληλοπεριχώρηση των δύο φύσεων στον Ιησού,της νοητικής καθοδικής θείας,και της ανοδικής αισθητικής ανθρωπίνης).
    Όλα τα παραπάνω φαίνεται όμως να τα τοποθετεί στην απολύτως σωστή σειρά τους –οντολογικά πλέον-ο Πλωτίνος.Η διατύπωση του Πλωτίνου διαφέρει έντονα από τους προκατόχους του διότι ο Πλωτίνος-ουσιαστικά αυτή είναι η ουσιώδης προσφορά του στη Χριστιανική θεολογία-παραδέχεται ως πραγματικό το σύστημά του.Δηλαδή,όπως ήδη έχουμε αναφέρει,οντολογικοποιεί τα πάντα,το όλον,τις παραμέτρους του παρόντος όντος.Ο Πλωτίνος πλέον με το σύστημά του δεν προσπαθεί να πείσει μέσα από την υπέροχη χρήση της Πλατωνικής διαλεκτικής-κάτι που δεν θα τον δυσκόλευε καθόλου-αλλά να συν-βιώσει με τους μαθητάς του και τους μετέπειτα οπαδούς του όσα ανεκάλυψε έπειτα από τις έρευνές του και τις προσωπικές του εμπειρίες –αναφέρεται στον βίο του,που εγράφη από το μαθητή του Πορφύριο ότι είχε πέσει σε έκσταση τέσσαρες φορές.Είναι δηλαδή έντονα βιωματικός φιλόσοφος και σε αυτό αναμφίβολα επηρέασε τους Πατέρας της Εκκλησίας να θεολογήσουν βιωματικά και όχι στείρα θεωρητικά.Ας δούμε όμως ένα απόσπασμα από τις περίφημες «Εννεάδες»του χρήσιμο στην περαιτέρω έρευνά μας.Διαβάζουμε λοιπόν (V 1,3,10,14-18,Περί των τριών αρχικών υποστάσεων) «Αφού η ψυχή είναι τόσο άξιο τιμής και θείο πράγμα,να είσαι σίγουρος ήδη ότι μπορείς να φθάσεις το Θεό για το λόγο ότι είναι τέτοιου είδους,και με αυτό ως κίνητρό σου να ανέλθεις έως Αυτόν.Με κάθε βεβαιότητα δεν θα ψάχνεις μακριά.Και τα μεταξύ στάδια δεν είναι πολλά.Λάβε λοιπόν τον προς τα άνω γείτονα της ψυχής,περισσότερο θείο από αυτό το θείο πράγμα μετά το οποίο και από το οποίο προέρχεται η ψυχή.Διότι αν και είναι ένα πράγμα του είδους που έχει δείξει η συζήτησή μας ότι είναι,είναι μία εικόνα του Νού.Όπως μία σκέψη στη διατύπωσή της είναι μία εικόνα της σκέψης στην ψυχή,έτσι η ίδια η ψυχή είναι εκφρασμένη σκέψη του Νού.».Ο βασικός εχθρός του Πλωτίνου είναι ο ίδιος με τον αντίπαλο του Σωκράτους,και δεν είναι άλλος από το χάος,από το άλογο,από το μερικό και σχετικό.Θεωρεί ότι το παρόν όλον επιβάλλεται να ορισθεί ως ολοκληρωμένη διάσταση που ανθεί μέσα στο όντως ον,και προχωρεί-το παρόν όλον- προς την αποκατάστασή του το όλον οντολογικό σχέδιο.Όμως επειδή το ον έχει διαβαθμίσεις η παρούσα μορφή του προχωρεί από την ανώτερη –με κριτήριο την καθ΄εαυτότητα-προς την κατώτερη παράμετρο-με κριτήριο την πρακτική επαναφορά προς την καθ΄εαυτότητα.Ομιλώντας,λέγοντας,λοιπόν γι΄αυτές τις παραμέτρους έχουμε τον περίφημο Λόγο.Ο Θεός –το Έν-είναι στο Πλωτινικό σύστημα πέρα από κάθε τι άλλο.Είναι το σταθερό σημείο αναφοράς,το casus vivendi,του όλου και των αποτελούντων αυτό.Διά της απορροής το Έν καταχωρεί κατά τέλειο τρόπο-τρόπο και έκφραση που δανείσθηκαν και οι Έλληνες Πατέρες υπονοώντας την τέλεια μετάδοση δύναμης και ενέργειας από τον ένα οντολογικό παράγοντα στον άλλο-μέρος του οντικού είναι και γίγνεσθαι στο Νού.Ο Πλωτίνος σε αυτό το σημείο ομιλεί για αυτή την απορροή θυμίζοντας έντονα στοιχεία που έπειτα από αυτόν χρησιμοποίησαν οι Πατέρες της Εκκλησίας για να ομιλήσουν περί γενέσεως και  εκπορεύσεως του Υιού και του Αγίου Πνεύματος από τον Πατέρα-εκπόρευση και γένεση όροι πολύ παραπλήσιοι με την Πλωτινική απορροή.Το Έν μέσα από την εκχείλιση της απείρου δυνάμεώς του και στην προσπάθεια που κάνει να προσπελάσει όλες τις παραμέτρους του προκειμένου να τις φωτίσει δημιουργικά,κατά αρμονικό τρόπο εκχωρεί μέρος του είναι του σε μία νέα σύνολη δύναμη το Νού,ο οποίος είναι σύνολο δυνάμεων  οι οποίες και αυτές με τη σειρά τους θα μεταβιβασθούν σε άλλες οντότητες.Πραγματικά οι δυνάμεις του Νοός μεταβιβάζονται προς τον Υλικό κόσμο προκειμένου δι΄αυτών να επικοινωνεί ο ανώτερος κόσμος του αγαθού με τον κατώτερο κόσμο της Ύλης.Μέσα από την εκχείλιση-απορροή ο Νούς συγκεκριμενοποιείται στο ταξίδι που κάνει προς τον γήϊνο κόσμο,ψήχεται ,και γι΄αυτό οι δυνάμεις απορροής του Νοός αποτελούν την ψυχή.Η ψυχή δημιουργήθηκε λοιπόν προκειμένου να ατενίζει και να επιστρέφει προς το Θεό.
   Παρατηρούμε μία αγάπη του Πλωτίνου προς την τριπλή διάρθρωση του σύμπαντος.Το Έν είναι η μεγάλη αιτία,η οντολογική κληρονομιά.Ο Νούς είναι η εξωτερίκευση-η πρώτη-ο Υιός.Η ψυχή είναι οι δυνάμεις οι συνεκτικές,ανάμεσα στο άνω και στο κάτω,που όταν πνέουν ο άνθρωπος ατενίζει τον υψηλό Νού,και δι΄αυτού το Έν(μορφή του Αγίου Πνεύματος).Η αρμονία,η ενότητα,η μία κοινή ουσία και οι τρείς εικόνες –που διαφυλάσσουν την ομοουσιότητά τους μέσα από τις ιδανικές απορροές –διαπλάθουν ένα όλον στο οποίον όμως κάτι έλειπε και απλά αυτό και μόνον προσέθεσαν οι Ιεροί Πατέρες της Ορθοδοξίας.Το Προσωπικό Υποκείμενο το οποίο θα είχε την αυτοσυνειδητοποιημένη ικανότητα να εσωτερικοποιήσει ως τέλειος Υιός  την Ενική κληρονομία,να εξωτερικοποιήσει τις συλλήψεις του μέσα από την μέθεξή του με το Ανώτερο Πνεύμα, να διακηρύξει διά του πάθους του και της Ανάστασής του ότι η πορεία Εν-Νούς-Ψυχή-Ύλη –επιστροφή, προσπελαύνεται και οδηγεί στην πραγματικότητα του πάλαι ποτέ Παραδείσου.Με την Χριστολογία πράγματι οι Πατέρες κάλυψαν κατά τον καλύτερο τρόπο αυτό το κενό.
    Ο Πλωτίνος φαίνεται ότι πρώτος αυτός διεκήρυξε την ομοουσιότητα των παραμέτρων του όλου Θεός –Υιός –Άγιο Πνεύμα,όταν υπεστήριζε ότι δεν θα μπορούσαμε να ομιλήσουμε για το Έν εάν δεν ήμασταν από την ίδια ουσία με αυτό.Σημαντικότατη παρατήρηση που μας φέρνει σε θέση  να καταλάβουμε το γιατί ο Ιησούς διεκήρυξε το περίφημο «μιμηταί μου γίγνεσθε…».Εμείς μας φέρνει σε θέση να καταλάβουμε το γιατί οι Πατέρες διακαώς υπερασπίσθηκαν το ομοούσιο,και τη δυνατότητα της μυστικής θέωσης ειδικότερα διά της νοεράς προσευχής.Ο Πλωτίνος απελευθέρωσε το Υποκείμενο από τις Πλατωνικές φοβίες του κλειστού ως κάποιο βαθμό συστήματός του,απελευθερώνοντας άπειρες εσωτερικές ψυχικές δυνάμεις του ανθρώπου.Είμαστε από το ίδιο υλικό με το Έν άρα νοητικά –βουλητικά μπορούμε να μεθέξουμε αυτού.Το ορθόδοξο ομοούσιο εάν ανοιχθεί προς τους ανθρώπους αυτό υπονοεί,ότι δηλαδή όλοι μπορούμε την κατά χάριν θέωσιν διότι είμαστε από το  ίδιο υλικό με το Θεό,στον Παράδεισο τουλάχιστον ήμασταν όπως Αυτός,και θα ξαναζήσουμε όπως Αυτός.Ας μελετήσουμε τα παρακάτω σχετικά αποσπάσματα(Πλωτίνου όψεις,σελ90) «Έτσι μπορούμε και στον Γκαίτε να διαπιστώσουμε  ευκαιριακές συναντήσεις με τον Πλωτίνο(τα χωρία έχουν συλλεγεί από τον  Grumacho Goethe και η αρχαιότης»)όπως την επαναπόδοση μιας Πλωτινικής προτάσεως στα «Ήμερα δώρα»(Zahme Xenien):Αν από ήλιο το μάτι δεν ήταν\τον ήλιο να ιδεί ποτέ δεν μπορούσε\αν σε μας ο Θεός δύναμη δεν κατοικούσε \πώς θα μας μάγευε τότε το θείο;».
   Ο Πλωτίνος λοιπόν δεν χάραξε τον δρόμο στους Ιερούς Πατέρας,μόνο εις την καθ΄εαυτό οντολογική δογματική.Αλλά έδειξε το δρόμο και στην γνωσιολογική-αξιολογική δογματική που θέσπισαν τα θεόπνευστα μυαλά της Ορθοδοξίας.Πράγματι το όλον είναι τρισυπόστατον αλλά μιάς ουσίας.Διά της ενυποστάτου θεανθρωποίησης αυτό γνωρίζεται –πέρασμα από την οντολογική δογματική στην γνωσιολογική αντίστοιχη-και επειδή είναι ιδίας φύσεως με τον νοήμονα Άνθρωπο βιώνεται με σκοπό τη μεγάλη επιστροφή στις αγκάλες του όντος-βιωματική δογματική.Μετά τον Πλωτίνο πράγματι ήταν ακόμη πιο εύκολο για τους Πατέρας της Εκκλησίας να συμμαζέψουν όλα τα κομμάτια του μεταΑδαμιαίου διεσπασμένου όλου.Όλα είναι από την ίδια ουσία,όχι πανθεϊστικά,αλλά προσωπικά με διακριτές ουσίες και ιδιότητες.Η ομοουσιότητα επεκτείνεται κλιμακωτά σε δυνάμεις και ενέργειες ώστε από το Εν του Πλωτίνου έως τον αισθητικό άνθρωπο,από το Χριστιανικό Θεό έως τον πεπτωκότα άνθρωπο το χάσμα να καλυφθεί μέσα από το δόγμα της κοινής ουσίας όλων(όπως  το είδαμε διατυπωμένο στο παραπάνω απόσπασμα του Γκαίτε).Η διαφορά ποιοτικής κίνησης από τον Γεννήτορα Πατέρα έως τον Γεννηθέντα Υιό ανοίγει το δρόμο μίμησης του ανθρώπου,ο οποίος μετά τον Ιησού αλλά και τον Πλωτίνο και μέσα από την Ορθόδοξη Δογματική γνωρίζει και την συμπαντική οντολογία αλλά και το τι ακριβώς πρέπει να κάνει προκειμένου να αποκατασταθεί προς το Αγαθό.Όλα πια είναι μίμηση προσώπου Ιησού,μίμηση παθών και Ανάστασης,από τη στιγμή κατά την οποία αυτό είναι το απόλυτο σημείο στο οποίο ο Χριστιανισμός ολοκλήρωσε το φωτισμένο σύστημα του Πλωτίνου.Διότι δεν σημαίνει τίποτε το γεγονός των επιρροών της Πλατωνικής και Πλωτινικής φιλοσοφίας στον Χριστιανισμό χωρίς την σημαντική αναφορά στην Ορθόδοξη προσωπική ολοκλήρωση αυτών των επιρροών στο ενυπόστατο του Θεανθρώπου.Πράγματι η διαλεκτική συγκυρία των Αρχαίων Ελληνικών γραφών και των Χριστιανικών αντιστοίχων είναι εντυπωσιακή.Μέσα στη θεωρητική μήτρα του Ιδεατού ονείρου των Ελλήνων ότι θα μπορούσε να υπάρξει ένας αγαθός κόσμος,εγεννήθη ο Ιησούς ο πραγματοποιητής από την πλευρά των ανθρώπων του τρόπου προσπέλασης του παραπάνω κόσμου.Η Ελληνική οντολογική γνωσιολογία μαζί με την Χριστιανική απόφαση παραδίδουν το μόνο αιώνιο και αξιόπιστο μοντέλο ολοκληρωμένου ανθρώπου.
   Πράγματι η Πλωτινική οντολογία  θέτει την ταξιθέτηση εκείνη πάνω στην οποία όρισαν την οντολογική οδό επιστροφής οι Πατέρες της Εκκλησίας.Διαβάζουμε(Πλωτίνου όψεις,σελ.31) «Το Εν ή Πρώτον πρέπει να ίσταται εν αρχή αφού η πολλότητα κατ΄ανάγκη θεμελιώνεται στην ενότητα,τα πολλά κατά λογική χρεία ανάγονται στο Εν.Τούτο το Εν ή Πρώτον που πρέπει να ευρίσκεται στην αρχή και από το οποίον όλα να έχουν λάβει την αφετηρία τους και την ουσία τους το ονομάζει ο Πλωτίνος Αγαθόν.Επειδή αυτό το Εν υπάρχει πριν από όλα τα όντα και από όλες τις έννοιες δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθεί και να χαρακτηρισθεί.Κάθε χαρακτηρισμός κάθε προσπάθεια να του δοθούν γνωρίσματα ιδιότητες δεν σημαίνει προσθήκη αλλά αφαίρεση από την ουσία του.Το ονομάζουμε Εν επειδή υπάρχει πριν από τα πολλά που κατάγονται από αυτό και ανάγονται σε αυτό:το πάντη απλούν και μόνον.Ο Νούς είναι απόρροια του Ενός το οποίον εν τη αφθονία του τον εδημιούργησε κατά το νόμο του υπέρεκχειλισμού:  «και πάντα δε όσα τέλεια ήδη γεννά.Το δε αεί τέλειον αεί και αΐδιον γεννά.Και έλαττον εαυτού γεννά …μέγιστον δε μετ΄αυτό νούς και δεύτερον».
    Ίσως τελικά-στηριγμένοι στο παραπάνω απόσπασμα-θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι  η έλλογη «δανειοδότηση»του Ελληνικού κόσμου  προς τον Χριστιανισμό είναι μέρος του οντολογικού σχεδίου.του Πατρός,προκειμένου ο άνθρωπος να μην επαρκείται  μόνον σε θεωρητικές συλλήψεις,αλλά τουναντίον να τις πραγματοποιεί.Ελληνισμός και Χριστιανισμός κινούν κυκλικά τον κόσμο και επιβεβαιώνουν την θεωρητική και πρακτική κίνηση του απείρου με κέντρο πάντα την υπερβατική ανθρώπινη προσωπικότητα.Τα βήματα που χαράχθηκαν από τον Πλωτίνο και ακολουθήθηκαν πιστά από τους Πατέρας είναι της ίδιας πορείας και σειράς.Αρχικά μέσα από μία εντυπωσιακή αφαίρεση ανάγουμε τα πολλά  στο Εν,σύλληψη που ακόμη και σήμερα έχει μεγάλη σημασία από τη στιγμή κατά την οποία μπροστά σε ένα τέτοιο μέγεθος-Πλωτινικό Έν-αναμφίβολα ο κόσμος μπορεί να γνωρίσει τον πιο εντυπωσιακό οικουμενισμό.Η αναγωγή στο Εν σημαίνει την αποχαοποίηση του τρόπου σκέψης και πράξης των ανθρώπων,την τελεολογική γένεση της ανθρωπίνης ζωής.Η προϋπάρχουσα φύση αυτού εξασφαλίζει την νοητική υπέρβαση του παρόντος κόσμου χάριν ενός ανωτέρου.Διότι πράγματι το ανθρώπινο μυαλό στην προσπάθειά του να συλλάβει το Εν οδεύει πέρα από τα όρια του παρόντος κόσμου αφού το Εν βέβαια είναι πέρα από τον παρόντα κόσμο.Η υπερβατικότητα ως έννοια βοήθησε τους Χριστιανούς θεολόγους πρακτικά να ξεπεράσουν τον κόσμο διδάσκοντας την υπερβατική αποκαλυπτική αλήθεια,στηριγμένοι και στο Αγιογραφικό  «θαρσείτε εγώ νενίκηκα τον κόσμον».Ο αρνητισμός βέβαια του Πλωτίνου να αποδώσει ονόματα στο Εν-κατάλοιπο του Αρχαίου κόσμου και δη του Πλατωνικού κόσμου,ο οποίος αρνήθηκε πεισματικά κάθε προσωποποίηση του θείου-ανοίγει διάπλατα την θύρα της αποφατικής θεολογίας,η οποία ως καθαρά αντινομιναλιστική εγκαινίασε την μυστική αλλά και διά των έργων προσπέλαση και μέθεξη του θείου.Το σίγουρο πάντως είναι ότι «ότε ήλθον το πλήρωμα του χρόνου απέστειλε ο Θεός τον Υιόν Αυτού»διότι ακριβώς αυτό εννοεί ο Πλωτίνος όταν ομιλεί για την απορροή του Ενός προς το Νού ,πρώτη ποιοτική βαθμίδα αυτού.Ο  Νούς,η ενέργεια του θεού,η τελευταία αφαίρεση του όλου πριν την ύλη είναι το πνεύμα που οδηγεί και πάλι τα πάντα στην πηγή.Είναι η νηπτική θεολογία,η εν Αγίω Πνεύματι επιστροφή του νέου Αδάμ.
    Είναι πράγματι χαρακτηριστικά τα όσα αναφέρει ο Ν.Α.Ματσούκας στο αναφερθέν έργο του(ο.π.σελ.42) «Αλλά οι πατέρες μολονότι είχαν ενώπιόν τους καταλυτικά έναν κόσμον κλειστό και τυποποιημένο,γεωκεντρικά ακίνητο,χωρίς καμία φιλοσοφία της ιστορίας κατόρθωσαν από το στόμα και τη γραφίδα τους,να συνεχίσουν τα βιβλικά συμβάντα με μία ρωμαλέα κτισιολογία,βάζοντας στο κέντρο τη δημιουργία εκ του μη όντος,και τη διάκριση κτιστού και ακτίστου,κατά την οποία μόνον ο Θεός,είναι απόλυτος,ενώ η κτίση είναι σχετική και εξελισσομένη.Και όλα αυτά δεν ήταν μόνον λόγος και θεωρία αλλά ενυλώθηκαν στα μυστηριακά δρώμενα του χαρισματικού σώματος της Εκκλησίας και στη μεταμορφωτική  δόξα της λειτουργικής και ασκητικής ζωής.».Επίσης σημαντικό είναι και το παρακάτω χωρίο από τον Απόστολο Παύλο(Προς Ρωμαίους,1,20) «Τα γαρ αόρατα αυτού από κτίσεως κόσμου τοις ποιήμασιν  νοοούμενα καθοράται,η τε αΐδιος αυτού δύναμις και θειότης εις το είναι αυτούς αναπολογήτους».
   Εάν  ο θείος Πλάτων εννοιοποίησε το όλον σε κόσμο του Αγαθού και σε κόσμο του παραδείγματος,ο Σωκράτης εσωτερικοποίησε τα παραπάνω κατά τρόπο απόλυτο.Ο άνθρωπος πλέον συνέλαβε την ιδέα του όλου,και περίμενε τον εκμαιευτή του οντολογικού εμβρύου του.Ο Πλωτίνος λίγο πριν τον τοκετό χάραξε το πεδίο δράσης του νεοτεύκτου τέκνου,το οποίο δεν είναι  άλλο από τον άνθρωπο του τελεολογικού λόγου, ο οποίος διψούσε για το νέο,για το υπερβατικό.Το πεδίο,ο δρόμος είχε χαραχθεί αυτό που απέμενε ήταν το πρότυπο,και ο τρόπος βίωσης του Απολύτου.Αυτό το παρέδωσε ο Ιησούς μέσα από την αγία ζωή Του και μέσα από την εννοιακή αλλά και βιωματική οντολογικοποίηση του Είναι και γίγνεσθαί Του(Δογματική της Ορθοδοξίας).Στα παραπάνω αποσπάσματα φαίνεται ξεκάθαρα ότι σιγά αλλά σταθερά το ενδιαφέρον του νοήμονος ανθρώπου στράφηκε προς τον εσωτερικό άνθρωπο καθώς και προς την αιτία και ουσία της ανθρώπινης εσωτερικοποίησης.
    Μέσα από τη δημιουργική αφομοίωση της νοησιοκρατικής Ελληνικής φιλοσοφίας,οι Πατέρες της Εκκλησίας επειδή συνανεστράφησαν με τον Προσωπικό Ιησού,γρήγορα δημιούργησαν ένα ηλιοκεντρικό θεολογικό σύστημα γύρω από τον νοητό ήλιο Ιησού.Αφαιρετικά έφυγαν από τον δυαλισμό άνθρωπος -θεός,και οδηγήθηκαν στην σύζευξη αυτών.Έκαναν φανερή υπέρβαση στην περιγραφική γνωσιολογία των παραμέτρων του  όλου χάριν του κανονιστικού μοντέλου ενός Θεού που διαθέτει άκτιστη ενέργεια,αλλά που μπορεί και διαθέτει κτιστή ενέργεια κατανόησης προς τον άνθρωπο ο οποίος προσπαθεί μέσα από τις κτιστές ενέργειες –σύμπαν-βιωματικά  πλέον να επιστρέψει στο Δημιουργό.Γι΄αυτό εξάλλου ο Παύλος στο παραπάνω  απόσπασμα παρουσιάζει «τα ποιήματα αναπολόγητα».Ο βιωματικός άνθρωπος πλέον δεν ίσταται προ του Δημιουργού με προϋποθέσεις αλλά με μυστηριακή αγωνία απολύτου μεθέξεως μέσα από το ταξίδι από τις κτιστές προς τις άκτιστες ενέργειες.
   Ο Πλωτινικός δρόμος ενορατικά και μυστικά έφυγε από κάθε «Εννεαδική περιγραφή»και πέρασε μέσα στο απόλυτο νηπτικό περιβάλλον των επτά μυστηρίων της Εκκλησίας,της μυστηριακής λατρείας της μεταβολής της ύπαρξής μας από χώμα και νερό σε πνεύμα και ον(Θεία Ευχαριστία),στην προσευχή και στον εσωτερικό διάλογο με τον Ιησού.Η μετατόπιση του ανθρώπου από τον εξωτερικό αποδεικτικό λόγο στον εσωτερικό αποκαλυπτικό λόγο ισοδυναμεί με την εσωτερικοποίηση του Πλωτίνου από τους Χριστιανούς θεολόγους.Ο άνθρωπος με το βάπτισμα υποσυνείδητα-ελεύθερα-παραδίδεται στο Εν.Με την Εξομολόγηση παραδέχεται την παντοδυναμία του εκχειλισμένου Νοός,ο οποίος ο ίδιος εξομολογούμενος μεταφέρει μυστικά του Ενός.Η θεία κοινωνία είναι η μεταβολή,η επιστροφή,όλων στην πηγή.Η επικοινωνία του ανθρώπου με τον χαμένο αλλά ανευρεθέντα εαυτό του στον τέλειο κόσμο του θεού.Επειδή βέβαια τώρα το Πλωτινικό Έν είναι πρόσωπο θεανθρώπου,ο Πλωτινικός κύκλος μέσα από τη μυστική επαφή με την νοερά προσευχή οδηγείται στην αποκατάσταση,στην ζώσα επιστροφή του ανθρώπου στο προσωπικό Αγαθό.
   Το μεγάλο σημείο διαχωρισμού που πάντως τελικά ενώνει την Αρχαία Ελληνική σκέψη με τη Χριστιανική θεολογία,είναι το συμβάν της Αναστάσεως.Εάν πράγματι ομιλήσουμε με Πλωτινικούς αλλά και Πλατωνικούς όρους η Ανάσταση-και εν γένει όλη η ζωή του Ιησού-χαρακτηρίζεται ως η αυτοσυνειδητοποιημένη και ικανή πορεία του προσώπου από το Εν προς την Ύλη και πάλι προς το Έν χωρίς καμμία δυσκολία-αισθητική ή πνευματική.Η Ανάσταση –‘οσο και αν φαίνεται παράξενο –είναι η ολοκλήρωση του Αρχαίου Ελληνικού Κόσμου και ειδικότερα του Πλωτινικού συστήματος.Το όλον Αγαθό-Κόσμος –Άνθρωπος,προσπελαύνεται από το πρόσωπο που ενεθυμήθη τον τόπο καταγωγής του,τις προ-πτωτικές του δυνάμεις,τον τρόπο υπέρβασης του σήμερα χάριν του αύριο.Ο Πλωτίνος καθόρισε την οδό προκειμένου να καταλάβουμε το μεγαλείο του Αναστάντος Ιησού,ο οποίος απέδειξε βιωματικά πλέον ότι το Πλωτινικόν όλον μπορεί να βαδισθεί.Ο Άνθρωπος μπορεί αναμνησιακά να φθάσει έως την ψιλή ανάμνηση του Ενός,το οποίο –σύμφωνα με τον Πλάτωνα –το γνωρίζει από την προ-πτωτική ύπαρξή του-για να ομιλήσουμε με χριστιανικούς όρους.Σε αυτό το σημείο λειτουργεί η ενόραση,η οποία ως πηγή γνώσης ξαναζεί στην καθημερινότητα της Εκκλησίας μέσα από την πίστη στις δυνάμεις των μυστηρίων.
   Έπειτα υπάρχει η νοητική συνειδησιακή προσπέλαση της φύσεως,ως συνόλου που περιέχει όλες τις δημιουργικές ικανότητες του Θεού.Σε αυτή τη βάση λειτουργεί ο αισθητικός παράγοντας της λατρείας  του Ωραίου-εκ μέρους των Χριστιανών- όπως φαίνεται μέσα στην Τέχνη της Εκκλησίας,και στην ωργανωμένη λατρεία.Από εκεί και πέρα αρχίζει η καθ΄εαυτό εσωτερικοποίηση των οντολογικών δυνάμεων του Ενός,στην αρχή ως νοητική αποκωδικοποίηση της φύσεώς του.Αυτή είναι η στιγμή που ο πιστός αποφασίζει να προχωρήσει ως Κιρκεγγωριανή ύπαρξη στον μαρτυρικό δρόμο μίμησης του Θεού,υπέρ τον κόσμον.Είναι το νοητικό τέλος της καθόδου και η βιωματική άνοδος προς τον Θεό.Είναι η στιγμή γέννησης του Ιησού,η στιγμή κατά την οποία η Αρχαία Ελληνική φιλοσοφία,η νοητική κάθοδος του ανθρωπίνου πνεύματος,τελειώνει το ταξίδι της,διότι τώρα πάνω σε αυτή την κάθοδο ο Ιησούς καταδεικνύει τον βουλητικό τρόπο ανόδου.Τώρα πια η σχέση ανθρώπου φύσεως γίγνεται σχέση μετοχής στο  κρυμμένο μυστήριο του κόσμου και στον διά τον κόσμον φωτισμό του ανθρώπου(ανθρώπινος φωτισμός).Το τελευταίο πια βήμα είναι η μυστική θέωση του ανθρώπου(αποκατάσταση του ανθρώπου).
   Άρα λοιπόν εάν η Ελληνική φιλοσοφία έδωσε το «τι»ο Χριστιανισμός μας παρέδωσε το «πώς».Διότι έπειτα από κάθε γνωσιολογία επιβάλλεται να ακολουθεί η ηθική αξιολογία του πώς.Η πρόκληση είναι εδώ για όλους μας.Το πρόβλημα της προσωπικής απελευθέρωσης,του επαναπροσδιορισμού της πεπτωκυίας ταυτότητάς μας επανέρχεται έπειτα από κάθε τέτοια έρευνα.Όπως ο Ελληνισμός γέννησε θεωρητικά την Ορθοδοξία στην ανθρώπινη διατύπωσή της,ο Χριστιανισμός ωρίμασε τον Ελληνισμό στα ρωμαλέα βιωματικά αποδεικτικά βήματα της οποιασδήποτε επαλήθευσής του.Κατ΄αυτόν τον τρόπο ο κάθε ένας από εμάς επιβάλλεται να οδηγηθεί σε μία μεγάλη συνέπεια λόγου και πράξης.Μόνον τότε όλα τα παραπάνω θα αποκτήσουν οντολογική αξία μελλοντικής ωφελιμότητας.



                                                                                          Β.Δ.Μακρυπούλιας.
                                                                                          Δρ.Φιλοσοφίας.


Β  Ι  Β  Λ  Ι  Ο  Γ  Ρ  Α  Φ  Ι  Α.
 
1)Ν.Α.Ματσούκα,Δογματική και Συμβολική Θεολογία,Γ,εκδ.Πουρνάρα,Θεσσαλονί-
κη,1997.
2)Γρ.Φιλ.Κωσταρά,Πλωτίνου όψεις,Αθήνα,1995.
3)Δ.Κουτάλου,Η περί κόσμου θεωρία του Πλάτωνος,Μυτιλήνη,1970.
4)Ν.Ι.Λούβαρι,Ιστορία της φιλοσοφίας,εκδ.Ελευθερουδάκη,Αθήναι.
5)Βιβλιοθήκη Αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων,επιμέλεια εκδόσεως Ευάγγελος Παπανούτσος,(Πλάτωνος Πολιτεία,Φαίδων,Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια),εκδ,Ι.Ζαχαρόπουλος.
6)Βιβλιοθήκη Αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων,Ιπποκράτους περί φύσιος ανθρώπου,εισαγωγή-μτφ-σχόλια,Δαμ.Τσεκουράκης,εκδ.Ι.Ζαχαρόπουλος.
7)Άπαντα των Αγίων Πατέρων,Άπαντα Μ.Βασιλείου,εκδ.Ωφελίμου βιβλίου,Αθήναι 1976.
8)Προτρεπτικός εις το Άγιον Βάπτισμα,Εισαγωγή-μτφ-σχόλια:Σ.Χωραΐτη,εκδ.Ωφελίμου βιβλίου,Αθήναι,1976.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

H πρόσφατη ανάρτηση.

Ποιά ήταν η θρυλική Μ.Ο.Μ.Α;  Πατήσθε στο σύνδεσμο.

Δημοφιλείς αναρτήσεις.